Общие сведения
  .: История
 ......................................
  .: Структура НАН КР
 ......................................
Нормативные и правовые
документы
  .: Закон о НАН КР
 ......................................
  .: Устав НАН КР
 ......................................
Руководство, Президиум,
члены НАН КР
  .: Президиум НАН КР
 ......................................
  .: Члены НАН КР
 ......................................
  .: Почетные доктора
 ......................................
Годичная сессия
  .: Постановление
 ......................................
  .: Перечень разработок
 ......................................
Аппарат 
Президиума НАН КР
  .: Общие сведения
 ......................................
Учреждения 
при Президиуме НАН КР
  .: Технопарк
 ......................................
  .: Центральная научная библиотека
 ......................................
  .: Издательство “ИЛИМ”
 ......................................
Отделение ФТМиГГН
  .: Институт машиноведения
 ......................................
  .: Институт геологии им.М.М.Адышева
 ......................................
  .: Институт сейсмологии
 ......................................
Отделение ХТМБиСХН
  .: Институт биотехнологии
 ......................................
  .: Институт леса им.П.А.Гана
 ......................................
  .: Институт горной физиологии
 ......................................
  .: Биолого-почвенный институт
 ......................................
  .: Ботанический сад им.Э.З.Гареева
 ......................................
Отделение ГиЭН
Южное отделение
  .: Институт медицинских проблем
 ......................................
Научные
направления НАН КР
  .: Научные проекты
 ......................................
Международное
сотрудничество
  .: Состояние и перспективы
 ......................................
Молодежь и наука
  .: Попечительский совет фонда
 ......................................
Гос. фонд при НАН КР
  .: Конкурс "Киргизия_а"
 ......................................
Выставка
Новости

__________________________________________________________

17:00 27.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Завершается проект кыргызско-японского партнерства по сбору и хранению археологических артефактов Центральной Азии

    
В нынешнем году завершается проект сотрудничества Японии и Кыргызстана по сбору, изучению и сохранению археологических находок в Центральной Азии. Об этом сообщил руководитель проекта с японской стороны, директор Национального исследовательского института культурных ценностей (НИИКЦ)  г. Токио доктор Масаши Абе,  на проходящем сегодня в Бишкеке международном семинаре «Сохранение культурного наследия в Центральной Азии»
Эта встреча историков и археологов Кыргызстана и Японии проходит в главном корпусе Национальной академии наук Кыргызской Республики (НАН КР). Семинар является восьмым по счету ежегодным мероприятием проекта. Он организован Институтом истории и культурного наследия (ИИиКН) НАН КР, НИИКЦ городов Токио и Нара (Япония), с целью защиты культурного наследия центральноазиатского региона.
Помимо историков, археологов   на встречу были приглашены президент НАН КР, академик Абдыганы Эркебаев, вице-президент НАН КР, академик А.А. Алдашев, а также Чрезвычайный и Полномочный Посол Японии в КР Такаюки Коикэ.
Как подчеркнул в ходе встречи д-р Масаши Абе, совместный проект историков и археологов обеих государств проходит в подобном формате впервые. «Первый раз за время сотрудничества наших стран происходит взаимодействие и обмен опытом в таких специализированных отраслях археологической науки, как зооархеология и палеоботаника. С японской стороны обе науки представлены нашими специалистами Хиру Канша и Казуя Ямаучи» - подчеркнул он. И добавил, что, в рамках проекта, в нынешнем году побывали, по обмену опытом в Японии археологи из НАН КР, а также из Кыргызско-Российского Славянского университета. В свою очередь, ряд сотрудников и стажеров проекта с кыргызской стороны поступили в аспирантуру Национальной академии наук Кыргызстана.
Как подчеркнул на открытии семинара президент НАН Абдыганы Эркебаев, «уже с первой половины XIX столетия наметился стабильный интерес других народов к культуре и прошлому нашей страны. Но он наблюдался лишь со стороны российских исследователей и, в очень малой степени – их западноевропейских коллег. С конца прошлого века, когда Кыргызстан стал независимым, ситуация несколько изменилась. Теперь к нам проявляют интерес, как к равным партнерам, совершенно разные страны. В первую очередь – те, с которыми у кыргызов существуют давние узы генетического и культурного родства. Японцы входят в число таких родственных нам наций».
На открытии встречи Чрезвычайный и Полномочный Посол Японии в Кыргызстане Такаюки Коикэ выразил надежду, что  такое сотрудничество наших стран в гуманитарной сфере станет в ближайшем будущем прологом более тесного и плодотворного партнерства в области изучения исторического наследия Азиатского континента. 
Семинар продлится до 1 ноября.           

............................................................................................................................

На кырг.

Борбор Азиядагы археологиялык табылгаларды жыйноо жана сактоо боюнча кыргыз-япон өнөктөштүк долбоору аяктоонун алдында турат


Быйылкы жылы Кыргызстан жана Япон мамлекеттеринин ортосундагы Борбор Азиядагы археологиялык табылгаларды жыйноо жана сактоо боюнча сегиз жылдык долбоору аяктаганы жатат. Бул жөнүндө долбоордун япон жагынан жетектеген, Токио шаарындагы маданият баалуулуктары Улуттук изилдөө институтунун директору, доктор Масаши Абе “Борбор Азиядагы маданий баалулуктарды сактоо” деген аталыштагы семинардын ачылышында билдирди.
Кыргызстандын жана Япониянын тарыхчылары менен археологдордун бул иш-чарасы Кыргыз Республикасынын КР Улуттук илимдер академиясынын чакан залында өткөрүлдү. Семинар долбоордун алкагында сегизинчи жолу өткөрүлүүдө. Борбор Азия аймагындагы маданий баалуулуктарды сактап калуу максатында жасалган иш-чаранын уюштуруучулары Токио жана Нара шаарларындагы маданий баалуулуктардын улуттук изилдөө институттары жана КР УИАнын тарых жана маданий мурастар институту. 
Жолугушууга тарыхчылар менен археологдордон башка КР УИАнын президенти, академик Абдыганы Эркебаев, КР УИАнын вице-президенти А.Алдашев, Кыргызстандагы Япониянын толук жана ыйгарымдуу элчиси Такаюки Коикэ, Япониянын ар кайсы окуу жайларынын окутуучулары жана КР УИАнын, жождордун, музейлердин жана мамлекетибиздин башка структураларында иштеген жаш адистер катышты.
Долбоордун япон тарабынан жетекчиси Масаши Абэ жолугушуунун жүрүшүндө мындай, эки мамлекеттин ортосундагы долбоор алгачкы жолу өтүп жатканын белгилеп кетти. «Биздин кызматташуубузда тар тармактуу археология илиминин зооархеология жана археоботаника жаатында бириккен аракеттешүү жана тажрыйба алмашуу биринчи жолу өтүп жатат. Япон тарабынан Хиру Канша жана Казуя Ямаучи деген илимпоздор иштешүүдө» - деди ал. Долбоордун алкагында бул жылы Японияга КР УИАнын жана Кыргыз-Орус Славян университетинин археологдору барып келишти. Ошону менен катар долбоордун кызматкерлеринин бир тобу КР УИАнын аспирантура бөлүмүнө окууга тапшырышты деп кошумчалады окумуштуу.
“XIX кылымдын экинчи жарымынан бери биздин элдердин маданиятына башка элдердин кызыкчылыгы артууда. Бирок ал орус окумуштуулары тарабынан, жана бар аз кызыгуу Батыш Европа мамлекеттеринен гана болчу. Өткөн кылымдын акырында, Кыргызстан эгемендикке жеткенде абал бир топ өзгөрдү. Эми бизди башка мамлекеттер да тең өнөктөшү катары кабыл алып, кызыгуусу артууда. Биринчи эле, биздин маданий жана генетикалык байланышыбыз бар элдер. Ошондой, бизге туугандыгы бар элдердин катарында япондор да бар” – деп белгилей кетти КР УИАнын президенти Абдыганы Эркебаев.
Бул семинар музей экспозициясын түзүүгө жана талаа иштери боюнча отчетту даярдоого байланышкан маселелерге арналат. Анын катышуучулары археологиялык экспонаттарды сактоонун усулдары жана принциптери менен таанышат, ошондой эле музейде археологиялык табылгаларды пайдалануу менен экспозицияны түзүүнү үйрөнүшөт. Мындан бөлөк, талаа изилдөөлөрүн иретке келтирүү жана аны илимий публикациялоого даярдоо маселелери чагылдырылат. Соңку сабактар болсо зооархеологияга жана археоботаникага арналууда.

Семинар 1-ноябрга чейин созулат.

__________________________________________________________

10:20 24.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Международный семинар «Сохранение культурного наследия в Центральной Азии»


Международный семинар «Сохранение культурного наследия в Центральной Азии», по вопросам подготовки отчетов о полевых исследованиях и создания музейной экспозиции, пройдет с 27 октября по 1 ноября 2014 года в главном корпусе Национальной академии наук Кыргызской Республики (НАН КР) в Бишкеке. Эту встречу историков, организованную Институтом истории и культурного наследия (ИИиКН) НАН КР, Национальными исследовательскими институтами культурных ценностей (НИИКЦ) городов Токио и Нара (Япония), намечено провести с целью защиты культурного наследия Центральной Азии.
Семинар является одним из серии аналогичных мероприятий, проводимых с 2011 года сотрудниками ИИиКН и их партнерами из Японии, с целью обучения молодых специалистов нашего региона. Предыдущие семь аналогичных мероприятий были посвящены темам «Документация», «Раскопки», «Сохранение» и «Управление объектом наследия».
Участникам семинара будут предложены информационные и дидактические материалы о принципах и методах хранения научных данных по археологии, а также о создании экспозиций с использованием археологических находок в музеях. Помимо того, в русле данной тематики намечено рассмотреть вопросы подготовки полевых отчетов, с последующей их публикацией. В заключительной части встречи запланированы лекции по зооархеологии и археоботанике.
В числе лекторов семинара выступят сотрудники ИИиКН Бакыт Аманбаева, Валерий Кольченко, Айдай Сулайманова, Чинара Бексултанова, и их коллеги из Японии – специалисты НИИКЦ г. Токио Казуя Ямаучи, Масаши Абе, Шого Куме, Хиру Канша, Японского агентства по содействию науке (г. Токио) Сайджи Арай, Ши Акаши, Национального музея этнологии (г. Осака) Шинго Хидака.

 

__________________________________________________________

15:20 20.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Изданы эпос «Кедейкан» в версии акына Токтогула Сатылганова и сборник его произведений


Две книги произведений известного акына Токтогула Сатылганова выпустила, по случаю 150-летия со дня его рождения, Национальная академия наук КР.
Издания – сборник песен Токтогула и его версия малого кыргызского эпоса «Кедейкан», вышли в свет тиражом в 1 000 и 2 000 экземпляров соответственно. Книги представляют собой итог работы составителей - многолетних исследований творчества Т. Сатылганова академиком А. Акматалиевым и кандидатом филологических наук О. Соороновым.
По их словам, новинки содержат ряд фрагментов произведений легендарного акына, измененных, по идеологическим соображениям, при публикации, в советские годы, шедевров его творчества, включая версию эпоса «Кедейкан». По словам составителей, в процессе подготовки издания сборника и варианта эпоса использованы материалы Рукописного фонда Национальной академии наук КР.
Книги выпущены в бишкекской типографии «Турар». Средства на издание выделены из госбюджета к юбилею Токтогула Сатылганова. В ближайшее время, при поддержке Тюркской академии, намечено издать ряд произведений акына на кыргызском и казахском языках.    

............................................................................................................................

На кырг.

Токтогул Сатылгановдун ырларынын тандалмалары жарык көрдү

Кыргыз элинин улуу акыны Токтогул Сатылгановдун 150 жылдыгына карата Улуттук илимдер академиясы тарабынан даярдалган чыгармалар жыйнагы жана акындын варианты боюнча айтылган “Кедейкан” эпосу “Турар” басмасынан (түзүүчүлөр А.Акматалиев, О.Сооронов) өкмөттүн каражаты менен 1000, 2000 нускада жарык көрдү.
Бул китептер мурда жарык көргөн басылмалардан айырмаланат. Мурдагы басылмасында чыгармалар советтик идеологияга байланыштуу бир топ салттар оңдолуп, түзөлүп басылып келген. Ал гана эмес “Кедейкан” эпосу да өзгөрүүгө учураган. Түзүүчүлөр жасалган түзөтүүлөрдү академиянын кол жазмалар фондундагы материалдар, маалыматтар менен салыштырып, жаңы китептерди коомчулукка тартуулап отурушат. Мына ушул нуска Түрк академиясы тарабынан жакында казак тилине которулуп, кыргыз, казак тилинде жарык көрмөкчү.

__________________________________________________________

14:00 17.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Обращение ученых-медиков, членов
Национальной академии наук Кыргызской Республики

         Президенту Кыргызской Республики Атамбаеву Алмазбеку Шаршеновичу,
         Торага Жогорку Кенеша Кыргызской Республики Жээнбекову Асылбеку Шариповичу,
         Премьер-министру Кыргызской Республики Оторбаеву Джоомарту Каиповичу

 

Глубокоуважаемый Алмазбек Шаршенович, Асылбек Шарипович, Джоомарт Каипович!

 

Обращаемся к Вам в связи с поручением Президента страны Атамбаева Алмазбека Шаршеновича Правительству КР и рекомендациями Общественного экспертного совета (ОЭС) при Президенте КР по реформированию системы науки и возрождению научной деятельности в Кыргызстане.
Мы с пониманием восприняли данное поручение Президента КР Атамбаева А.Ш., и считаем, что давно назрела такая необходимость, т.к. в такой небольшой стране как Кыргызстан,  отсутствует координирующий всю науку республики уполномоченный орган. Наука ведется в НАН КР, отраслевых НИИ и в ВУЗах страны. Надо отметить, что имеется дублирование тем, а также отсутствует полная информация о выполняемых различными научными учреждениями научных разработках. Хотя Министерство науки и образования КР обязано курировать всю науку, на самом деле оно больше занято образовательным процессом и это естественно (там и так много нерешенных проблем), а до науки у них просто руки не доходят.
Во-вторых, немного удивляют рекомендации ОЭС, где в п. 4 отмечено о придании НАН КР статуса общественной организации с функциями консультативно-совещательного органа по вопросам взаимодействия государственных органов и науки.  Считаем, что это приведет к разрушению всей нашей системы науки, выстроенной многими годами труда великих ученых Кыргызстана, которыми были начаты те направления, которые в последующем дали научные достижения, признанные советским и мировым научным сообществом. Чтобы не быть голословным, отметим, как следует из отчета НАН КР за 2013 год, различными международными Фондами было профинансировано 52 проекта на сумму более 2 млн. долларов США. На эти средства приобретены современное научно-техническое оборудование, организованы экспедиции, командировки и проведены эксперименты.
Практика многолетних научных исследований НАН КР показывает, что многие научные разработки, имеющие важное прикладное значение не внедряются в производство. Причина создавшегося положения кроется не в том, что выдвинутые учеными предложения являются несовершенными, а в отсутствии инновационного звена, ответственного за внедрение. Ежегодно в разные министерства, ведомства НАН КР направляет предложения о результатах разработок, которые готовы к внедрению, но к сожалению, обратной связи нет.
В свете последних событий обратимся к истории создания АН КР. 5 января 1943 года Совнарком СССР принял постановление «Об организации Киргизского филиала Академии наук СССР», а в 1954 году был открыт Академия наук Киргизской ССР. Через 60 лет после образования АН республики снова возникла необходимость концентрации  науки в одном ведомстве или координация всей науки республики каким-нибудь координирующим органом, и мы считаем, что таким ведомством должна быть НАН КР.
Как известно, первым президентом АН Киргизской ССР был избран выдающийся ученый-хирург, академик Ахунбаев И.К. Одним из первых НИИ, который вошел в состав АН Кирг.ССР был Институт краевой медицины, ныне Институт горной физиологии (ИГФ). Под руководством ак. И.К. Ахунбаева развивались и координировались исследования по эндемичному зобу, эхинококкозу и экспериментальной электрофизиологии сердца в горных регионах республики, проводились работы по изучению влияния длительного пребывания в высокогорье на нормальное и патологическое кровообращение и установлению норм артериального давления у лиц, постоянно проживающих на высоте. Продолжая традиции, Институт горной физиологии проводит исследования по поиску средств оптимизации адаптационных возможностей и повышения качества жизни населения гор в условиях социоэкономической трансформации Кыргызстана. С целью интеграции образовательной и научно-исследовательской деятельности и содействия научно-техническому прогрессу совместно с МУК на базе ИГФ НАН КР создан «Научно-образовательный академический комплекс «Горная ассоциация». Организован Межотраслевой учебно-научный центр биомедицинских исследований при Кыргызской государственной медицинской академии им. И.К Ахунбаева и Национальной академией наук КР, проводящий важные исследования в области синтеза биологически активных веществ. Также с факультетом фармакогнозии КГМА и Инновационным центром фитотехнологий НАН КР осуществляется работа по Комплексной программе по изучению эфиромасличных лекарственных растений с целью получения биопрепаратов.
Результаты научных изысканий Инновационного центра фитотехнологий в области изучения природных ресурсов и разработки технологий получения биоактивных соединений из полезных и лекарственных растений Кыргызстана находят применение в практическом здравоохранении. 
Учеными Института химии и химической технологии получены новые имплантаты, позволяющие ускорить срастание костей и сократить время госпитализации больных, которые проходят испытания, в БНИЦТО, на биосовместимость.
Мы, медики члены академии наук Мамакеев М.М., Мамытов М.М., Мурзалиев А.М., Кудаяров Д.К., Раимжанов А.Р., Джумабеков С.А. являемся заведующими кафедрами КГМА им. И.К. Ахунбаева, руководителями отраслевых НИИ МЗ КР, а академик Айдаралиев А.А. является основателем Международного университета Кыргызстана. Также неразрывно связана работа с КГМА и практическим здравоохранением членов-корреспондентов: Адамбекова Д.А., Зурдинова А.З., Намазбекова М.Н., Ашимова И.А., Оморова Р.А. и Сагымбаева М.А. Они тоже являются профессорами, ведут занятия со студентами и руководят диссертационными работами аспирантов и докторантов.
Успехи и научно-техническое лидерство в мире во многом определяется интеграцией науки и образования, которое является эффективным инструментом развития экономики,  основанной на знаниях. Объединение научных учреждений и Вузов для решения первоочередных задач в соответствии со стратегическими программами развития страны будет способствовать повышению качества образования, а также омоложению кадрового состава научной среды.
Считаем, что Национальную академию наук КР, которая имеет развитый исследовательский, опытно-конструкторский и производственные базы, основное творческое ядро – высококвалифицированные научные кадры, работающие по многим научным направлениям, необходимо не только сохранить, а нужно поднять статус НАН КР, и придать ей координирующую роль для всей науки страны.
Мы согласны с заявлением Атамбаева Алмазбека Шаршеновича о необходимости реформ и, что в настоящее время назрела острая необходимость изменения принципа финансирования – переход на конкурсное финансирование целевых проектов по статье развитие. Также при подготовке и принятии государственных решений по крупным экономическим и социальным вопросам обязательным условием должно стать привлечение и участие научного сообщества в обсуждении данных вопросов.
Непреходящая роль науки в экономическом, социальном и культурном развитии, в обеспечении национальной безопасности государства неоспорима. Без науки ни в одном государстве не могут быть не только разработаны собственные технологии, но даже внедрены заимствованные у развитых стран без риска стать их сырьевым придатком.
Мы, нижеподписавшиеся ученые-медики, члены НАН КР,        считаем, что необходимо очень тщательно и взвешенно проводить реформы в научной сфере страны, которые позволят не только сохранить академическую науку, но и дадут новый импульс для дальнейшего развития науки во благо экономического и духовного процветания нашего государства.

 

С уважением,

 

академики НАН КР:

Мамакеев М.М. -  Кыргыз Республикасынын Баатыры
Мамытов М.М. -  Кыргыз Республикасынын Баатыры
Мурзалиев А.М.
Кудаяров Д.К.
Айдаралиев А.А.
Раимжанов А.Р.
Джумабеков С.А.

члены-корреспонденты НАН КР:

Зурдинов А.З.
Адамбеков Д.А.
Намазбеков М.Н.
Оморов Р.А.

 

__________________________________________________________

15:30 16.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Молодежный инновационный форум ШОС


С 7 - 10 октября 2014 года в столице Башкортостана – Уфе – состоялся Форум молодых ученых-инноваторов из России, Китая, Казахстана и других стран-участниц Шанхайской организации сотрудничества. Одной из основных целей форума является объединение усилий государства, бизнеса и научного сообщества в создании условий для включения молодежи этих стран в инновационную деятельность. 
В работе Форума приняли участие: -  100 молодых ученых;-  42 эксперта, - 20 инновационных проектов было представлено на специализированной выставке,- 83  инновационных проекта было представлено участниками на суд экспертов; -  дискуссионные площадки посетили более 1000 гостей.
В номинации: “Лучшая инновационная идея” по направлению “Индустрия наносистем”сертификат выдан Сыдык уулу Нурбеку – научному сотруднику Института физико-технических  проблем и материаловедения НАН КР. Заключением экспертного совета подверждается, что проект “Разработка технологии получения нано размерных пленок аморфного кремния и прямой лазерной записи на них” признан победителем в конкурсе проектов молодежного инновационного форума ШОС.

............................................................................................................................

На кырг.

ШКУнун жаш окумуштуулар форумунда биздин
окумуштуу ийгиликке жетти

2014-жылдын 7-10-октябрында, Башкырстандын борбору – Уфада  Россия, Кытай, Казакстандын жана Шанхай кызматташуу уюмуна кирген башка катышуучу-мамлекеттеринин жаш инноватор-окумуштууларынын Форуму өттү. Форумдун негизги максаттарынын бири болуп ушул мамлекеттердин жаштарын инновациялык ишмердикке тартуу үчүн шарт түзүү максатында мамлекеттин, ишкердиктин жана илимий жамааттын аракеттерин бириктирүү болуп эсептелет.
Форумдун ишине: -  100 жаш окумуштуу; -  42 эксперт, -атайын көргөзмөгө 20 инновациялык  долбоор сунушталган, - катышуучулар тарабынан 83  инновациялык  долбоор эксперттердин таразалоосуна коюлган; дискуссиялык аянтчага 1000  ашык адам келген.
“Мыкты инновациялык идея” номинациядагы “Наносистемалардын индустриясы” деген багыттагы сертификат КР УИАнын физика-техникалык проблемалар жана материал таануу институтунун илимий кызматкери Сыдык уулу Нурбекке берилди.
Эксперттик кеңештин бүтүмү боюнча “аморфтук кремнийдин наноразмердүү пленкаларын алуу жана ага лазер менен тикелей жазуу технологияларын иштеп чыгуу” деген долбоор ШКУнун жаштар инновациялык форумундагы долбоорлордун сынагында жеңүүчү болду.

__________________________________________________________

14:00 10.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

«Китайский уголок в Центральной научной библиотеке НАН КР»

 
9 октября 2014 г. в Центральной научной библиотеке НАН КР при поддержке КИЭКОП/CEPIEC (Корпорация по импорту и экспорту китайских образовательных публикаций) состоялось торжественное открытие Китайского уголка, в котором приняли участие президент НАН КР Абдыганы Эркебаев, вице-президенты НАН КР Алмаз Алдашев, Биймырза Токторалиев, временно поверенный в делах посла КНР в Кыргызстане Жень Ши, вице-президент Консульства КНР в Бишкеке Ву Бо, директор ЦНБ НАН КР Ширин Ибраимова и другие.
Создание Китайского уголка стало возможным в связи с осуществлением совместного проекта между ЦНБ НАН КР и КИЭКОП, в соответствии с которым китайская сторона предоставила более 300 книг по изучению китайского языка, а также другие научные публикации об истории, географии, искусстве, культуре, туризме, экономике и социальному развитию на китайском и русском языках. Со своей стороны ЦНБ НАН КР создала Китайский уголок, каталогизировала поступившие книги, подготовила информационные материалы по популяризации Китайского уголка. Этот проект будет развиваться в течение трех лет, в последующее 2 года будет предоставлено по 150 наименований книг каждый год.
В своей речи президент НАН КР Абдыганы Эркебаев отметил значимость кыргызско–китайских отношений «Я очень рад, что со стороны китайского посольства уделяется такое  внимание науке, это очень кстати, так как наша библиотека нуждается в пополнении всевозможными книгами, журналами и публикациями»,– добавил Абдыганы Эркебаев.
В свою очередь временно поверенный в делах посла КНР Жень Ши выразил намерение и впредь помогать ЦНБ НАН КР в виде литературы о Китае «В рамках                      65-летия КНР и 60-летия НАН КР я буду рад помочь библиотеке и уже завтра распоряжусь о предоставлении очередной партий книг Центральной научной библиотеке НАН КР на безвозмездной основе» – заявил Жень Ши.
Центральная научная библиотека НАН КР надеется, что научная общественность проявит интерес к китайским публикациям, а также студенты, молодые ученые, специалисты расширят свой кругозор по познанию китайской культуры.

 

............................................................................................................................

На кырг.

КР УИАнын Борбордук илимий китепканасында Кытай бурчу ачылды



2014-жылдын 9-октябрында КР УИАнын Борбордук илимий китепканасында КБББИжЭ/CEPIEC (Кытай билим берүү басылмаларын импорттоо жана экспорттоо боюнча корпорациясынын) колдоосунун аркасында Кытай бурчу ачылды. Ага КР УИАнын президенти, академик  Абдыганы Эркебаев, вице-президенттер академик Алмаз Алдашев жана Биймырза Токторалиев, КЭРдин Кыргызстандагы өкүлү Жень Ши, КЭРдин Консулдугунун вице-президенти Ву Бо, китепкананын директору Ширин Ибраимова ж.б. катышты.
Кытай бурчун уюштуруу КР УИАнын Борбордук илимий китепканасы менен КБББИжЭ ортосундагы биргелешкен долбоорду ишке ашыруу алкагында жетишилди. Ага ылайык, кытай тарап кытай тилин үйрөнүү максатында 300 китеп жана кытай жана орус тилдеринде кытай тарыхына, географиясына, искусствосуна, маданиятына, туризмине, экономикасына жана социалдык өнүгүүсүнө арналган илимий эмгектерди өткөрүп берди. КР УИАнын Борбордук илимий китепканасы Кытай бурчун уюштуруп, алынган китептерди каталогго кошуп, Кытай бурчу боюнча маалыматтарды даярдады. Бул долбоор үч жыл аралыгында иштейт, кийинки эки жыл аралыгында жыл сайын 150 китеп берилип турат.
КР УИАнын президенти, академик Абдыганы Эркебаев өз сөзүндө кыргыз-кытай мамилелеринин орчундуу экендигин белгилеп: “Мен Кытай элчилиги тарабынан илимге мындай көңүл бөлүнүп жаткандыгына абдан сүйүнүчтөмүн, бул кадам абдан жөндүү болду, себеби биздин китепкана ар түркүн китептерге, журналдарга жана публикацияларга муктаж” – деп кошуп кетти.
КЭРдин ыйгарым укуктуу элчи Жень Ши өз сөзүндө мындан кийин да Кытай жөнүндө адабий китептер жана журналдар менен камсыздоо жагынан жардам берээрин айтып кетти. “КЭРдин 65 жылдыгынын жана КР УИАнын 60 жылдыгынын алкагында мен КР УИАнын Борбордук илимий китепканасына жардам бергенге даярмын жана жакын арада дагы китептердин топтомун акысыз берүү боюнча аракеттенем” – деп билдирди элчи Жень Ши.  
КР УИАнын борбордук илимий китепканасынын кызматкерлери илимий жамаатты кытайлык басылмаларды пайдаланат жана студенттер, жаш окумуштуулар, адистер кытай маданияты боюнча таанымын кеңейтет деп ишенет.  

 

__________________________________________________________

09:00 09.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Научно-практическая конференция  «К–Г. Каракеев – видный государственный деятель  и ученый»

  

8 октября 2014 года в  Малом зале НАН КР прошла научно-практическая конференция  «К–Г. Каракеев – видный государственный деятель  и ученый», посвященная 100–летнему юбилею именитого деятеля науки, советского ученого и киргизского историка, академика, доктора исторических наук Курман–Гали. Каракеева.   
В конференции принимали участие политические деятели, ученые, а также академики.
В своей приветственной речи президент НАН КР Абдыганы Эркебаев отметил неоценимый вклад Курман-Гали Каракеева в отечественную науку «В рамках празднования 60-летия НАН КР мы планируем создать аллею, в которой будут выставлены бюсты первых руководителей НАН КР, в числе которых и Курман–Гали Каракеев, этим мы хотим увековечить память ученых,  которые стояли в первоистоках академии наук »,– добавил Абдыганы Эркебаев.
В своем выступлении академик, д.т.н. Ильгиз Айтматов отметил тот факт, что Курман-Гали Каракеев проработал президентом НАН КР почти 20 лет, отдаваясь полностью своей любимой работе.
Курман-Гали Каракеев родился 7 ноября 1913 года в крестьянской семье. Трудовую деятельность он начал в 1933 году с должности заместителя редактора республиканской газеты «Ленинчил жаш». В 1938 году вступил в ВКП.
Вплоть до 1960 года, Каракеев работал на различных руководящих должностях городского, областного и республиканского масштабов. В 1946 году он окончил Высшую партийную школу при ЦК КПСС, а 1959 году – Академию общественных наук при ЦК КПСС.
С 1960 по 1978 годы Курман-Гали Каракеев возглавлял Национальную академию наук Киргизской ССР. За годы работы на данном посту, он провел большую научно-организационную работу по укреплению структурных подразделений академии, повышению эффективности научных исследований, расширению творческих связей с научными учреждениями ближнего и дальнего зарубежья.
Благодаря деятельности Каракеева, в Кыргызстане были созданы институты автоматики, физики, математики, физики и механики горных пород, сейсмологии, философии и права, биохимии и физиологии, а также некоторые другие структурные подразделения Национальной академии наук Кыргызской Республики.
В 1968 году избран членом-корреспондентом АН СССР. В 1991 году переизбран членом-корреспондентом РАН, входил в состав секции истории отделения историко-филологических наук Российской академии наук (ОИФН РАН).
13 ноября 2012 года, Курман-Гали Каракеевич скончался на 99-м году жизни, после продолжительной болезни. Прощание с академиком Каракеевым состоялось 16 ноября в Национальной академии наук Киргизии.
На момент своей смерти Каракеев являлся старейшим действительным членом-корреспондентом РАН.
Курман-Гали Каракеев является автором более 350 научных трудов, в том числе 10 монографий. Под его руководством защищено 20 докторских и кандидатских диссертаций. Многие ученики Каракеева возглавляют научные учреждения, являются видными и знаменитыми ученым не только в Киргизии, но и далеко за ее пределами.

__________________________________________________________

11:00 08.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

НАЦИОНАЛЬНАЯ  АКАДЕМИЯ НАУК
КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

ОБЪЯВЛЯЕТ ПРИЕМ
 в  аспирантуру
на  2014-2015 год  на очную и заочную форму обучения.
        
Заявления принимаются
с 10 сентября по 15 октября 2014 года.

Вступительные экзамены в аспирантуру начинаются
с 25 октября 2014 года.
За  справками  обращаться по адресу:
г. Бишкек, пр. Чуй 265-а,  каб. 227.
Тел.: 0312 64 63 56,  0779 61 68 33

............................................................................................................................

На кырг.

КЫРГЫЗ  РЕСПУБЛИКАСЫНЫН
УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫ
2014-2015 окуу жылы үчүн аспирантурага
күндүзкү жана сырттан окуу формаларына кабыл алууну жарыялайт.
Арыздар 2014-жылдын 10-сентябрынан
15-октябрына чейин кабыл алынат.
Аспирантурага кабыл алуу экзамендери
2014-жылдын 25-октябрынан башталат.
Маалыматтар үчүн төмөндөгү дарекке кайрылыныздар:
Бишкек шаары, Чүй проспектиси, 265-а. каб.227
Тел.: 0312 64 63 56, 0779 61 68 33.

 

__________________________________________________________

10:30 07.10.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Академик – член Президентского комитета

Республика Корея проявляет значимую инициативу по возрождению культурных взаимосвязей со странами Центральной Азии. Ярким примером такого содружества был Великий Шелковый путь, объединивший Восток и Запад. И сегодня, в эпоху всеобщей глобализации, Республика Корея направляет свои усилия на возрождение этого уникального в истории человечества опыта общения и взаимодействия.
Значимым фактом стало участие академика Абдылдажана Акматалиева в этом движении к новой культурной общности азиатских стран. В 2012 году он был избран членом Президентского организационного комитета по созданию столицы стран Азиатской культуры в городе Кванджу, Южная Корея. В состав данной организации вошли пять стран-участниц: Австралия, Китай, Япония, Камбоджа и Кыргызстан. На почетное место - стать членом стран Азиатской культуры претендовало более 60 участников из разных стран и то, что нашему соотечественнику удалось занять его, говорит не только о его личных заслугах, но и о престиже нашей страны в целом.
В конце сентября А.Акматалиев в качестве члена Президентского комитета побывал в городе Кванджу на очередном собрании. Он сообщил, что культурный центр отстроен и в 2015 году ожидается его открытие. Культурная столица предоставит небывалые возможности для самораскрытия  и популяризации творчества наших поэтов и писателей, композиторов, режиссеров, художников. Но кроме того, она предоставит площадку для знакомства с культурой нашей страны в целом, с древними традициями и обрядами кыргызского народа.
А.Акматалиев в этом приезде в Южную Корею принял участие и в Форуме “Азиатская культура”, где выступил с докладом о значении культуры на современном этапе человеческого развития, о перспективах ее дальнейшего развития.
Одним из важных направлений в деле возрождения культурных взаимосвязей азиатских стран стал проект “Сказительское искусство”, который объединил такие страны как Казахстан, Узбекистан, Таджикистан,  Кыргызстан и Южную Корею. Данный проект осуществляет важное дело на пути продвижения культуры азиатских стран в рамках международного конкурса сказительского творчества по мотивам мифов, сказок и эпосов стран Азии, организованное Министерством культуры, спорта и туризма Республики Корея при поддержке министерств культуры четырех стран Центральной Азии - Казахстана, Кыргызстана, Таджикистана и Узбекистана. В течение шести лет академик Акматалиев принимает активное участие в составе этого комитета. На 7 совещании Азиатского комитета "Сказительское искусство" были рассмотрены сотрудничество в сохранении и использовании культурного наследия,  вопросы укрепления сотрудничества между организациями и учреждениями в сфере культуры и искусства. Также был проведён первый семинар Сказительского искусства стран Азии, где приняли участие писатели и художники стран Центральной Азии и Республики Корея.
“Сказительское искусство” вот уже в течение нескольких лет представляет фольклорное наследие азиатских стран в новом, современном оформлении. Перед творческими  людьми стран-участниц была поставлена задача представить традиционные сюжеты народного творчества в новых жанрах – сценариях к фильмам и театральным постановкам, компьютерных играх, комиксах, сказках. Было важно представить традиционное искусство в понятной, близкой форме современному молодому человеку, сделав упор на его воспитательном эффекте. Этот проект стал также прекрасной возможностью для знакомства национальных культур друг с другом.
Опыт проведения подобного конкурса оказался успешным и плодотворным. За прошедшие три года общее число произведений, которые были отмечены наградами, составило 26. Это значимый и важный результат, демонстрирующий их высокую культурную ценность и возможность дальнейшей реализации для всех стран региона. За эти годы одержали победу в конкурсе драматург Б.Жакиев, режиссер Жалил Сооданбек, писатель Бактыбек Максүтов, театральный критик Жаныш Кулманбетов, которые написали произведения по мотивам эпосов “Манас”, “Жаныл Мырза”, “Эр Тоштюк”. Заняв первые места и завоевав гран-при конкурса, они получили призы в размере от 1000 до 18000 $.
В этом году конкурс, который проводится в четвертый раз, был посвящен сказкам и цифровым комиксам по мотивам 200 произведений словесного народного творчества стран Азии, избранных Минкультуры Кореи. Победителем этого года стала кандидат филологических наук Асель Исаева, написавшая сказку «Манас и сорок чилтенов». В качестве членов жюри от Кыргызстана участвовали народный художник Марат Шарафидинов, детский поэт Каныбек Жунушов, кандидат филологических наук Нурзина Ыйсаева, а также сотрудник Министерства культуры, информации и туризма Кыргызской Республики  Ринат Бакаев.
Международный конкурс сказительского творчества за этот небольшой срок стал реальным движущим ресурсом, направленным на то, чтобы вдохновить всех талантливых людей открывать миру новые грани нашего уникального народного литературного творчества. И более того, он стал новой формой по возрождению Великого шелкового пути, по объединению великих культур в единое целое пространство.
В планах на будущее есть желание и возможности осуществлять обмен опытом, повышение потенциала экспертов, специалистов в сфере культуры и искусства, в развитии индустрии культуры, расширять программы стажировок.
Такая совместная деятельность послужит стимулом для сближения народов, позволит сохранить наше общее богатое материальное и духовное наследие, послужит платформой для дальнейшего сотрудничества между нашими странами.

............................................................................................................................

На кырг.

Академик Президенттик комитеттин мүчөсү

Түштүк Кореянын Президенттинин Указы менен Азия элдеринин маданий шаары 2004-жылдан баштап курула баштаган эле. Жердешибиз академик Абдылдажан  Акматалиев Түштүк Кореянын Президентинин Указы менен уюштуруу комитетинин беш чет элдик мүчөнүн (Автралия, Япония, Кытай, Камбоджа)  бири болуп бекилген. Жакында А.Акматалиев Президенттик комитеттин мүчөсү катары Кванджу шаарында 29-30-сентябрда өткөн кезектеги жыйынына барып келди жана маданий шаардын толук курулуп бүткөндүгүн, 2015-жылы анын ачылышы күтүлүп жаткандыгын белгиледи. Биздин акын-жазуучуларыбыз, композиторлорубуз, режиссерлорубуз, сүрөтчүлөрүбүз өздөрүнүн чыгармачылыктарын дүйнөгө көрсөтүүгө шарт түзүлүп, толук мүмкүнчүлүк аларын, ошондой  кыргыз элинин каада-салттары, үрп-адаттары да  чагыларын – А.Акматалиев билдирди.

Азия маданий форуму
Бул барышында окумуштуу Түштүк Кореянын Кванджу шаарында 1-2-октябрда өткөн “Азия маданий форумуна” да катышып, маданий карым-катыштын бүгүнкү ал-абалы жана келечеги жөнүндө баяндама жасады. Форумга Азиянын 45 мамлекетинен окумуштуулар  катышты.                                                                                                                                                                                                                                                                                         “Айтуучулук өнөрү” проектиси беш өлкөнү – Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан, Түштүк Корея жана Кыргызстанды камтыйт. Алты жылдан бери “Айтуучулук өнөр” комитетинин мүчөсү катары да академик Абдылдажан Акматалиев активдүү жана демилгелүү иш алып барууда. “Айтуучулук өнөр” проектисинин максаты – Азия элдеринин жомокторун, легендаларын бүгүнкү күнгө  кайрадан байланыштырып профессионалдык жанрларында (аңгеме, повесть, кино, мультфильм, спектакль ж.б.)  иштеп чыгып, жаштарды тарбиялоо, элдердин маданиятын бири-бири менен  тааныштыруу болуп саналат. Проектинин негизинде конкурс уюштурулуп келет. Академик А.Акматалиев жетекчилик кылган “Айтуучулук өнөрдүн” конкурсунда “Манас”, “Жаңыл Мырза”, “Эр Төштүк” ж.б. чыгармалардын негизинде жаңы ойлорду чагылдырган драматург Б.Жакиев, режиссер Жалил Сооданбек, жазуучу Бактыбек Максүтов, театр сынчысы Жаныш Кулманбетов 1000 доллардан 18000 долларга чейин байгелүү орундарга ээ болушкан.  2014-жылкы конкурста филология илимдеринин кандидаты Асел Исаеванын “Манас жана кырк чилтен” деген чыгармасы биринчи орунду алган. Кыргыз эл сүрөтчүсү  Марат  Шарафидинов, балдар акыны Каныбек Жунушов, жумушчу топтун мүчөлөрү филология илимдеринин кандидаты Нурзина Ыйсаева жана Маданият министринин кызматкери Ринат Бакеев чакырылган.

Казак окумуштуулары менен
Академик  А.Акматалиев Казак улуттук илимдер академиясынын жана казак улуттук педагогикалык университетинин окумуштуулары жана окутуучулары менен  3-октябрда тегерек столдо жолугушуп, эки элдин ортосундагы адабий-маданий байланыш тууралуу сөз козгошту. Эгемендүүлүктөн кийин кыргыз-казак адабий процессин изилдөө өтө солгундап кеткенин белгилешти. Профессорлор Б.Ибраим, Б.Ысмановдор бирдиктүү илимий проектилерди иш жүзүнө ашырууну сунуш кылышты. Казак  элинин улуу акыны Жамбылдын 4 томдугун даярдоодо  Б.Кебекова, А.Акматалиевдин жардамдарын белгилешип, ыраазычылык билдиришти.

 

__________________________________________________________

10:27 26.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Международный симпозиум «История Ботанического сада им.Э.З. Гареева НАН КР».

25 сентября в Ботаническом саду им.Э.З. Гареева НАН КР (БС НАН КР) прошел Международный симпозиум «История Ботанического сада им.Э.З. Гареева НАН КР». В нем приняли участие ученые Главного ботанического сада им. Н.В. Цицина Российской академии наук (д.б.н., чл.-корр. НАН КР, в.н.с. Виталий Криворучко, к.б.н. Александр Кабанов, м.н.с. Ирина Павлова), вице-президент НАН КР, академик Алмаз Алдашев, директора институтов ОХТМБиСХН НАН КР. Международный симпозиум был посвящен памяти научно-исследовательской и организационной деятельности руководителей БС НАН КР и крупных ученых, внесших значительный вклад в становление и развитие Ботанического сада.
В своем выступлении вице – президент НАН КР, академик Алмаз Алдашев отметил о важности Международного симпозиума, посвященного истории Ботанического сада им. Э.З. Гареева, одного из крупнейших в Центральной Азии, располагающего многообразной растительной флорой.  Директор Ботанического сада им. Э.З. Гареева НАН КР, кандидат биологических наук  Туратбек Мусуралиев подчеркнул, « На данный момент  живые коллекции сада насчитывают около 5500 таксонов. Ботанический сад является  основной базой научно-исследовательских работ в области интродукции растений, уникальным собранием генофонда растительного мира, выполняет важную роль в деле охраны окружающей среды и устойчивом использовании компонентов мирового биологического разнообразия». 
В свою очередь, гость из Российской академии наук, член – корреспондент НАН КР Виталий Криворучко был признателен за теплый прием своих коллег и заявил, что намерен в 2015 году посетить Баткенскую область для экспедиционных работ. «Я очень рад,  что нахожусь среди вас в родном Ботаническом саду им. Э.З. Гареева, имя которому присвоено по моей инициативе решением Ученого совета. Очень хорошо, что продолжается традиция чествования ученых, проработавших в Ботаническом саду долгое время, внесших большой вклад в озеленение сада», - добавил Виталий Криворучко.

 

__________________________________________________________

09:27 26.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

“Кыргыз туусу” гезитине 2014-жылдын 16-сентябрында
жарыяланган макала

Чолпонкул АРАБАЕВ, КР УИАнын президиумунун башкы окумуштуу катчысы,
КРнын УИАнын корреспондент-мүчөсү, юридика илимдеринин доктору, профессор

 

Жаңы ачылыштарды жайылтып келет

Улуттук илимдер академиясы (УИА) өзүнүн 60 жылдык тарыхында байсалдуу жолду басып өттү. УИА даңазалуу доорду да, соңку жаңы тарыхыбыздагы кыйынчылыктарды да башынан өткөрдү. Ошондуктан УИАнын басып өткөн жолу бүгүнкү күндө дыкаттык менен каралып чыгып, аны татыктуу баалоо мезгили келди.

Пайдубалды түптөөгө негиз болгон

Улуттук илимдер академиясынын тарыхына кайрылсак, мамлекетибиздин аймагындагы алгачкы илимий изилдөө иштери россиялык окумуштуулардын демилгеси менен жүргүзүлгөн жана алар кыргыз элинин тарыхына, тилине жана Кыргызстандын жаратылыш байлыктарына арналган эле. Мындай окумуштуулардын катарында В.В.Бартольд, П.П.Семенов-Тянь-Шанский, Н.А. Северцов, В.В.Радлов, А.П. Федченко, Н.М. Пржевальский, И.В.Мушкетов жана башкалар бар. Алар өз мезгилинин көрүнүктүү окумуштуулары, прогрессивдүү орус интеллигенциясынын өкүлдөрү катары кыргыздар тууралуу түшүндүрмө берип, бара-бара өлкөбүздөгү илимдин өнүгүшүнө көмөкчү болгон илимий изилдөөлөрдүн негиздерин түзүшкөн.
1920-жылдын декабрь айында VIII Бүткүл Россиялык Кеңештер съезди Россияны электрификациялоо боюнча лениндик илимий планды макул тапкан. Ал план боюнча Нарын, Ат-Башы жана Жел-Арык гидроэлектрстанцияларынын курулушу каралгандыктан, өндүргүч күчтөрдү жана ресурстарды комплекстик үйрөнүү зарылчылыгы келип чыккан, натыйжада илимий-изилдөө иштерин жайылтуунун жаңы этаптары башталган. Толугу менен

 

__________________________________________________________

09:16 26.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

Кыргыз республикасынын улуттук илимдер академиясынын Гуманитардык жана экономикалык бөлүмүнөн сунушталган

Долбоор

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмүндөгү Институттардын жамааты Кыргыз Республикасынын Президенти А.Ш. Атамбаевдин Өкмөткө илимди жана Улуттук илимдер академиясын реформалоо милдетин койгонун жана Өкмөттүн илимди реформалоо боюнча эксперттик комиссиянын сунуштарын  талкуулап, төмөндөгүчө  токтолот:
1. Кыргыз Республикасынын Президенти А.Ш.Атамбаевдин илим тармагын, анын ичинде Кыргыз  Улуттук илимдер академиясын реформалоо, оптималдаштыруу жана мындан ары өнүктүрүү боюнча тапшырмасын толук колдойбуз.
2.Бүгүнкү күндө Кыргыз Улуттук илимдер академиясынын илимий изилдөө багыттары, илимий изилдөөлөрдү уюштуруу формасы, методдору, анын структурасы реформалоого муктаж.
3. Кыргыз  гуманитардык илимдери дүйнөнүн эч бир өлкөсүндө изилдөөгө алынбастыгын жана бул илимдер  биздин өлкөдө  гана изилдене тургандыгын эске алуу менен аларга  мамлекеттик камкордук жана өтө аяр мамиле жасоого чакырабыз.      

Вице-президент,
академик                                             А.Акматалиев
19.09.2014

 

__________________________________________________________

09:35 22.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

 

............................................................................................................................

На кырг.

«Кыргыз тил илими: азыркы абалы жана келечеги»

2014-жылдын 18-сентябрында КР УИАнын Ч.Айтматов атындагы Тил жана адабият институту «Кыргыз тил илими: азыркы абалы жана келечеги» деген аталыштагы илимий-практикалык конференция өткөрдү.
Иш-чара мамлекеттүүлүктү бекемдөө жылына жана мамлекеттик тил күнүнө арналган. Конференцияда: кыргыз тилинин тарыхый грамматикасы, академиялык грамматикасын жазуу, кыргыз тилинин диалектологиясын изилдөө, кыргыз тилинин илимий жаңы тармагы болгон когнитивдик-лингвистикалык негизинде изилдөөлөр боюнча маселелер каралды.
 Катышуучулар: КР Улуттук илимдер академиясынын президенти, академик А.Эркебаев, КР Улуттук илимдер академиясынын вице-президенти, академик А.Акматалиев, КР Президентине караштуу тил комиссиясынын төрагасы, Бишкек гуманитардык окуу жайынын профессору С.Ибраимов, КУУнун филология факультетинин деканы, профессору Т.Маразыков, кыргыз-түрк “Манас” университетинин профессору Б.Сагынбаева, жана жождордун мугалимдери катышты.
Күн тартибине коюлган маселелер талкууланган соң, төмөнкүдөй мазмундагы резолюция кабыл алынды.
· Кыргыз тилиндеги изилдөөлөрдүн илимий сапатын жогорулатуу;
· Кыргыз тил маселелерин жаңы багыттарда (структура-семантикалык, коммуникативдик-функционалдык, когнитивдик ж.б.) изилдөөлөрдү өркүндөтүү;
· Кыргыз тилинин тарыхый грамматикасын колго алуу;
· Лексикография боюнча терминологиялык, этимологиялык, тарыхый сөздүктөрдү түзүүгө киришүү;
· Түрк тилдеринин компьютердик фондун, тилдерди үйрөнүү ж.б. программаларын түзүү;
· Кыргыз диалектилерин изилдөөнү жана “Кыргыз диалектологиясын” жазууну колго алуу.  
Жогоруда пландаштырылган илимий изилдөөлөрдү координациялоо жана жетектөө КР Улуттук илимдер академиясынын Ч.Айтматов атындагы Тил жана адабият институтунун алдындагы Илимий координациялык советке жүктөлсүн. 

__________________________________________________________

09:00 22.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Гуманитарным наукам – государственное радение

Поручение президента А. Атамбаева Правительству Кыргызской Республики осуществить реформирование системы науки и создать условия для возрождения научной деятельности в стране вызвало заметный резонанс в обществе. Такое внимание главы государства к проблемам науки, на мой взгляд, – явление весьма знаковое и своевременное. Конечно, в период всеобщей глобализации и наука нуждается в оптимизации. Я полностью поддерживаю желание нашего президента видеть кыргызскую науку в тесной интеграции с наукой мировой, приносящей реальную пользу народному хозяйству страны. Сегодня и требование к науке, и отношение к ней общественности должны в корне измениться. Альтернативы этому нет, ибо завтра может стать слишком поздно.
Нынешнее состояние науки, ее будущее вызывают вполне обоснованную тревогу. Скажу прямо, мягко говоря прохладное, а по существу, полностью индиферентное отношение государства к науке началось со времени обретения страной суверенитета. За последние почти четверть века в Кыргызстане сменилось двадцать пять Правительств, ни одно из которых не озаботилось финансовыми, социальными, материально-техническими нуждами ученых. Неплохая научно-техническая база, оставшаяся со времен Союза, давно и безнадежно устарела, большая часть молодых, перспективных научных сил безвозвратно ушла в рынок. Оставшаяся часть беззаветно преданных науке страны людей продолжает достаточно успешно трудиться, но ведь у всего есть не только начало, но и конец, обусловленный возрастными и физическими ресурсами. На мой взгляд, именно к науке более всего подходит народная мудрость-сожаление: “Если б юность умела, если б старость могла!” Рядом с маститым, все умеющим, но, к сожалению, не все уже могущим ученым должна подрастать многое могущая, но мало что пока умеющая молодая поросль, которая в урочный час станет научной школой...
Некоторую надежду на развитие науки мне дает тот факт, что после революции 2010 года установилась относительная стабильность в нашей жизни, и число молодых людей в науке стало пусть и медленно расти.
Не могу обойти вниманием и такую ставшую модным поветрием в последние годы проблему, как стремление высокопоставленных чиновников и депутатов обязательно получить научную степень кандидатов и докторов наук по таким общественным дисциплинам как экономика, правоведение, филология, философия, политология. Не нами сказано: “Спрос рождает предложение”. Появился целый слой научных работников, которые за гораздо  высокую по сравнению с их зарплатами цену “выпекают” кандидатские и докторские диссертации. Новоиспеченные доктора наук с присущей им нахрапистостью стремятся купить и высокие звания академиков, членов-корреспондентов, стать лауреатами государственных премий. Они не только количественно увеличивают число ученых, но, что намного страшнее, показывают окружающим, что все покупается и продается. Считаю, что этим процессам необходимо поставить непреодолимый законодательный заслон.
Ныне в науке можно выделить три типа научных работников: 1) истинные Ученые, работающие на благо общества и для своего блага; 2) ученые, работающие себе во благо; 3) горе-ученые. Именно последние, ничтоже сумняшеся, покупают себе не только диссертации, но и уже практически выходящих на защиту соискателей, аспирантов и даже докторантов. В истинной науке это самая низкая точка падения специалиста.
Слово “реформирование” уже многие годы пугает многих из нас. И этому есть причины, много на нашей памяти случаев, когда, прикрываясь этим словом,  губили практически идеально функционирующие предприятия. Что далеко ходить, пресловутая “перестройка”, а это слово пусть и отдаленно, но является синонимом “реформирования”, привела к крушению огромной державы СССР, занимавшей шестую часть земной тверди. Но, чтобы избежать застоя, следует время от времени подвергать любую организацию изменениям. Да, наука нуждается в оптимизации, это особенно актуально сейчас. Но как это осуществить? В этом деле спешка губительна, недаром мудрые предки предупреждали нас “Семь раз отмерь, один раз отрежь”. Стало модным по разным проблемам приводить в пример Казахстан и Россию. Но ведь в деятельности их академий наук, уже после реформирования всплыли многочисленные проблемы, которые аукаются до сего времени.  В Казахстане, к примеру, все осталось в прежнем виде, кроме того, что теперь проекты институтов Академии наук финансирует Министерство образования, да вновь избранные академики и члены-корреспонденты не получают стипендий. Сейчас у них на уровне Правительства идет работа по восстановлению прежней АН. Вообще следует отметить, что президент Н. Назарбаев много внимания уделяет развитию науки. Так, два года назад именно по его инициативе была сформирована Тюркская академия, создание которой было горячо поддержано и нашим президентом А.Ш. Атамбаевым. Мало того ее создание было утверждено “Бишкекской декларацией”, принятой на саммите президентов тюркоязычных государств.
Национальная наука гуманитарного профиля нужна каждому государству в первую главу, ведь она – его лицо, один из главных атрибутов. Без языка, литературы, истории, философии нет государства, именно они дают нам право и возможность называть свою страну Кыргызской Республикой. Недаром язык, литература, история и философия стали научным фундаментом, на котором была создана наша Академия. Ни в одной другой точке мира не будет изучаться наш язык, литература, история и культура, ни одна страна никогда не предоставит нам инвестиции на них. Национальные науки – основа государственной идеологии, духовное зеркало общества.
Наш президент не устает повторять о необходимости развивать государственный язык, исследовать эпос “Манас” и историю Кыргызского каганата. Основатель турецкого государства Ата-тюрк очень высоко ценил гуманитарные науки, поэтому еще в 30-е годы прошлого века основал в своей стране “Академию языка, истории, литературы и культуры”. Рекомендация Общественного экспертного совета по образованию при президенте (в составе которого одна доктор и одна кандидат наук !?) придать гуманитарным наукам общественный статус – попытка срубить полузасохший сук, на ветвях которого  сидят в тесноте поэты и писатели, художники, композиторы, работники культуры, образования и науки, более двадцати лет влачащие полуголодное существование. Рекомендация, хочется верить, сделанная скорее всего по неразумению авторов, забывших мудрое предостережение великого баснописца: “Беда, коль пироги начнет печь сапожник, а сапоги – тачать пирожник...”. Судя по тому, что представители этого экспертного совета не решились принять приглашение поприсутствовать на общем собрании Президиума НАН КР по обсуждению их “Рекомендаций...”, они просто проголосовали “одомрямс” за второпях испеченный плохим кондитером текст.
Гуманитарные науки всегда будут нуждаться в государственном радении, такова их специфика. Если будут госзаказы, будет базовое финансирование, вместе с этим при Правительстве будет создан “Фонд науки”, из которого будет на конкурсной основе осуществляться финансирование проектов, результаты наших научных разысканий будут несравнимо выше.

Академик НАН КР,

А.А. Акматалиев

............................................................................................................................

На кырг.

 Гуманитардык илим мамлекеттик камкордукка муктаж

         Кыргыз Республикасынын Президенти Алмазбек Шаршенович Атамбаевдин илимди реформалоо боюнча Өкмөткө кайрылуу каты коомчулукта   өтө    жандуу    талкууга   түшүп   жаткан   мезгили.  Президент
А. Атамбаевдин республиканын илиминин тагдырына  кызыгып, мындан ары илимди кандай багытта өсүп-өнүктүрүү керектиги жөнүндөгү сунушу – бүгүнкү күндүн талабы. Азыркы ааламдашуу учурунда илимди да оптималдаштыруу максатка  ылайык. Президенттин кыргыз илиминин  дүйнөлүк илим менен болгон интеграциясы өтө тыгыз болушун, илимибиздин республикабыздын бардык тармактарында конкреттүү пайда, жыйынтык алып келүүсү тууралуу койгон милдет-маселелерин, каалаган ой-тилегин толук колдойм. Бүгүнкү күндө илимге жаңыча мамиле керек, эртең  кеч болуп калат.
Илимдин ал-абалы, келечеги бизди бушайман кылып келет. Илимге болгон кайдыгерлик ачык эле айталы Эгемендүүлүк алгандан бери өкүм сүрүп келе жатат. Окумуштуулардын социалдык, финансылык, материалдык-техникалык шартына көңүл бөлгөн Өкмөт болгон жок. Совет мезгилиндеги илимдин базасы кыйрады, талкаланды, кадрлар жан сактоо үчүн  базар экономикасына ылайык тарап кетишти. Илимде илимге дили менен берилген гана окумуштуулар калды, алар илимде ийгилик жаратып жатышат. 2010-жылдагы революциядан кийин илимдин кадыр-баркы көтөрүлүп, илимге кызыккан жаштар көбөйүп, илимде стабилдүүлүк калыптанганы кубандырат.
Коррупция илимди да чырмоок сымал чырмап баратканы түйшөлтөт. Акча, бийлик болсо кандидаттан баштап академикке чейин наамды, даражаны сатып алса болот деген көз караштар коомчулукта туруктуу орун ала баштады.  “Маңдай тер агызбай” туруп, коррупциялык жол менен илимдин сересине чыккандар көбөйүп жатат. Илимий даражалар кызматтан кызматка  көтөрүүлүнүн трамплини болуп калды.  Чиновник “окумуштуулардын” санын алып, аларды  анализдөө зарыл. Чиновниктердин көбү гуманитардык илимдин  өкүлдөрү болгондуктан, кызматынан пайдаланып дароо диссертация жактап алганга аракет кылышууда. Ошондой эле алар академик, коррепондент-мүчө, мамлекеттик сыйлыктарга умтулушат. Мына ушундай көрүнүш, албетте, коомчулуктун кыжырын келтирет. Башка тармактардын өкүлдөрү кызматта туруп илим жазганы өтө чанда. Экономика, юридика, философия, саясат таануу  илиминде кызматта туруп, кандидаттык, докторлук даражалар  алгандардын көбү бүгүнкү күндө активдүү окумуштуулар эмес, мына ушулар окумуштуулардын санын көбөйтүп жатат. Бир эле иши үчүн  коррупциялык ык менен доктор, профессор, корреспондент-мүчө, академик, мамлекеттик сыйлыктын лауреаты, илимге эмгек сиңирген ишмер, медал, орден ж.б. деген толгон-токой даража, наам, сыйлыктарды жеңил-желпи  алгандар бар. Андайларга тыюу салуу керек. Мына бул көрүнүш да илимдин өнүгүшүнө өзүнүн терс залакасын тийгизбей койбойт, эч ким изденбей калат. Илимге кызмат кылам десе, улам жаңы жетишкендиктерге умтулуусу зарыл. Азыркы учурда фундаменталдуу, элге, коомго, мамлекетке өтө керектүү илимий изилдөөлөр жүргүзүлбөй, иштелбей, майда, кайталанган темалар жеке илимпоздун, диссертанттын өзүнө гана пайда алып келип калды.
Азыр окумуштуунун үч түрүн байкоого болот: 1) коом жана өзү үчүн эмгектенген илимпоз; 2) жеке өзүнүн пайдасы үчүн эмгектенген илимпоз; 3) жалган, жасалма илимпоз. Совет учурунда биринчи гана түрү  – Илимпоз деген инсан болор эле.
Бүгүнкү күнү диссертацияны бирөөлөр жазып берүү толук күч алса, экинчилери жалган документтерди жасашып, илимий жоболорду  бузушууда, үчүнчүлөрү болсо бирөөлөрдүн аспиранттарын, изденүүчүлөрдүн жана  докторанттарын өздөрүнө “оформить” этишүүдө. Бул илимде өтө эле уят иш.
Адатта, реформалоо десе эле  көбүнчө  чочуп турабыз. Албетте, аны колдошубуз керек. Бирок, реформага жамынып алып аны жок кылуу оңой. “Кайра куруу” деп жатып килейген СССРди жок кылып деле албадыкпы?! Ооба, илимди оптималдаштыруу сөзсүз керек, өтө актуалдуу маселе. Бирок, кантип?! Элибизде жакшы макал бар эмеспи: “Жети өлчөп бир кес” деген. Анын сыңарындай, ойлонуп, өтө этиет мамиле кылуу керек. Биз дароо Казакстанды жалпы жонунан мисалга тартабыз, бирок анын ички мазмунуна көңүл бурбайбыз, оош-кыйыштарын эске алышыбыз зарыл. Чынында Казакстан Улуттук академиясы, анын президенти, вице-президенттери жана институттары мурдагыдай эле иштеп жатышат. Болгону Билим министрлиги барабынан илимий долбоорлор каржыланат жана академинын жаңы шайланган академиктери менен корреспондент-мүчөлөрүнө стипендия төлөнбөйт. Азыр аларда академияны кайрадан толук кандуу калыбына келтирүү маселесин Өкмөттүк   деңгээлде   көтөрүүлүдө.    Казак   Республикасынын    Президенти
Н. Назарбаевдин демилгеси менен бюджеттин негизинде Түрк академиясынын эки жыл мурун ачылышы эле илимге  болгон чоң көңүл буруу экендигин билдирет. Түрк академиясын куруу, түзүү ишин биздин Президентибиз Алмазбек Шаршенович Атамбаев да кызуу колдоп, кубаттаган. Ал гана эмес түрк тилдүү элдердин Президенттеринин саммитинде “Бишкек декларациясында” кабыл алынган.
Гуманитардык багыттагы улуттук илимдер мамлекет үчүн өтө керек, ал – мамлекеттин, улуттун жүзү, атрибуттарынын бири. Тили, адабияты, тарыхы, философиясы жок мамлекет болбойт, булар Кыргыз Республикасы деп атоого  мүмкүндүк берет. Ошондуктан, тил, адабият, тарых, философия Илимдер академиясы ачылганда илимий фундамент, база болгон. Тилибиз, адабиятыбыз, тарыхыбыз жана маданиятыбыз дүйнөнүн башка  эч бир жеринде изилденбейт, чет элден инвестиция да келбейт. Улуттук илимдер  мамлекеттик идеологиянын негизи,  коомубуздун руханий күзгүсү. Эгерде мамлекеттен эне тилин, адабиятын, тарыхын, философиясын алып койсок, мамлекеттин маани-маңызы жоголот. Президентибиз А. Атамбаев мамлекеттик тилди  өнүктүрүүнүн жана “Манасты”, Кыргыз каганатты изилдөөнүн зарылдыгын бекеринен белгилеген жок. Түрк мамлекетинин даанышманы Ата түрк гуманитардык  илимдерди жогору баалап, өз мамлекетинде “Тил, тарых, адабият жана маданият академиясын” 30-жылдарда эле түзүп, түптөп кеткени көрөгөчтүк болгон.  Гуманитардык илимдерди коомдукка айландыруу  дегендик – акын-жазуучулардын, сүрөтчүлөрдүн, композитолордун, маданият ишмерлеринин  бүгүнкү абалына туш келүү дегендик, жыйналган, топтоштурулган илимий потенциялдын таралышы дегендик.
Гуманитардык илим ар дайым мамлекеттик камкордукка муктаж, анын өзүнүн өзгөчөлүгүн эске алуу зарыл. Мамлекеттик тапшырмалар болсо, базалык каржылоо орун алса, ошону менен бирге “Илим фондусу” мамлекет алдында түзүлүп, илимий долбоорлор конкурстук негизде каржыланса, илимибиздин жыйынтыктары мындан да жогору, ийгиликтүү болору шексиз.
Илимдер академиясы иштебейт деген бир жактуу пикир бар. Бирок, бул туура эмес көз караш, башка илимдерде да жана анын ичинде  гуманитардык илимде да кийинки жылдары бир топ ийгиликтер болгонун коомчулук жакшы билет. Илимий кызматкерлер ар-намыстуулук менен көп иштерди аткарып келе жатышат. Мамлекеттик тилге, “Манаска”, кенже эпосторго, залкар акындарга, профессионал акын-жазуучуларга, Махмуд Кашгариге, Жусуп Баласагынга, Орхон-Энесай жазма эстеликтерине, сөздүктөргө, тарыхый булактарга ж.б. арналган 500 дөн ашуун китептерди демөөрчүлөрдүн жардамы менен чыгарып, гуманитардык илимдер бөлүмү ар тараптуу комплекстүү изилдөөлөрдү жүргүзүүдө. Бөлүмдөгү институттардын  темалары да жакындаштырылып, “Улуттук идея – тилде, адабиятта, философияда, тарыхта” деген сериялар коомчулукка жеткирилүүдө.
Академиялык илим менен ЖОЖдордун интеграциясы  азыр бизде бар. Академиянын көпчүлүк  илимпоздору ЖОЖдордо мугалим болуп иштешет, студенттердин, аспиранттардын илимий иштерин жетекчилик кылышат, студенттер, аспиранттар Академиянын лабороторияларынан кеңири пайдаланышат, окуутучулар менен окуу китептери, окуу куралдары биргелешип жазылууда. Бул жакындоо процессти этап менен өткөрүү керек, күчкө салып механикалык түрдө тездетүүнүн зарылдыгы жок.
Биринчиден, түзүлө турган Өкмөттүк комиссия менен Улуттук илимдер академиясынын илимди реформалоо комиссиясы бирдикте академиянын  статусун жана структурасын ачык-айкын аныктап чыгышы керек. Илимди кайрадан жандандыруу үчүн ага көмөк көрсөтүп, айрым приоритеттүү илимий багыттардын өнүгүшүнө көңүл буруу, камкордук кылуу талап кылынат Өз учурунда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Токтомуна да карабай, “реформалоонун” натыйжасында Президиумдун калпыс чечими менен жабылып калган структураларды мыйзамга  ылайык калыбына келтирүү жана тыкан, ийкемдүү структура түзүү күн тартибиндеги маселелерден. Улуттук илимдер академиясында да ашыкча, кыскара, бириктире турган структуралар жок эмес. Экинчиден, академияны коомдук мекемеге айландыруу кооптулук жаратат. Үчүнчүдөн, өзгөчө Гуманитардык  илимдерди коомдукка өткөрүүнүн зарылдыгы жок. Улуттук илимдерди өнүктүрүү үчүн улуттук программа иштеп чыгуу зарыл. Улуттук мааниси бар изилдөөлөрдү  финансылык, материалдык-техникалык жактан биринчи кезекте камсыз кылуу керек.. Төртүнчүдөн, Жогорку аттестатциялык комиссияны жаңы билим баскычына толук  өтмөйүнчө сактоо, аны күчөтүү  бүгүнкү күндүн талабы  болуп отурат. Бешинчиден, илимдин кадыр-баркын көтөрүү үчүн чыныгы илимпоздорду тарбиялоо милдети турат.
Жыйынтыктап айтканда, Президентибиз А. Атамбаев илимге чоң жоопкерчилик менен мамиле кылууну окумуштуулардын алдына милдеттендирди. Эми биз, коомчулук, окумуштуулар чөйрөсү илимди нары-бери тарткылай бербей, илимдин “көзүн” чукуп албай, жеке амбициялардан алыс туруп, келечек үчүн жакшынакай ийгиликтүү салтты улап,  ишенимдүү, илимий жолду тандап  алышыбыз керек. Илимдин тагдыры менен ойнобошубуз керек, келечек бизден оң, жакшы жыйынтык күтөт.

                                                        Абдылдажан Акматалиев,
КР УИАнын академиги

__________________________________________________________

14:00 19.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

23 сентября 2014 года (10.00) в конференц-зале национального исторического музея пройдет научно-практическая конференция «А. Карыпкулов – көрүнүктүү инсан, окумуштуу жана мамлекеттик ишмер», организованная Институтом философии и политико-правовых исследований НАН КР.
В работе конференции примут участие государственные деятели, академики и ученые, так или иначе связанные с жизнью и творчеством А. Карыпкулова.

            КАРЫПКУЛОВ Аманбек Карыпкулович родился 9 июня 1939 года в с. Кара-Суу Таласского района Таласской области. Окончил Пржевальский (ныне – Каракольский) педагогический институт (1962), аспирантуру Киргизского Государственного Университета (1967). Доктор философских наук (1983), профессор (1994), член-корреспондент АН Киргизской ССР (1974), академик НАН Кыргызской Республики (25.12.2000, по специальности "философия"). Лауреат государственной премии по науке и технике. Автор 80 научных работ, в том числе 8 монографий.
С 1962 года – преподаватель Пржевальского пединститута, инструктор, зав. отделом, секретарь по идеологии ЦК Компартии Киргизии, главный научный сотрудник Кыргызского НИИ педагогики, главный редактор Кыргызской Энциклопедии, председатель правления Государственного концерна "Акыл". В 1975-1987 гг. – депутат Верховного Совета Киргизской ССР, председатель Верховного Совета Киргизской ССР. В 1996-2001 гг. – президент Кыргызской Государственной Телерадиовещательной компании. В 2001-2002 гг. – руководитель Администрации Президента КР. С 15 июля 2002 по 26 апреля 2005 – Чрезвычайный и Полномочный Посол Кыргызской Республики в Турецкой Республике и Македонии. С 2005 по 2008 гг. – директор центра образования и культуры КРСУ.

За заслуги перед государством А. Карыпкулов награжден орденом "Трудового Красного Знамени" (1976, 1981), Почетной Грамотой ВС Киргизской ССР (1974), юбилейной медалью к 100-летию Ленина (1970), юбилейной золотой медалью «Манас-1000» (1995).

Автор книг:
-           "Народное образование в развитом социалистическом обществе". Фрунзе, 1982;
-           "Изучение русского языка и народное образование в Советской Киргизии" /на англ. языке/, США, 1985;
-           "Өнүккөн социалистик коомдо элге билим берүү". Фрунзе, 1985;
-           "Интернациональное воспитание в средней школе в условиях обновления общества". Бишкек, 1991.

Аманбек Карыпкулов умело совмещал свою работу на государственной службе с научной деятельностью. Он внес огромный вклад в развитие народного образования, науки, государственного управления и дипломатии страны. Светлая память о нем навсегда останется в сердцах кыргызстанцев.Читать далее

............................................................................................................................

На кырг.

2014-жылдын 23-сентябрында Улуттук тарых музейинин конференц-залында академик, философия илимдеринин доктору, мамлекеттик жана коомдук ишмер Аманбек Карыпкуловдун 75 жылдык мааракесине арналган «А. Карыпкулов – көрүнүктүү инсан, окумуштуу жана мамлекеттик ишмер» деген илимий-практикалык конференция өтөт. Конференцияны КР УИАнын философия жана саясий-укуктук изилдөөлөр институту тарабынан уюштурулуп жатат.
Конференцияга көрүнүктүү мамлекеттик ишмерлер, А.Карыпкуловдун ишмердигине байланышкан академиктер жана окумуштуулар катышат.

Карыпкулов Аманбек Карыпкулович 1939-жылы 9-июнда Талас районуна караштуу  Кара-Суу айылында туулган.1962-жылы педагогикалык институтунун орус тили жана адабияты факультетин бүткөн. КМУнун аспирантурасын аяктаган (1967-ж), философия илиминин доктору (1982-ж.) профессор (1994), Кыргыз ССРинин ИАсынын корреспондент мүчөсү (1974-ж.), Кыргыз ССРинин УИАсынын академиги (2000-ж.),  илим жана техника боюнча премиянын мамлекеттик лауреаты. Сексен илимий эмгектин анын ичинде 8 монографиянын автору.  

Анын эмгектери маданият, билим берүү тармактарынын социалдык проблемаларына, совет элинин тарыхый жаңы социалдык биримдик катары калыптануусунда илимдин жана элге билим берүүнүн ролун ачууга жана бул иште республикадагы партиялык уюмдардын жетекчилик иш тажрыйбасын жыйынтыктоого, калктын билим деңгээлин көтөрүүнүн зарылдыгын негиздөөгө арналган. "Народное образование в развитом социалистическом обществе", «Очерки истории Коммунистической партии Киргизии» (1979), «Советский Киргизстан на этапе развитого социализма» (1981), «Могучий фактор национального языкового развития» (1981) жана башка жыйнактардын авторлорунун бири жана редактору.

Аманбек Карыпкуловичтин илимий эмгектери АКШГермания жана башка чет өлкөлөрдө жарык көргөн. Карыпкулов Республиканын экономикасына рынок мамилеси киргенден кийин кедери кеткен китеп чыгаруу өндүрушүн кайра жандандырууга чоң салым кошту.

Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин депутаты (1975—87), 1985-ж. Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин төрагасы. Эки жолу эмгек Кызыл Туу ордени (1976, 1981) жана Лениндин 100 жылдыгына, “Манас - 1000” юбилейине арналган алтын медалдары менен сыйланган.

Аманбек Карыпкулов мамлекеттик кызматты жана илимий ишти ийгиликтүү айкалыштыра билген. Ал элдик билим берүүгө, илимге, мамлекеттик башкарууга жана дипломатияга ири салым кошкон. Анын жаркын элеси кыргызстандыктардын эс тутумунда сакталып кала берет.

_________________________________________________________

16:00 18.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

 

В НАН КР состоялась встреча вице-президента НАН КР, академика  А.А. Алдашева с учеными Главного ботанического сада им. Н.В. Цицина РАН (РФ):  иностранным членом-корр. НАН КР, д.б.н. В.П.Криворучко, с.н.с. , к.б.н. А.В. Кабановым, куратором экспедиции флоры Средней Азии  И.В. Павловой  и  и.о.директора Ботанического сада им. Э.Гареева Т.С.Мусуралиевым.  Надо отметить, что  Криворучко В.П. является учеником Э. Гареева, внесшего огромный вклад в развитие садоводства в республике.  Он прошел путь от лаборанта до директора, возглавляя Ботанический сад им. Э.Гареева в 1994-2001 гг. Под  его руководством  проводились работы по селекционной адаптации плодовых культур применительно к условиям Кыргызстана,были получены гибридные фонды яблони и сливы.  В ходе встречи вице-президент НАН КР А.А. Алдашев отметил, что сейчас усиливается тенденция по завозу декоративных культур из-за рубежа. Например, голубая ель,  а также различные виды кипарисов, можжевельников, несмотря на то, что они  в достаточном количестве выращиваются  у нас, почему-то завозятся из Польши,  по причине того, что они, якобы, не кондиционные.  По словам В.П. Криворучко, Договор о научно-творческом сотрудничестве между  Главным ботаническим садом им. Н.В. Цицина РАН (РФ)  и Ботаническим садом им. Э. Гареева по обмену коллекциями растений, научными достижениями, методиками изучения, интродукцией растений  продолжается.  « Мы пополняем свою коллекцию из флоры Кыргызстана, в свою очередь, привезли  вам около 100 растений, семян, научной литературы. Хотел бы отметить, что необходимо  больше внимания обращать на местные сорта. На Иссык-Куле испытывались американские и местные сорта яблонь. Ученые говорят, что завезенные зарубежные сорта не выживают в местных условиях. Будущее - за местными питомниками», - сказал он.  Старший научный сотрудник  Главного ботанического сада им. Н.В. Цицина РАН (РФ) А.В.Кабанов  добавил, что у нас удивительно интересная флора. «Ваши сорта уникальные, отличимые, не похожие на другие западные аналоги. У вас продолжается селекционная работа, фонд постоянно пополняется. Надеемся, что вы сохраните разнообразие  плодовых и декоративных культур. Сорт- это не только экологический объект, это и культурный фактор, ваши сорта – культурное и научное достояние страны», - добавил он.

__________________________________________________________

09:00 18.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ПРЕЗИДЕНТИ А. Ш. АТАМБАЕВГЕ,
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ЖОГОРКУ КЕҢЕШИНЕ,
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНӨ
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН
ОКУМУШТУУЛАРЫНЫН КАЙРЫЛУУСУ

Биз, өлкөнүн илимий коомчулугунун өкүлдөрү өлкөбүздүн Президентинин Кыргызстанда илим системасын реформалоо жана илимий изилдөө ишмердүүлүгүн кайра жандандыруу үчүн Өкмөткө берген тапшырмасын түшүнүп жана ыраазычылык менен кабыл алдык. Өлкө башчысынын илимге жана аны кайра жандандырууга ушундай көңүл бургандыгы колдоого татыктуу жана өз убагында болууда. Улуттук илимдер академиясынын окумуштуулары илимдин натыйжалуулугун жогорулатуу максатында аны уюштуруунун жаңы формаларын издөө зарылдыгы жөнүндөгү идеяны колдойт.
Экономиканы жана социалдык чөйрөлөрдү өнүктүрүүнүн эң маанилүү факторлору катары илимдин жана билим берүүнүн таасиринин өсүшү жылдан-жылга уламдан-улам ачык көрүнүүдө. Илимий анализ экономикалык, саясий жана социалдык ири маселелер боюнча мамлекеттик чечимдерди даярдоодо жана кабыл алууда зарыл звенолордон болуп калды.
Мамлекетибиздин калыптанышына, анын экономикалык потенциалын жогорулатууда, элдин тарыхый аң-сезимин калыптандырууда, анын руханиятын жана маданиятын өнүктүрүүдө өлкөбүздөгү илимий изилдөөлөр баа жеткис салым кошту.
Академиялык илимдин өнүгүшүнүн башталышы 1924-жылы Кыргыз автономиялуу областынын Академиялык борборун түзүү менен негизделген. Өлкөбүздүн жетекчилиги илимдин маанилүүлүгүн жакшы түшүнүп, согуштун эң оор 1943-жылы СССР ИАнын Кыргыз филиалын ачуу тууралуу чечимди кабыл алгандыгы мактоого татыйт.
Андан кийин илимий база түзүлгөн кезде, бул Борбор союздук жана республикалык жетекчиликтин чечими менен 1954-жылы Кыргызстан Илимдер академиясы болуп өз алдынча кайрадан түзүлгөн. Ошол убакыттан бери академиялык илим кыргыз элинин тарыхый мурастарын изилдеп-үйрөнүүдө, республикабыздын билим берүүсүн, маданиятын, экономикасын, өнөр жайын жана айыл чарбасын өнүктүрүүдө зор роль ойногон.
Илимдер академиясынын илимий изилдөөлөрүнүн спектри ар дайым биздин өлкөбүздүн коомдук-экономикалык өнүгүүсүнө багытталган. Кыргыз жериндеги табигый-минералдык ресурстарды өздөштүрүүдө окумуштууларыбыз тарабынан чечүүчү салым кошулган. Алтындын, сымаптын, көмүрдүн, мунайзаттын, сейрек кездешүүчү элементтердин, урандын жана башка көптөгөн кендер чалгындалган жана өздөштүрүлгөн. Курчап турган чөйрөнү, токой экосистемаларын коргоо боюнча илимий программаларды иштеп чыгууга зор көңүл бурулат.
Кыргызстандын экономикасы академиялык окумуштуулардан эң жаңы уникалдуу бир канча технологияларды, приборлорду, жабдууларды, машиналарды жана механизмдерди алган. Эң таза сурьманы, сымапты, алтынды алуу үчүн жаңы технологиялар иштелип чыккан жана айыл чарбада малдын жаңы тукумдары: ала-тоо тукумундагы уйлар, уяң жүндүү жана алай тукумундагы койлор алынган. Кой-эчкинин ылаңдарына каршы уникалдуу вакцина иштелип чыккан, малга зыян келтирбестиги жана эффективдүүлүгү жагынан дүйнөлүк практикада мындай башка бир вакцина жок. Биздин Илимдер академиясында бургулоо автоматтары жасалып, Айдагы жана Венерадагы космостук эксперименттерде ийгиликтүү пайдаланылган.
Илимдер академиясынын дүйнөлүк деңгээлдеги көрүнүктүү жетишкендиктерине академик П. И. Чаловдун – 235-урандын жана 238-урандын табигый ажыроо кубулушунун ачылышын, академик И. Т. Айтматовдун – тоо тектериндеги чыңалуу калдыктарынын бир кылка эмес бошоо кубулушунун ачылышын жана жакында эле геология-минерология илимдеринин доктору К. Т. Тажибаевдин катуу материалдарда механикалык чыңалуудан улам ультрадобуштук карама-каршы жылышуучу толкундардын өтүү ылдамдыгынын өзгөрүү мыйзам ченемдүүлүктөрү боюнча ачылышын кошууга болот.
Соңку жылдарда биздин окумуштуулар тарабынан Борбордук Азиямамлекеттеринин чек араларынан агып өтүүчү сууларды пайдалануу боюнча мамлекеттер аралык принциптерди аныктай турган Суу ресурстарын комплекстүү пайдалануу жана коргоо концепциясы иштелип чыккан, аны турмушка ашыруу өлкөбүзгө экономикалык жактан маанилүү натыйжаларын берет.
Биздин окумуштуулардын изилдөөлөрү эң маанилүү тарыхый окуяларды далилдөө үчүн негиз катары кызмат кылды, ал окуялардын мааракелери Бириккен Улуттар Уюмунун эгидасында өткөрүлгөн. Алар «Манас – 1000», «Ош – 3000» жана «Кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн 2200 жылдыгы» мааракелери.
Академияда фундаменталдык жана прикладдык изилдөөлөр республиканын экономикалык жана социалдык-маданий кызыкчылыктарын эске алуу менен артыкчылыктуу багыттар боюнча жүргүзүлөт. Азыркы учурда КР УИАнын окумуштуулары экономиканын реалдуу секторуна колдонууга киргизүү үчүн 70тен ашык иштеп чыгууну сунушташкан. Соңку 20 жылдын ичинде эле КР УИАнын окумуштуулары ойлоп табуу жана патент үчүн 500дөн ашык автордук күбөлүктөрдү алышкан. Тилекке каршы, Улуттук илимдер академиясынын дүйнөлүк азыркы талаптарга жана стандарттарга жооп берүүчү көптөгөн иштеп чыгуулары экономикабыз тарабынан колдонулбай калууда, анткени азыркы технологияларды пайдалануу олуттуу каржылык чыгымдарды талап кылат. Ошол эле убакта биздин ойлоп табуулар жана илимий технологиялар чет өлкөлөрдө колдонууга киргизилүүдө.
Эл аралык аренада Улуттук илимдер академиясынын кадыр-баркы жогорулоодо. КР УИАнын окумуштуулары жакынкы жана алыскы чет өлкөлөрдүн 90дон ашык Илимдер академиялары, университеттери, илим изилдөө институттары менен кызматташууну ишке ашырууда. КР УИА Россиянын, Франциянын, Венгрия Республикасынын, Малайзиянын, Монголиянын, Пакистандын, Кытайдын, Казакстандын ж.б. Илимдер академиялары менен Келишимдерге кол койгон. Россия Илимдер академиясы менен түзүлгөн келишимдин натыйжасында эле россиялык 48 илим изилдөө институттары менен биргелешкен изилдөөлөр жүргүзүлүүдө.
КР УИА эл аралык кадыр-барктуу бир катар ассоциациялардын: КМШ өлкөлөрүнүн Илимдер академияларынын эл аралык ассоциациясынын (МААН), Азия өлкөлөрүнүн илимдер академияларынын ассоциациясынын (ААНА), Түрк мамлекеттеринин илимдер академияларынын ассоциациясынын, Илимдер академияларынын бүткүл дүйнөлүк кеңешинин, Үчүнчү дүйнөнүн өлкөлөрүнүн илимдер академияларынын ассоциациясынын (TWAS) толук укуктуу мүчөсү болуп саналат.
Бул биздин окумуштуулардын изилдөөлөрүнүн дүйнөлүк стандарттарга ылайыктуулугунун жана дүйнөлүк таанууга ээ болгондугунун түздөн-түз далили эмеспи.
Биздин окумуштуулардын изилдөөлөрүнүн илимий-технологиялык бийик деңгээли бул эмгектер эл аралык атактуу илимий уюмдардын – МНТЦ (Эл аралык илимий-технологиялык борбору), ЮНЕСКО, ИНТАС, КОПЕРНИКУС ж.б. уюмдардын гранттарынын колдоосуна ээ болгондугу менен, ал эми Илимдер академиясынын окумуштууларынын илимий эмгектери дүйнөнүн эл аралык алдынкы журналдарында цитата келтирилгендиги менен далилденет.
Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын артыкчылыктуу милдеттеринин бири – илим менен билим берүүнүн интеграциясы. Бул чөйрөдө кызматташуунун диапазону абдан кеңири: КР УИА жогорку окуу жайлары менен биргелешип, илимий изилдөөлөрдү жүргүзөт, илимий-практикалык конференцияларды өткөрөт, биргелешкен кафедралар, илимий-билим берүү комплекстери жана лабораториялар иштейт, лекциялар өтүлөт жана практикалык иштер аткарылат, академиянын Институттарынын базасында магистр-класстар иштейт.
Ошону менен бирге, КР УИАнын ишмердүүлүгүндө объективдүү жана субъективдүү себептер менен шартталган олуттуу көйгөйлөр жана кемчиликтер бар экендигин түшүнөбүз. Аларга: каржылоонун абдан төмөнкү деңгээли (республиканын ички дүң продуктунун 0,08%ы, бул КМШ өлкөлөрүнүн арасында эң төмөнкү көрсөткүч болуп саналат), материалдык-техникалык базанын эскилиги, илимий кадрлардын улгаюусу, эл аралык илимий журналдарда ж.б.у.с. жарыяланган материалдардын төмөнкү рейтингде болуусу. Ошондуктан Академиянын өзүндө реформалоо боюнча зарыл жумуштар аткарылууда, алардын ичинде, структураны оптималдаштыруу, стратегиялык маанилүү илимий багыттарды аныктоо, эл аралык байланыштарды бекемдөө. Илимди уюштуруу формаларынын жаңы жолдорун издөө жүргүзүлүүдө – жогорку окуу жайлары жана тармактык институттар менен биргелешкен структуралар түзүлүүдө.
Буга байланыштуу КР УИАнын 60 жылдыгынын алдында кээ бир жогорку даражалуу чиновниктердин жана компетенциясыз адамдардын КР УИАны таратуу жолу менен илимди реформалоо, ага коомдук статус берүү жөнүндө айткандары бушаймандыкты пайда кылат. Мындай чечимди кабыл алуу илимге зыян келтирет, анткени республикадагы окуу жайларда илимдин реалдуу абалы эске алынбай, илим изилдөө мекемелеринин өзгөчөлүктөрүжана реалдуу мүмкүнчүлүктөрү көрмөксөнгө салынууда.
Илимди реформалоо зарыл, бул табигый процесс, илим экономикада жана коомдо болуп жаткан процесстерден бөлөк өнүгө албайт. Бирок мындай абдан маанилүү ишти окумуштууларсыз, анын ичинде КР УИАнын окумуштуулары катышпастан, көмүскөдөн жана үстүртөн эмес, комплекстүү, ачык түрдө, коомчулуктун жана илимий чөйрөнүн кеңири катышуусу менен каралууга жана чечилүүгө тийиш. КР УИАнын окумуштуулары ошондой конструктивдүү диалогго жигердүү катышууга даяр.

Бул Кайрылуу 2014-жылдын 11-сентябрында
Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Президиумунун кеңейтилген жыйынында кабыл алынды.

 

__________________________________________________________

 

ОБРАЩЕНИЕ УЧЕНЫХ
НАЦИОНАЛЬНОЙ АКАДЕМИИ НАУК
КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ  
К ПРЕЗИДЕНТУ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ АТАМБАЕВУ А.Ш.,
 ЖОГОРКУ КЕНЕШУ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ,
ПРАВИТЕЛЬСТВУ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

 

Мы, представители научного сообщества страны, с пониманием и удовлетворением восприняли поручение Президента страны Правительству по реформированию системы науки и созданию условий для возрождения научной деятельности в Кыргызстане. Думаем, что такое внимание Главы государства к науке и ее возрождению является знаковым и своевременным. Ученые Национальной академии наук поддерживают идею о том, что необходим поиск новых форм организации науки с целью повышения ее результативности.
Из года в год возрастающее влияние науки и образования, как важнейших факторов развития экономики и социальной сферы, становится все более очевидным. Научный анализ давно уже стал необходимым звеном подготовки и принятия государственных решений по крупным экономическим, политическим и социальным вопросам.
Неоценим вклад, который отечественная наука внесла в становление нашего государства, наращивание его экономического потенциала, формирование исторического сознания народа, развитие его духовности и культуры.   
Начало развитию академической науки было положено в 1924 году с основанием Академического центра Киргизской автономной области. Символично то, что, хорошо понимая значимость науки, руководство страны приняло решение об открытии Киргизского филиала АН СССР в самый, пожалуй, тяжелый военный 1943 год.
В последующем, когда была создана научная база, этот Центр, по решению союзного и республиканского руководства в 1954 г., был преобразован в самостоятельную Академию наук Кыргызстана. С тех пор академическая наука сыграла большую роль в изучении исторического наследия кыргызского народа, развитии образования, культуры, экономики, промышленности и сельского хозяйства нашей республики.
Спектр научных исследований Академии наук всегда был ориентирован на общественно-экономическое развитие нашей страны. Учеными внесен решающий вклад в освоение природно-минеральных ресурсов кыргызской земли. Разведаны и освоены месторождения золота, ртути, угля, нефти, редкоземельных элементов, урана. Большое внимание уделяется разработке научных программ по охране окружающей среды, лесных экосистем и многое другое.
Экономика Кыргызстана получила от академических ученых немало новейших уникальных технологий, приборов, оборудования, машин и механизмов. Разработаны новые технологии получения сверхчистой сурьмы, ртути, золота и выведены новые породы сельскохозяйственных животных: алатауская порода коров, тонкорунная и алайская породы овец. Разработана уникальная вакцина против болезней мелкого рогатого скота, которая по безвредности и эффективности не имеет аналогов в мировой практике. В стенах нашей  Академии наук были созданы буровые автоматы, успешно использованные в  космических экспериментах на Луне и Венере.
К числу выдающихся достижений Академии наук мирового уровня можно отнести открытие академика П.И.Чалова - явления естественного разделения урана-235 и урана-238, открытие явления скачкообразного освобождения остаточных напряжений в горных породах - академика И.Т.Айтматова и недавнее открытие д.г.-м.н. К.Т.Тажибаева - закономерности изменения скорости прохождения ультразвуковой поляризованной сдвиговой волны от механического напряжения в твердых материалах.
В последние годы нашими учеными разработана Концепция комплексного использования и охраны водных ресурсов, определяющая принципы межгосударственных отношений по использованию трансграничных водотоков Центральной Азии, реализация которых принесет значительный экономический эффект нашей стране.
Исследования наших ученых послужили основой для доказательства важнейших исторических событий, юбилеи которых широко отмечались под эгидой ООН. Это «Манас – 1000»,  «Ош – 3000», и  «2200-лет кыргызской государственности».
Фундаментальные и прикладные исследования в Академии проводятся по приоритетным направлениям с учетом экономических и социально-культурных интересов республики. К настоящему времени ученые НАН КР предложили более 70 разработок для внедрения в реальный сектор экономики. Только за последние 20 лет на разработки ученых НАН КР получено более 500 авторских свидетельств на изобретения и патентов. К сожалению, многие разработки Национальной академии наук, отвечающие современным мировым требованиям и стандартам, остаются невостребованными нашей экономикой, поскольку использование современных технологий требует серьезных финансовых затрат. В то же время наши изобретения и наукоемкие технологии внедряются за рубежом.
Растет авторитет Национальной академии наук на международной научной арене. Ученые НАН КР осуществляют научно-техническое сотрудничество более чем с 90 Академиями наук, университетами, научно-исследовательскими институтами стран ближнего и дальнего зарубежья. НАН КР подписаны Соглашения с Академиями наук России, Франции, Венгерской Республики, Малайзии, Монголии, Пакистана, Китая, Казахстана и другими. Только в результате договоров с Российской академией наук ведутся совместные исследования с 48 российскими научно-исследовательскими институтами.
НАН КР является полноправным членом ряда  авторитетных международных ассоциаций академий наук: Международная ассоциация академий наук стран СНГ (МААН), Ассоциация академий наук азиатских стран (ААНА), Ассоциация академий наук тюркских государств, Всемирный совет академий наук, Ассоциация академий наук стран третьего мира (TWAS).
Не это ли прямое доказательство того, что уровень исследований наших ученых соответствует мировым стандартам и получает международное признание.
Высокий научно-технологический уровень исследований наших ученых подтверждается и тем, что данные работы поддерживаются грантами ведущих международных научных организаций – МНТЦ, ЮНЕСКО, ИНТАС, КОПЕРНИКУС и др., а научные публикации ученых Академии наук цитируются в ведущих международных журналах мира.
Одна из приоритетных задач Национальной академии наук Кыргызской Республики – интеграция науки и образования. Диапазон сотрудничества в данной сфере весьма широк: НАН, совместно с вузами, проводит научные исследования, научно-практические конференции, работают совместные кафедры, научно-образовательные комплексы и лаборатории, ведутся лекционные занятия  и практические работы, на базе академических Институтов функционируют магистр-классы.
Вместе с тем, мы осознаем, что в деятельности НАН есть серьезные проблемы и недостатки, обусловленные как объективными, так и субъективными причинами. К ним относятся: крайне низкий уровень финансирования (0.08% от ВВП республики, что является самым низким показателем среди стран СНГ), устаревшая материально-техническая база, старение научных кадров, все еще не очень высокий рейтинг публикаций в международных научных журналах и т.д. Поэтому, в самой Академии наук ведется  необходимая работа по реформированию, в частности, оптимизация структуры, определение стратегически важных научных направлений, укрепление международных связей, а также работа по привлечению в науку молодых ученых. Происходит поиск новых форм организации науки – создаются совместные структуры с вузами и отраслевыми институтами.
В этой связи, вызывает озабоченность, появившиеся, в канун 60-летия НАН КР, высказывания  некоторых высокопоставленных чиновников и некомпетентных лиц, о реформировании науки путем расформирования НАН КР, придании ей статуса общественной организации. Принятие такого решения  только погубит науку, т.к. не учитывается реальное положение дел науки в высших учебных заведениях республики, игнорируется специфика и реальные возможности академических научно-исследовательских учреждений, где проводятся основные исследования в области естественных и технических наук.
Реформирование науки необходимо, это естественный процесс, наука не может развиваться в отрыве от процессов, протекающих в экономике и обществе. Однако, такое чрезвычайно важное дело должно рассматриваться и решаться не келейно и поверхностно, без участия самих ученых, в том числе НАН КР, а комплексно, открыто, с участием широкого круга общественности и научной среды. Ученые НАН КР готовы принять деятельное участие в таком конструктивном диалоге.

 

Данное Обращение принято на расширенном  заседании
Президиума Национальной академии наук Кыргызской Республики
11 сентября  2014 года.

............................................................................................................................

16:00 17.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Генофонд народа Кыргызстана: комплексное исследование.
Вышел в свет восьмой том публикаций «Генофонд народа Кыргызстана: Комплексное исследование», в рамках продолжающейся «Серии изданий НАН КР по проблемам общественного развития суверенного Кыргызстана», издаваемого с 2009 года под научным руководством академика Т.К.Койчуева.
В Кыргызской Республике проблемы генофонда народа были и остаются объектами внимания научных и других соответствующих учреждений в тех или иных аспектах. Но эти проблемы не приобрели общественное звучание на национальном уровне. В этой связи рассмотрение проблем генофонда народа чрезвычайно актуально и в научном, и в практическом плане. Поэтому коллектив авторов настоящей монографией стремится инициировать совместные творческие подходы к решению проблем генофонда.
Авторский коллектив, объединяющий в себе известных и авторитетных ученых в сфере медицины, экономики, социологии и других наук смело поднимает и анализирует актуальные проблемы генофонда нации и влияние на него медико-социальных факторов, влияния состояния здравоохранения на естественный демографический процесс, вопросы, здоровья матери и состояние службы охраны репродуктивного здоровья женщин, экосоциотехногенное  влияние на генофонд народа, физическое развитие, здоровый образ жизни и качество генофонда нации, риски и угрозы ухудшения генофонда народа.
Наряду с академическим анализом ситуации даются практические рекомендации.

............................................................................................................................

На кырг.

Кыргызстандын генофонду: комплекстүү изилдөө

Бүгүн, 2014-жылдын 17-сентябрында КР УИАда академик Т.К.Койчуевдин илимий жетекчилиги менен 2009-жылдан бери чыгып келе жаткан “Суверендүү Кыргызстандын коомдук өнүгүүсүндөгү проблемалары боюнча КР УИАнын басылма сериясы” деген илимий эмгектеринин “Кыргызстандын генофонду: комплекстүү изилдөө” деген сегизинчи томунун бет ачары өттү.

Кыргыз Республикасында калктын генофонду илимий жана башка аспектилери жагынан тийиштүү мекемелердин көңүл чордонунда болуп келген жана болууда. Бирок бул проблемалар улуттук деңгээлге чейин көтөрүлбөй келет. Мына ошого байланыштуу генофонддун проблемаларына көңүл бөлүү илимий да, практикалык да планда абдан актуалдуу болуп келет. Аталган монографиянын авторлору генофонддун проблемаларын чечүүдө биргелешкен чыгармачыл жолдорду демилгелегенге умтулууда.

“Медициналык билим берүү өкүлдөрүнүн атынан КР УИАга жана анын ичинде Турар Койчуевичке биздин ушул эмгекке катышуубузга мүмкүнчүлүк бергенине ыраазычылыгыбызды билдиребиз. Генофондду жакшыртууда эң негизги маселе – жакырлыкты жеңүү, эне менен баланын өлүмүн азайтуу, СПИДке каршы күрөшүү. Бул китеп улуттун генофондуна дагы да көңүл бурдурат деген үмүт бар” – дейт илимий эмгектин авторлорунун бири, И.К.Ахунбаев атындагы КММАнын “Дарылоо иши” факультетинин деканы, медицина илиминин доктору Гулнара Бейшенбиева.

Өзүнө медицина, экономика, социология жана башка илимдерде атактуу жана бараандуу илимпоздорду камтыган автордук коллектив улуттун генофондунун актуалдуу проблемаларын көтөрүп, ага таасир кылган медико-социалдык факторлорго, табигый демографиялык процесске, саламаттык сактоонун таасирине, энелердин саламаттыгына жана аялдардын репродуктивдүүлүгүнө тийиштүү коргоо кызматынын абалына, калктын генофондунун экосоциотехногендик таасирине физикалык өнүгүүсүнө, сергек жашоо образына жана улуттун генофондунун сапатына, калктын генофондунун начарлашына коркунучтар жана тобокелчиликтерге тийиштүү актуалдуу проблемаларды анализдейт.

Кырдаалды академиялык деңгээлде анализдөө менен бирге китепте практикалык рекомендациялар да берилген.

 

__________________________________________________________

13:25 17.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

 Гуманитардык илим мамлекеттик камкордукка муктаж

         Кыргыз Республикасынын Президенти Алмазбек Шаршенович Атамбаевдин илимди реформалоо боюнча Өкмөткө кайрылуу каты коомчулукта   өтө    жандуу    талкууга   түшүп   жаткан мезгили.  Президент А. Атамбаевдин республиканын илиминин тагдырына  кызыгып, мындан ары илимди кандай багытта өсүп-өнүктүрүү керектиги жөнүндөгү сунушу – бүгүнкү күндүн талабы. Азыркы ааламдашуу учурунда илимди да оптималдаштыруу максатка  ылайык. Президенттин кыргыз илиминин  дүйнөлүк илим менен болгон интеграциясы өтө тыгыз болушун, илимибиздин республикабыздын бардык тармактарында конкреттүү пайда, жыйынтык алып келүүсү тууралуу койгон милдет-маселелерин, каалаган ой-тилегин толук колдойм. Бүгүнкү күндө илимге жаңыча мамиле керек, эртең  кеч болуп калат.
Илимдин ал-абалы, келечеги бизди бушайман кылып келет. Илимге болгон кайдыгерлик ачык эле айталы Эгемендүүлүк алгандан бери өкүм сүрүп келе жатат. Окумуштуулардын социалдык, финансылык, материалдык-техникалык шартына көңүл бөлгөн Өкмөт болгон жок. Совет мезгилиндеги илимдин базасы кыйрады, талкаланды, кадрлар жан сактоо үчүн  базар экономикасына ылайык тарап кетишти. Илимде илимге дили менен берилген гана окумуштуулар калды, алар илимде ийгилик жаратып жатышат. 2010-жылдагы революциядан кийин илимдин кадыр-баркы көтөрүлүп, илимге кызыккан жаштар көбөйүп, илимде стабилдүүлүк калыптанганы кубандырат.
Коррупция илимди да чырмоок сымал чырмап баратканы түйшөлтөт. Акча, бийлик болсо кандидаттан баштап академикке чейин наамды, даражаны сатып алса болот деген көз караштар коомчулукта туруктуу орун ала баштады.  “Маңдай тер агызбай” туруп, коррупциялык жол менен илимдин сересине чыккандар көбөйүп жатат. Илимий даражалар кызматтан кызматка көтөрүүлүнүн трамплини болуп калды.  Чиновник “окумуштуулардын” санын алып, аларды анализдөө зарыл. Чиновниктердин көбү гуманитардык илимдин  өкүлдөрү болгондуктан, кызматынан пайдаланып дароо диссертация жактап алганга аракет кылышууда. Ошондой эле алар академик, коррепондент-мүчө, мамлекеттик сыйлыктарга умтулушат. Мына ушундай көрүнүш, албетте, коомчулуктун кыжырын келтирет. Башка тармактардын өкүлдөрү кызматта туруп илим жазганы өтө чанда. Экономика, юридика, философия, саясат таануу  илиминде кызматта туруп, кандидаттык, докторлук даражалар  алгандардын көбү бүгүнкү күндө активдүү окумуштуулар эмес, мына ушулар окумуштуулардын санын көбөйтүп жатат. Бир эле иши үчүн коррупциялык ык менен доктор, профессор, корреспондент-мүчө, академик, мамлекеттик сыйлыктын лауреаты, илимге эмгек сиңирген ишмер, медал, орден ж.б. деген толгон-токой даража, наам, сыйлыктарды жеңил-желпи  алгандар бар. Андайларга тыюу салуу керек. Мына бул көрүнүш да илимдин өнүгүшүнө өзүнүн терс залакасын тийгизбей койбойт, эч ким изденбей калат. Илимге кызмат кылам десе, улам жаңы жетишкендиктерге умтулуусу зарыл. Азыркы учурда фундаменталдуу, элге, коомго, мамлекетке өтө керектүү илимий изилдөөлөр жүргүзүлбөй, иштелбей, майда, кайталанган темалар жеке илимпоздун, диссертанттын өзүнө гана пайда алып келип калды.
Азыр окумуштуунун үч түрүн байкоого болот: 1) коом жана өзү үчүн эмгектенген илимпоз; 2) жеке өзүнүн пайдасы үчүн эмгектенген илимпоз; 3) жалган, жасалма илимпоз. Совет учурунда биринчи гана түрү  – Илимпоз деген инсан болор эле.
Бүгүнкү күнү диссертацияны бирөөлөр жазып берүү толук күч алса, экинчилери жалган документтерди жасашып, илимий жоболорду  бузушууда, үчүнчүлөрү болсо бирөөлөрдүн аспиранттарын, изденүүчүлөрдүн жана  докторанттарын өздөрүнө “оформить” этишүүдө. Бул илимде өтө эле уят иш.
Адатта, реформалоо десе эле  көбүнчө  чочуп турабыз. Албетте, аны колдошубуз керек. Бирок, реформага жамынып алып аны жок кылуу оңой. “Кайра куруу” деп жатып килейген СССРди жок кылып деле албадыкпы?! Ооба, илимди оптималдаштыруу сөзсүз керек, өтө актуалдуу маселе. Бирок, кантип?! Элибизде жакшы макал бар эмеспи: “Жети өлчөп бир кес” деген. Анын сыңарындай, ойлонуп, өтө этиет мамиле кылуу керек. Биз дароо Казакстанды жалпы жонунан мисалга тартабыз, бирок анын ички мазмунуна көңүл бурбайбыз, оош-кыйыштарын эске алышыбыз зарыл. Чынында Казакстан Улуттук академиясы, анын президенти, вице-президенттери жана институттары мурдагыдай эле иштеп жатышат. Болгону Билим министрлиги барабынан илимий долбоорлор каржыланат жана академинын жаңы шайланган академиктери менен корреспондент-мүчөлөрүнө стипендия төлөнбөйт. Азыр аларда академияны кайрадан толук кандуу калыбына келтирүү маселесин Өкмөттүк   деңгээлде   көтөрүүлүдө.    Казак   Республикасынын    Президенти Н. Назарбаевдин демилгеси менен бюджеттин негизинде Түрк академиясынын эки жыл мурун ачылышы эле илимге  болгон чоң көңүл буруу экендигин билдирет. Түрк академиясын куруу, түзүү ишин биздин Президентибиз Алмазбек Шаршенович Атамбаев да кызуу колдоп, кубаттаган. Ал гана эмес түрк тилдүү элдердин Президенттеринин саммитинде “Бишкек декларациясында” кабыл алынган.
Гуманитардык багыттагы улуттук илимдер мамлекет үчүн өтө керек, ал – мамлекеттин, улуттун жүзү, атрибуттарынын бири. Тили, адабияты, тарыхы, философиясы жок мамлекет болбойт, булар Кыргыз Республикасы деп атоого  мүмкүндүк берет. Ошондуктан, тил, адабият, тарых, философия Илимдер академиясы ачылганда илимий фундамент, база болгон. Тилибиз, адабиятыбыз, тарыхыбыз жана маданиятыбыз дүйнөнүн башка  эч бир жеринде изилденбейт, чет элден инвестиция да келбейт. Улуттук илимдер  мамлекеттик идеологиянын негизи,  коомубуздун руханий күзгүсү. Эгерде мамлекеттен эне тилин, адабиятын, тарыхын, философиясын алып койсок, мамлекеттин маани-маңызы жоголот. Президентибиз А. Атамбаев мамлекеттик тилди  өнүктүрүүнүн жана “Манасты”, Кыргыз каганатты изилдөөнүн зарылдыгын бекеринен белгилеген жок. Түрк мамлекетинин даанышманы Ата түрк гуманитардык  илимдерди жогору баалап, өз мамлекетинде “Тил, тарых, адабият жана маданият академиясын” 30-жылдарда эле түзүп, түптөп кеткени көрөгөчтүк болгон.  Гуманитардык илимдерди коомдукка айландыруу  дегендик – акын-жазуучулардын, сүрөтчүлөрдүн, композитолордун, маданият ишмерлеринин  бүгүнкү абалына туш келүү дегендик, жыйналган, топтоштурулган илимий потенциялдын таралышы дегендик.
Гуманитардык илим ар дайым мамлекеттик камкордукка муктаж, анын өзүнүн өзгөчөлүгүн эске алуу зарыл. Мамлекеттик тапшырмалар болсо, базалык каржылоо орун алса, ошону менен бирге “Илим фондусу” мамлекет алдында түзүлүп, илимий долбоорлор конкурстук негизде каржыланса, илимибиздин жыйынтыктары мындан да жогору, ийгиликтүү болору шексиз.
Илимдер академиясы иштебейт деген бир жактуу пикир бар. Бирок, бул туура эмес көз караш, башка илимдерде да жана анын ичинде  гуманитардык илимде да кийинки жылдары бир топ ийгиликтер болгонун коомчулук жакшы билет. Илимий кызматкерлер ар-намыстуулук менен көп иштерди аткарып келе жатышат. Мамлекеттик тилге, “Манаска”, кенже эпосторго, залкар акындарга, профессионал акын-жазуучуларга, Махмуд Кашгариге, Жусуп Баласагынга, Орхон-Энесай жазма эстеликтерине, сөздүктөргө, тарыхый булактарга ж.б. арналган 500 дөн ашуун китептерди демөөрчүлөрдүн жардамы менен чыгарып, гуманитардык илимдер бөлүмү ар тараптуу комплекстүү изилдөөлөрдү жүргүзүүдө. Бөлүмдөгү институттардын  темалары да жакындаштырылып, “Улуттук идея – тилде, адабиятта, философияда, тарыхта” деген сериялар коомчулукка жеткирилүүдө.
Академиялык илим менен ЖОЖдордун интеграциясы  азыр бизде бар. Академиянын көпчүлүк  илимпоздору ЖОЖдордо мугалим болуп иштешет, студенттердин, аспиранттардын илимий иштерин жетекчилик кылышат, студенттер, аспиранттар Академиянын лабороторияларынан кеңири пайдаланышат, окуутучулар менен окуу китептери, окуу куралдары биргелешип жазылууда. Бул жакындоо процессти этап менен өткөрүү керек, күчкө салып механикалык түрдө тездетүүнүн зарылдыгы жок.
Биринчиден, түзүлө турган Өкмөттүк комиссия менен Улуттук илимдер академиясынын илимди реформалоо комиссиясы бирдикте академиянын  статусун жана структурасын ачык-айкын аныктап чыгышы керек. Илимди кайрадан жандандыруу үчүн ага көмөк көрсөтүп, айрым приоритеттүү илимий багыттардын өнүгүшүнө көңүл буруу, камкордук кылуу талап кылынат Өз учурунда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Токтомуна да карабай, “реформалоонун” натыйжасында Президиумдун калпыс чечими менен жабылып калган структураларды мыйзамга  ылайык калыбына келтирүү жана тыкан, ийкемдүү структура түзүү күн тартибиндеги маселелерден. Улуттук илимдер академиясында да ашыкча, кыскара, бириктире турган структуралар жок эмес. Экинчиден, академияны коомдук мекемеге айландыруу кооптулук жаратат. Үчүнчүдөн, өзгөчө Гуманитардык  илимдерди коомдукка өткөрүүнүн зарылдыгы жок. Улуттук илимдерди өнүктүрүү үчүн улуттук программа иштеп чыгуу зарыл. Улуттук мааниси бар изилдөөлөрдү  финансылык, материалдык-техникалык жактан биринчи кезекте камсыз кылуу керек.. Төртүнчүдөн, Жогорку аттестатциялык комиссияны жаңы билим баскычына толук  өтмөйүнчө сактоо, аны күчөтүү  бүгүнкү күндүн талабы болуп отурат. Бешинчиден, илимдин кадыр-баркын көтөрүү үчүн чыныгы илимпоздорду тарбиялоо милдети турат.
Жыйынтыктап айтканда, Президентибиз А. Атамбаев илимге чоң жоопкерчилик менен мамиле кылууну окумуштуулардын алдына милдеттендирди. Эми биз, коомчулук, окумуштуулар чөйрөсү илимди нары-бери тарткылай бербей, илимдин “көзүн” чукуп албай, жеке амбициялардан алыс туруп, келечек үчүн жакшынакай ийгиликтүү салтты улап,  ишенимдүү, илимий жолду тандап алышыбыз керек. Илимдин тагдыры менен ойнобошубуз керек, келечек бизден оң, жакшы жыйынтык күтөт.

                                                        Абдылдажан Акматалиев
академик

 

__________________________________________________________

14:35 16.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР


16 сентября 2014 г. В Малом зале НАН КР состоялась встреча Президента НАН КР Абдыганы Эркебаева с представителями CRDF Global в лице зам. директора программы Чарльза Дэнлапа, с Джоном Брауном – пресс-атташе посольства США,  координатором программы, директором Общественного фонда инноваций и технологий Алмазбеком Каракожоевым, директором научной библиотеки НАН КР Ширин Ибраимовой.  

Во вступительной речи  Президент НАН КР Абдыганы Эркебаев  выразил огромную благодарность участникам программы за поддержку инициативы Национальной академии наук в создании Виртуальной научной библиотеки.

ВНБ обеспечивает доступ к полнотекстовому скачиванию более 12,8 млн. научных статей и  более 16,5 тысяч журналов по всем областям науки и техники.   «Мы начали сотрудничество в этой сфере 3 года тому назад, сегодня Виртуальная библиотека позволяет выйти ко многим базам электронной библиотеки за рубежом, в течение этой недели читатели будут подключены еще к тысячам электронных статей по всему миру,» - отметил Чарльз Дэнлап. Программа будет завершена  в сентябре 2015 года.
Виртуальная научная библиотека  обслуживает 168 учреждений, которым дается возможность  доступа к сокровищам научной библиотеки  для проведения научных работ, изысканий  и исследований.

Напомним, что спонсируемая Национальным центром безопасности Министерства энергетики США (DOE/NNSA), Кыргызская Виртуальная научная библиотека (ВНБ) является частью  крупной программы технических консультаций и тренингов, среди прочего, публикаций в международных журналах и развитие предложений по научным исследованиям, которая организована Национальной академией наук, Министерством образования и науки, DOE / NNSA, и CRDF Global. Целью программы ВНБ Кыргызстана является улучшение распространения научных ресурсов для научно-исследовательских институтов и университетов, а также для удовлетворения спроса всего научного сообщества Кыргызстана.

Сайт Виртуальной научной библиотеки (http://www.kyrgyzstanvsl.org) доступен для преподавателей, студентов, научных работников, лаборантов, научно- технологических новаторов, которые работают в научных институтах и университетах.

 

__________________________________________________________

16:35 15.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

Макала “Кутбилим” гезитинде,
2014-жылдын 12-сентябрында жарыяланган

Кушбакали ТАЖИБАЕВ:

“АКАДЕМИЯГА РЕВОЛЮЦИЯЛЫК ЭМЕС, ЭВОЛЮЦИЯЛЫК РЕФОРМА КЕРЕК”

Президент Алмазбек Атамбаев Кыргызстандын илим тармагын кардиналдуу реформалоо жана илимий ишмердикти өнүктүрүү боюнча Президент алдындагы Коомдук эксперттик кеңеш иштеп чыккан сунуштарды Өкмөткө жолдоду. Президенттин басма сөз кызматы берген маалыматка караганда, Өкмөт бул сунуштарды коомчулук менен талкуулап чыгып, анын негизинде программалык аракеттерди көрүшү керек.
Аталган Коомдук-эксперттик кеңештин мүчөсү, техникалык илимдердин док­тору, профессор, Улуттук илимдер академиясынын геомеханика лабораториясынын башчысы Кушбакали Тажибаев Улуттук илимдер академиясынын бүгүнкү абалы жана илимди өнүктүрүүнүн келечектүү жолдору жөнүндө “Кутбилимге” ой-пикирин бөлүштү.

- Президенттин алдын­дагы Коомдук-эксперттик кеңештин мүчөлөрү тарабынан илим тармагын туп тамырынан бери рефор- малоону көздөгөн сунуштар болуптур. Сиз өзүңүз Кыргызстанда илимди өнүктүрүүнүн кандай жолун көрүп турасыз?

- Албетте, академияга реформа керек. Бирок революциялык эмес, эволюциялык жол менен барыш керек. Мен мындай эволюциялык жолду мурдатан эле сунуш кылып келатам. Бул жол академиядагы интеллектуалдык күчтөрдү, илимий-техникалык, технологиялык жабдууларды, ресурстарды жогорку окуу жайларынын магистратура, аспирантураларын өнүктүрүү үчүн пайдалануу жолу.

- Илимдин кризиси дегенде сөз биринчи эле Улуттук илимдер академиясына барып тийип жатпайбы. Ал өзүнө жумшалган каражатты актабай жатат деген сын дооматтар топ айтылууда. Академиянын аткарган ишинин экономикалык эф­фектиси төмөн болуп жатканына кандай объективдүү, субъективдүү себептер бар?

- Коомдук илимий кеңештеги эксперттердин арасында деле Улуттук илимдер академиясы өзүнө бөлүнгөн каражатты актабай жатат, аны жоюп жиберип, илимди жогор­ку окуу жайларда өнүктүрүү керек деген көз караштар бар. Академиядагы бүгүнкү кыйынчылыктары эң биринчи финансылык каражаттардын тартыштыгы менен байланыштуу. Мамлекеттен академия­нын кызматкерлеринин эмгек акысы гана каржыланат. Жаңы жабдууларды сатып алуу, дүйнөлүк илимий жыйындарга барып катышуу, башкалар менен тажрыйба алмашууга мүмкүнчүлүктөр абдан чектелген. Жаштар эмгек акынын аздыгынан академияга иштегенге келбейт.

Бирок ошол кыйынчылыктарга карабай, акыркы учурларда ички реформалар жүргүзүлүп, анын жакшы натыйжалары болуп жатат. Мына былтыр кыйынчылыктарга карабай, академиянын Геомеханика жана жер казнасын өздөштүрүү институтунда башка өнүккөн өлкөлөрдө жасалбаган илимий ачылыш жасалды. Бул жөнүндө ошол ачылыштын авторлорунун бири мен эмес, башкалар айтышы керек эле. Бул ачылыш жөнүндө “Кутбилим” гана толук маалымат жарыялады.
Өнүгүүгө шарт түзбөй туруп, илим өзүн актабайт дегендик, бул өтө эле тайыздык. Бардык эле мамлекеттер ушул илим­дин күчү менен өнүгүшкөн. Ушул Улуттук илимдер акаде­миясы өндүрүштү өнүктүрүүгө, билим берүү тармагына керек жана анын мамлекеттүүлүктүн бир атрибуту катары дагы мааниси зор. Ар бир өнүккөн мамлекетте улуттук театр, улуттук гимн, мамлекеттик тил сыяктуу эле Улуттук илимдер акаде­миясы бар. Ошондуктан биз реформа маселесин бардык мүмкүнчүлүктөрдү талдап карап, келечекти таразалап чечишибиз керек.

- Мамлекеттик каржылоо тартыш болуп жатканда илимди өнүктүрүүнүн баш­ка жолдору да бар эмеспи. Мисалы, эл аралык донорлордон гранттарды тартуу, өндүрүштөн заказдарды алуу сыяктуу. Мына ушундай иш-аракеттердин натыйжасы кандай?

- Туура, азыркы шартта илимди өнүктүрүүнүн баш­ка мүмкүнчүлүктөрү да чоң. Азыр Интернет баарыбызга жеткиликтүү. Ошол Интернет аркылуу дүйнө менен байланышып, алака-катыш күтүп иштеп жатабыз. Кээ бир институттар ошондой байланыштын негизинде башка каржылоо булактарын таап өнүгүү аракетин көрүп жатышат. Бул жагынан Технология же мурдакы Фи­зика институтун алсак болот. Алар гранттар аркылуу жаңы жабдууларды алып, чет элдик кесиптештери менен атаандашып, дүйнөлүк деңгээлде или­мий изилдөөлөрдү жүргүзүүдө. Ошол институтта мисалы, жасалма алмаз алынат, аны кен байлыктарды казуу жана бургулоо иштеринде курулуш материалдарын кесүү үчүн кеңири пайдаланышат. Мына ушул сыяктуу аракеттер бар, бирок мактанарлык чоң ийгиликтер боло элек.

- Кыргызстанда илимдин бардык тармактарын бирдей өнүктүрүүгө ал жетпейт, бирок өлкөгө эң биринчи керектүү тармактарды тандап алып өнүктүргөнү туура болот беле?

- Бардык эле илим тармагы керек. Мисалы, тил илими дагы турмушубузга эң керектүү илимий тармактын бири. Би­рок, албетте, экономиканы өнүктүрүү максатында илим­дин артыкчылыктуу багыттарына биринчи кезекте кеңүл буруу керек. Негизинен үч ар­тыкчылыктуу багыт бар, алар энергетика, тоо-кен жана айыл чарбасы. Ушул багыттагы илим изилдөө институттарын мамлекет өзү жетиштүү каржылап, мурдакыдай мамлекеттик заказ берип, натыйжасын талап кылып турса жакшы болмок.
Мен бир эле маселеге токтолоюн. Көмүрдөн күйүүчү майдын эки түрүн: дизелдик отун менен бензиндин 94-маркасын иштетип алса болот. Азыркы баалар боюнча бул тармакты өнүктүрсөк, абдан рентабелдүү болмок.

- Илимий кадрларды даярдоо, илимий диссертацияларды жазуу, коргоо иштеринде коррупциялык схемалар жоюлбай, жан бакты окумуштуулардын саны көбөйдү деп коомчулук сынга алууда.

- Тилекке каршы, мындай терс көрүнүштөр бар. Бирок менин маалыматым боюнча техникалык тармакта корруп­ция менен жан багыш мүмкүн эмес. Себеби техникалык тармакта сөзсүз түрдө илимге жаңылык киргизип, тажрыйба жүзүндө далилдеш керек. Экономикалык же экологиялык илимдер тармагында, же тарых илимдерин айтсак болот, колунда бар адамдар башкаларды жалдап, пайдаланып илимий иш жаздырып жактагандар кездешет. Экономикада чаржайыт маселелер көбүрөөк. Тарыхта бурмалоолор, кээде саясатташып кеткен учурлар болууда. Саясат бар жерде илим болбойт.

Албетте, терс көрүнүштөр оркоюп көрүнөт, ошондуктан эл жалпылап кабыл алып, жаман көрүп, мындай илимдин кереги жок деп жатат. Таразага салып калыс айтсак, илим талбаган эмгекти талап кылат, биздеги илимдин докторлору, кандидаттары, профессорлор көбүнчө ак эмгеги менен или­мий наам-даражага жетишкендер деп эсептейм.

Маектешкен Кубат ЧЕКИРОВ,
“Кутбилим”

 

__________________________________________________________

11:35 11.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Депутат Жогорку Кенеша КР Чолпон Султанбекова заявила о том, что  фонд “Баяман” планирует оказать всемерную поддержку в выпуске  неопубликованных вариантов  эпоса “Манас”, об этом она заявила на конференциии “Кочевая цивилизация: эпосы  и виды национальных спортивных состязаний” в Чолпон-Ате.
В Рукописном фонде НАН КР хранится более 40 вариантов эпоса “Манас”, многие из них  остаются еще неизвестными для общественности. “Эпос “Манас” является национальным достоянием,  и  меня беспокоит этот факт, в связи с этим,  фонд “Баяман” приложит  все усилия для продвижения этой работы,”  – отметила депутат ЖК КР Чолпон Султанбекова.
Добавим, что участники конференции  поддержали  ее инициативу,  а вице-президент НАН КР Абдылдажан Акматалиев  выразил особую благодарность депутату.  

............................................................................................................................

На кырг.

Жогорку Кеңештин депутаты Ч. Султанбекова “Манасты” чыгарат.

Жогорку Кеңештин депутаты Чолпон Султанбекова “Манас” эпосунун жарык көрбөй жаткан варианттарын чыгарууну "Баяман" фондусу камкордук кыларын  Чолпон-Атада өтүп жаткан “Көчмөндөр цивилизациясы: эпостук чыгармалар жана спорттун улуттук түрлөрү” эл аралык илимий-практикалык  конференцияда билдирди.
Улуттук илимдер академиясынын Кол жазмалар фондусунда  40тан ашуун варианттар сакталып турат. Ал варианттардын көпчүлүгүн жалпы окурмандар билбейт. “Биз дайыма “Манас” эпосун улуттук байлык катары санайбыз. Бирок, бүгүнкү күнгө чейин “Манасыбыздын” тексттери толук жетпегени мени тынчсыздандырат. Ошондуктан "Баяман" фондусу колдон келген жардамын “Манастан” аянбайт” – деди Жогорку Кеңештин депутаты Чолпон Султанбекова.
Депутаттын эпоско камкордугун конференциянын катышуучулары зор кубануу менен кабыл алды. Улуттук илимдер академиясынын вице-президенти Абдылдажан Акматалиев депутатка ыраазычылыгын билдирди.

__________________________________________________________

14:35 10.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Монография  «Экономический прогресс и национальное развитие».

В Институте экономики им. Дж. Алышбаева НАН КР издана монография зав. отделом теоретических проблем, к.э.н. Болота Джаманкулова, посвященная вопросам взаимосвязи и согласования этнонационального и экономического развития, а также социально-экономического механизма защиты национальных интересов, факторам и рискам прогресса нации.
В работе много внимания уделено анализу проблем и теоретических трактовок национального развития, существовавших в социалистический период.
«Стратегия развития республики на долгосрочную перспективу обязательно должна учитывать факторы и угрозы национального развития. Для обеспечения устойчивого развития страны очень важно обеспечить инклюзивный рост экономики.  Такой рост вовлекает в процесс развития  все слои населения, представителей всех этнических, религиозных или региональных групп, не оставляя никакие социальные общности в изоляции. В противном случае может повторно сложится ситуация, когда экономический прогресс будет способствовать дезинтеграции общества, усилению социально-экономической обособленности общества и народов», - считает автор монографии.  
Книга рассчитана для ученых-экономистов, преподавателей, аспирантов, магистрантов, а также широкого круга читателей, интересующихся актуальными проблемами и тенденциями развития экономической науки.

............................................................................................................................

На кырг.

Экономикалык прогресске жана улуттук өнүгүүгө арналган илимий эмгек

КР УИАнын Дж. Алышбаев атындагы экономика институтунун теориялык проблемалар бөлүмүнүн жетекчиси, экономика илимдеринин кандидаты Болот Джаманкулов тарабынан этноулуттук жана экономикалык өнүгүүнүн  карым-катнашына жана келишүүсүнө, ошондой эле улуттук-кызыкчылыкты коргоонун социалдык-экономикалык механизмдерине, улуттук прогресстеги факторлорго жана тобокелчиликтерине арналган илимий эмгеги жарык көрдү. Илимий эмгекте социализм маалындагы проблемаларды анализдөөгө жана улуттук өнүгүүнүн теориялык трактовкалоосуна көп көңүл бурулган. Өнүгүүнүн социалисттик этабынын карама-каршылыгын анализдөө гана бүгүнкү күнү улуттун толук кандуу өнүгүүсүндөгү коркунучтар боюнча кеңири маалымат берет.
Автор өз китебинде: “Республиканын узак мөөнөттүү өнүгүүсүндөгү стратегия сөзсүз түрдө улуттук өнүгүүнүн факторлору менен тобокелчиликтерин эске алуусу керек. Мамлекеттин туруктуу өнүгүүсүн камсыздоо үчүн инклюзивдик экономиканын өнүгүүсүн камсыздаганы туура. Мындай өнүгүү процесси калктын баардык катмарын: этникалык, диний же аймактык топторду да өзүнө тартып, эч кандай социалдык жамааттарды четте калтырбайт” – деген ойго келген.

 

__________________________________________________________

16:25 09.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Открытие кыргызско - китайского Центра наблюдения Земли  и цифровая Земля.

В Институте физико-технических проблем и материаловедения НАН КР создан «Центр наблюдения Земли  и цифровая Земля», основной целью которой является создание и поддержка государственного архива аэрокосмических изображений и извлеченной информации через систематические и интегрированные банки данных со стандартизацией и единой платформой («Цифровой Кыргызстан»).
Данный Центр имеет положительный опыт взаимного сотрудничества с Центром дистанционного зондирования  и «Цифровая Земля» Китайской академии наук.
В рамках 4 заключенных договоров:

  •  получен доступ к спутниковым снимкам в реальном времени из  RADI Академии наук КНР с помощью программного обеспечения SatSee, разработанного в RADI;
  • установлены мощные программные системы обработки изображений  ArcGIS, ENVI, ERMap и другие;
  • достигнута договоренность о создании совместного кыргызско-китайского Центра обработки аэрокосмических данных.

На встрече с делегацией китайских ученых во главе с академиком  ГУО Хуадонгом, президент НАН КР, академик Абдыганы Эркебаев отметил, что данный центр в последующем мог бы стать Региональным Центром совместного использования данных наблюдения Земли для стран Центральной Азии. Здесь будут сосредоточены совместные исследования кыргызских, китайских ученых, а также привлечены ученые других стран, может быть создан региональный центр обучения космическим технологиям для расширения доступа к данным дистанционного зондирования Земли с китайских спутников. Это позволит возродить идеи Великого Шелкового пути на основе новейших технологий.

 

__________________________________________________________

09:25 08.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

2014-жылдын 5-сентябрында КР Улуттук илимдер академиясынын чакан залында  КР УИАнын биотехнология институтунун 50 жылдыгына байланыштуу салтанаттуу жыйын өткөрүлдү

Жыйынга биотехнология илимине тийешеси бар министрликтер: айыл-чарба жана мелиорация министрлигинен, саламаттыкты сактоо министрлигинен, санитардык кызматтан, Жогорку Кеңештен, Өкмөттүк аппараттан өкүлдөрү келди. Ошондой эле салтанаттуу жыйынга ошондой эле КР УИАнын окумуштуулары, ЖМКнын өкүлдөрү катышты.

Биотехнология  Институту (2002-жылга чейин Биохимия жана физиология Институту)Кыргыз ССР ИАнын ботаника институтунун лабораториясынын жана зоология жана паразитология институтунун базасында, 1964-жылы түзүлгөн. Институттун алгачкы уюштуруучусу жана директору академик В.Г.Яковлев болгон.

Учурда Биотехнология институтунда 6 лаборатория иштейт: биотехнология жана тамактануу, генетика, микробиология, өсүмдүктөрдүн биотехнологиясы, вирусология, биохимия. Институтта иштеген кызматкерлердин жалпы саны: 76, алардын ичинен илимий кызматкерлер 43: 1 корреспондент-мүчө, 7 илим доктору, 10 илимдин кандидаты, жана 1 PhD.   Бүгүнкү күндө биотехнология институту мүмкүн болушунча жаңы замандын реалийлерине жана маселелерине шайкеш болууга аракеттенген, бай тарыхы жана салттары бар мекеме.

“Биздин институттун негизги максаты ресурсту үнөмдөөчү, азык-түлүк, экологиялык жана медико-ветеринардык коопсуздукту,  биоресурстарды сактоону жана жакшыртууну камсыздаган жогорку натыйжалуу технологияларды иштеп чыгуу. Бул биздин жаш, көз карандысыз мамлекетибиздин экономикасына эң зарыл. Аталган маселелерди чечүү үчүн Кыргызстанда биотехнологиянын пайдубалын өнүктүрүү үчүн азык-түлүк коопсуздугун камсыздаганга багытталган эл чарбачылыгынын көз карандысыз тармагын түзүү керек. Мындай пайдубал катары жаныбарлардын, өсүмдүктөрдүн жана микроорганизмдердин генетикалык кору эсептелет” – дейт биотехнология институтунун директору, КР УИанын Президиумунун мүчөсү, ветеринардык илимдин доктору, профессор Асанкадыр Жунушев. 

Биотехнология институту эл аралык кызматташууну өнүктүрүүгө приоритеттүү маани берет жана КМШ менен чет мамлекеттин илимий мекемелери менен тыгыз кызматташууда. Биотехнология институту акыркы жылдары Япония, АКШ, Улуу Британия, Израиль, Канада, Италия, Швейцария, Франция жана Россиянын илимпоздору менен МУТБ финансылаган 9 долбоордун жана Швейцариялык улуттук илимий фондунун долбоорунун алкагында биргелешип иш алып барган.

__________________________________________________________

16:15 04.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

5 сентября 2014 года в Малом зале НАН КР состоится торжественное собрание, посвященное  50-летию со дня образования  Института биотехнологии   НАН КР. В мероприятии примут участие представители Правительства КР, Жогорку Кенеша КР, Министерства сельского хозяйства и мелиорации, Министерства здравоохранения, а также ученые НАН КР.

Институт биотехнологии (до 2002 г. Институт биохимии и физиологии) был создан в апреле 1964 года на базе лабораторий Института ботаники и Института зоологии и паразитологии АН Киргизской ССР. Организатором и первым директором Института был акад. В.Г.Яковлев.

Первоначально в Институт входили лаборатории биохимии животных, физиологии животных, гистохимии кожно-волосяного покрова, физиологии и биохимии растений, микробиологии, химии растительных кормов.

В настоящее время в Институте биотехнологии 6 лабораторий: биотехнологии и питания, генетики, микробиологии, биотехнологии растений, вирусологии, биохимии. Общая численность сотрудников Института 76 человек, из них научных сотрудников 43, в их числе 1 член-корреспондент, 7 докторов, 10 кандидатов наук и 1 PhD.  Сегодня это научное учреждение, с богатой историей и традициями, но стремящееся по мере возможности соответствовать реалиям и задачам  нового времени.

Институт принимал участие в разработке Государственных научно-технических программ «Биотехнология на основе биоинженерии», "Концепция государственной политики в области здорового (функционального) питания до 2010 г", "Биотехнология", утвержденных Правительством (Постановление Правительства КР от 22 апреля 2003 г. №234) и  в проекте ЮНЕП/ГЭФ "Разработка рамочных документов по биобезопасности в Кыргызстане".

Главной целью Института  является участие в разработке высокоэффективных, ресурсосберегающих технологий, обеспечивающих продовольственную, экологическую и медико-ветеринарную безопасность, сохранение и улучшение имеющихся биоресурсов, что жизненно необходимо для экономики нашего государства.   

 

__________________________________________________________

13:15 02.09.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Статья опубликована в газете
«Слово Кыргызстана» от 29 августа 2014 г.

 

Устремленные в будущее

Национальной академии наук  - 60 лет  (рубрика)

Первые научные  исследования на территории нашей страны посвящались ее  истории, языку, природным богатствам  и проводились  по инициативе   ученых из России. В их числе В. В. Бартольд, П. П. Семенов-Тянь-Шанский, Н. А. Северцов, В. В. Радлов, А. П. Федченко, Н. М. Пржевальский, И. В. Мушкетов  и другие. Выдающиеся ученые своего времени, представители прогрессивной интеллигенции, они объективно дали представление о кыргызах, заложили основы исследований, обогативших в последующем науку  в нашей стране. Таким образом, многообещающие научные работы русских ученых проводились еще  до   Октябрьской  революции 1917 г.,  хотя  в то  время у правительства царской России не было большого интереса  в развитии исследований в Кыргызстане.



Ученые историки рассматривают археологическую находку. Слева направо: В.И.Деев, ученый секретарь Отделения общественных наук, АН Киргизской ССР (далее в тексте АН); И.К.Кожомбердиев, завсектором археологии Института истории; К.К.Каракеев, президент АН; А.К.Каниметов, директор Института истории; М.Б.Балбаков, секретарь партийной организации АН. Снимок 80-х годов.

Но уже в декабре 1920 г. VIII Всероссийский съезд Советов одобрил строго научный ленинский план электрификации России (ГОЭЛРО),  по которому предусматривалось строительство Нарынской, Ат-Башинской и Джель-Арыкской гидроэлектростанций. Возникла необходимость комплексного изучения производительных сил и ресурсов. С этого момента наука в стране стала активно развиваться. Ученые Геологического комитета провели первую  съемку 10-верстного масштаба Таласского и западной части Киргизского хребтов, а также съемку среднего масштаба в пределах Туркестанского хребта. Приняты решения о  систематизации, издании народных эпосов «Манас» и «Семетей», о необходимости немедленно приступить к сбору произведений народного искусства и об организации музея в г. Фрунзе. Организована научная комиссия по созданию национальной письменности и сбору фольклорного и этнографического материала о кыргызах.
В 1930-е гг. создан ряд НИИ, в том числе  животноводства, культурного строительства, киргизского языка и письменности. Постановлением Совнаркома организован Ботанический сад, основателями которого стали  крупнейшие ученые  ботаники академик  И.В. Выходцев и профессор Е.В. Никитина. Впервые издан «Краткий русско-киргизский словарь» на латинице, составленный К. Карасаевым  и И.А. Батмановым. Отряды Среднеазиатского районного геологоразведочного управления разведали и изучили месторождения, положившие начало добыче угля в Кызыл-Кие, Сулюкте, Кок-Янгаке и Таш-Кумыре.

Однако прорыв науки не был длительным - началась Великая Отечественная война. В это время в нашу страну эвакуировали ряд научно-исследовательских институтов Академии наук СССР: эволюционной морфологии, генетики, биохимии, физиологии. Отечественные ученые, достойно встретив коллег, начали вместе с ними разрабатывать актуальные научные темы  в области народного хозяйства, особенно для  нужд обороны.

В 1943 г. для дальнейшего подъема, расцвета науки и культуры  по инициативе правительства  Киргизии постановлением Совнаркома СССР создали Киргизский филиал АН СССР.  Огромную  помощь  в этом оказали выдающиеся  российские ученые-академики В.Л. Комаров, А.Н. Бах, А.А. Борисяк, К.И. Скрябин и др.  Тогда же началась  работа  над геоботанической картой республики. В течение  десяти лет Киргизским филиалом Академии наук руководил крупнейший советский ученый академик К. И. Скрябин. 

Параллельно с академическими научными учреждениями  создавались отраслевые НИИ: в области медицины,  ветеринарии, животноводства, земледелия и другие. Внесен вклад в теорию растворов высокомолекулярных соединений, разработан новый коллоидно-химический метод обработки шелка-сырца, который стали использовать в производстве парашютного шелка. Выведена новая порода крупного рогатого скота – алатауская (работа удостоена Сталинской премии). Во Фрунзе состоялась научная конференция, посвященная изучению кыргызского народного эпоса «Манас». За открытие Кабакского (Минкушского) угленосного бассейна с крупными  запасами бурого угля коллектив геологов удостоен Государственной премии СССР. 

В конце 40-х - начале  50-х годов академическая  наука дала  мощный толчок  как фундаментальным, так и прикладным исследованиям,  что  способствовало образованию в 1954 г. Академии наук Киргизской ССР на базе  филиала АН СССР. Ее первым президентом стал академик И. К. Ахунбаев. Это создало  условия для объединения усилий видных ученых и формирования ведущих отраслей знаний. Обогатились многие разделы отечественной науки, в особенности  по  изучению и освоению природных богатств, развитию промышленности, сельского хозяйства, здравоохранения, образования и культуры. Были сделаны крупнейшие открытия в различных областях знаний, вошедшие  в золотой фонд мировой науки и сокровищницу духовной культуры человечества.

Принять предложение ЦК КП Киргизии и Совета Министров Киргизской ССР об организации в 1954 году в г.Фрунзе Академии наук Киргизской ССР на базе Киргизского филиала Академии наук СССР и ряда других республиканских научных учреждений.

Председатель Совета Министров СССР Г.МАЛЕНКОВ.

(Из постановления №1742 Совета Министров СССР от 17 августа 1954 г.)

 

В 1960–1980 гг. бурный рост промышленности, сельского хозяйства обусловил  развитие новых научных направлений в математике, физике, химии, биологии, экологии, приборостроении, горном машиностроении, водном хозяйстве и т. д. Открылись академические институты технического профиля. Неоценимый  вклад в развитие науки, экономического, социального и культурного развития страны, в исследование  кыргызского языка и литературы, истории и  философии внесли ученые с мировым именем И. Арабаев, М.М. Адышев, И.К. Ахунбаев, Б. Данияров,  М.Н. Лущихин, К. Тыныстанов, К.К. Юдахин, Б. Юнусалиев, К. Карасаев, К.Г. Каракеев, М.И. Иманалиев, М.М. Миррахимов и многие другие. 

Успехи,  достигнутые  Академией наук в советский период, впечатляющи: в ее стенах  сделано четыре научных открытия,  имеющих мировое значение; созданы устройства, использованные в космических экспериментах Советского Союза на Луне и Венере, разработаны адаптогенные препараты для космонавтов СССР. Создан новый способ получения особо чистой сурьмы. Труд Института физики в области голографической памяти признан  научным советом АН СССР лучшим достижением года в этой области. Разработана принципиально новая, живая вакцина против сальмонеллеза.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 В 1975 году академию наградили орденом Дружбы народов СССР.

С обретением республикой суверенитета наука сконцентрировалась на комплексном изучении, извлечении и переработке полезных ископаемых, исследовании природных, техногенных и экологических процессов в горных районах и прогнозировании катастроф, на проблемах рационального использования, охраны, воспроизводства биологических ресурсов и т. д.

В 1993 г. академия  получила статус национальной. Тогда же она вступила в Международную ассоциацию академий наук. В новых условиях основное внимание сосредоточилось на прикладных задачах. Ученые математики, физики, химики и специалисты других профилей стали объединяться в творческие коллективы и решать их вместе. Страна получила  новые научные разработки по автоматизации ирригационных систем, по телеметрической системе геоэкологического контроля за смещением земной коры, мониторингу  оползней и селеопасности, а также карты  сейсмического микрорайонирования территории. Созданы новые технологии получения материалов с заданными свойствами (плазменные, оптические и лазерные), разработаны методики адаптации человека к сложным условиям высокогорья.

На основе исследований ученых  составлены  новые земельный и водный кадастры,  кадастр генетического фонда почв, «Атлас республики».  Открыто явление скачкообразного освобождения остаточных напряжений в горных породах. Разработаны технологии получения стимуляторов роста, компонентов органических удобрений и жидких органо-минеральных удобрений путем микробиологической ферментации органических отходов и окисленных углей.

Благодаря кропотливой работе историков,  священная гора  Сулайман-Тоо и героический эпос – трилогия «Манас», «Семетей», «Сейтек»  включены в список ЮНЕСКО и стали  первыми объектами  историко-культурного   нематериального  наследия Кыргызстана, вошедшими в этот престижный перечень лучших памятников человечества. Проведено системное изучение петроглифов Саймалуу-Таша. Впервые выпущена  «История кыргызской литературы» в семи томах. На дне Иссык-Куля открыты новые памятники древнесакской и древнетюркской культур.

Сегодня академия наук является кузницей высококвалифицированных научных, инженерных кадров. Продолжает развиваться кооперация ученых, находятся мобильные и гибкие формы концентрации на  наиболее важных  проблемах. Мы нацелены на активную роль в подготовке  государственных решений. Речь идет об участии в разработке и экспертизе крупных научно-технических проектов, программ экономического и социального развития,  оздоровления окружающей среды и т. д. Работы, как всегда, много. Наука должна оставаться локомотивом экономического, социального и духовного развития общества и Отечества.

 

Чолпонкул  АРАБАЕВ,

главный ученый секретарь президиума НАН КР,
доктор юридических наук,  профессор,
член-корреспондент НАН КР.

__________________________________________________________

10:50 29.08.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

НАЦИОНАЛЬНАЯ  АКАДЕМИЯ НАУК
КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

ОБЪЯВЛЯЕТ ПРИЕМ
 в  аспирантуру
на  2014-2015 год  на очную и заочную форму обучения.
           
Заявления принимаются
с 10 сентября по 10 октября 2014 года.

Вступительные экзамены в аспирантуру начинаются
с 25 октября 2014 года.
За  справками  обращаться по адресу:
г. Бишкек, пр. Чуй 265-а,  каб. 227.

Тел.: 0312 64 63 56,  0779 61 68 33

............................................................................................................................

На кырг.

КЫРГЫЗ  РЕСПУБЛИКАСЫНЫН
УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫ


2014-2015 окуу жылы үчүн аспирантурага
күндүзгү жана сырттан окуу формаларына кабыл алууну жарыялайт.
Арыздар 2014-жылдын 10-сентябрынан
10-октябрына чейин кабыл алынат.
Аспирантурага кабыл алуу экзамендери
2014-жылдын 25-октябрынан башталат.
Маалыматтар үчүн төмөндөгү дарекке кайрылыныздар:
Бишкек шаары, Чүй проспектиси, 265-а.


Тел.: 0312 64 63 56, 0779 61 68 33.

 

__________________________________________________________

16:50 26.08.14 | Отдел научно-организационной деятельности и международного сотрудничества Президиума НАН КР

............................................................................................................................

Международная ассоциация академий наук (МААН) подготовила электронную версию очередного бюллетеня (№ 62), в котором содержится информация о международных конференциях, семинарах, симпозиумах, которые запланированы с июля 2014 г. научными учреждениями академий наук, входящих в МААН.

Указанное издание помещено на веб-портале МААН (http://iaas.nas.gov.ua) в разделе «Издания МААН»

__________________________________________________________

16:20 26.08.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

Manas

Опубликован 9-томник эпоса «Манас» в академическом издании варианта Сагымбая Орозбакова

Усилиями Отделения гуманитарных и экономических наук был опубликован 9 - томник эпоса «Манас» в академическом издании варианта Сагымбая Орозбакова, включающий в себя 183 000 строк из жизни великого кыргызского героя. По словам знаменитого сказителя Сагымбая Орозбакова, летописи о Манасе были найдены в арабских письменах   в 1922-24 годах, в данное время эти письмена хранятся в архивах Рукописного фонда НАН КР. Нынешний 9 – томник эпоса «Манас» вобрал в себя все эти источники, дополненное научными комментариями, а также словарями. Научное издание станет полезным не только для простых читателей, но и  для ученых, с целью полного и глубокого исследования великого эпоса.
«Манас» – это монументальное эпическое полотно, воссоздать которое может человек, обладающий исключительной памятью, музыкально-поэтическими способностями, высокой одаренностью. Одним из таких манасчи был Сагымбай Орозбаков. Этот выдающийся творец и сказитель эпоса «Манас» пользовался огромной популярностью и уважением народа. В течение почти сорока лет знаменитый манасчи объезжал кыргызские аилы и исполнял эпос, оттачивая свое мастерство. В свое время  кыргызский поэт Алыкул Осмонов утверждал, что Сагымбай Орозбаков Гомер 20  века.
Работа над академическим изданием эпоса «Манас» в варианте Сагымбая Орозбакова началась еще 20 лет назад под инициативой тогдашнего директора Национального центра манасоведения и художественной культуры НАН КР Абдылдажана Акматалиева, который являлся главным редактором академического издания. В разные годы книги опубликовывались в печатных изданиях «Турар», «Шам», «Кыргызстан».  Сегодняшний 9- томник - результат кропотливой работы ученых – манасоведов, среди которых лауреат Государственной премии, известный исследователь – манасовед, заслуженный деятель науки Кыргызской Республики Самар Мусаев. Вместе с тем, над научной составной частью книги работали известные исследователи эпоса «Манас», лауреаты Государственной премии Кыргызской Республики Кенеш Кырбашев, Эсенаалы Абдылдаев, Райкул Сарыпбеков, а также Самар Мусаев.
По словам вице-президента, академика НАН КР Абдылдажана Акматалиева, эти ученые внесли огромный вклад в исследование великого эпоса «Манас ». «Мы очень рады, что в преддверии Дня независимости  сумели подготовить академическое издание эпоса «Манас».  Жаль, что в этот счастливый момент с нами нет тех, кто трудился над эпосом на протяжении 20 лет, было и немало трудностей в этот период, но мы сумели пройти их», - добавил Абдылдажан Акматалиев.  

 

 

............................................................................................................................

На кырг.

«Манас» эпосунун академиялык басылмасы алгачкы жолу толук басылып чыкты
1992-жылы даярдала баштаган улуу манасчы Сагымбай Орозбаковдун вариантындагы “Манас” эпосунун академиялык басылмасы 9 китеп түрүндө биринчи ирээт 183 000 сап көлөмүндө коомчулукка тартууланды. “Манас” эпосунун тексттери 1922-24-жылдары Сагымбай Орозбаковдун айтуусунда араб арибинде жазылып алынган жана азыр Улуттук илимдер академиясынын кол жазмалар фондусунда жападан жалгыз түп нуска катары сакталып турат.
Академиялык басылма мына ушул түп нускадан даярдалып, кеңири кезиккен сөздөр, илимий комментарийлер жана сөздүктөр менен жабдылган. Илимий басылма эпосту комплекстүү изилдөө үчүн окумуштууларга өтө керек, зарыл. Ар бир манасчынын тематикасына, фантазиясына, жеке тажрыйбасына жараша варианттарынын өзгөчөлүгү бар. Акын Алыкул Осмонов баалап жазып кеткендей, “Сагымбай Орозбаков XX кылымдын Гомери”. Улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов да улуу манасчыга өтө жогору баа берип, 4 томдук вариантына башкы  редактор болуп, “Кыргыз рухунун туу чокусу” деген макаласында өтө терең токтолгон эле.
Эпостун текстин белгилүү манастаануучу Мамлекеттик сыйлыктын лауреаты, Кыргыз Республикасынын илимине эмгек сиңирген ишмер, маркум Самар Мусаев даярдап түзгөн. Ал эми илимий түшүндүрмөлөрдү белгилүү манастаануучулар, Мамлекеттик сыйлыктын лауреаттары, маркумдар Кеңеш Кырбашев, Эсенаалы Абдылдаев, Райкул Сарыпбеков, ошондой эле Самар Мусаев жазышкан. Жыйырма жыл мурда башталган “Манас” эпосунун академиялык басылмасы ошол мезгилдеги Адабият жана искусство институтунун, Манас таануу жана көркөм маданияттын Улуттук борборунун директору, башкы редактордун орун басары, башкы редактору Абдылдажан Акматалиевдин демилгеси жана жетекчилиги менен жүзөгө ашырылган. Ар кайсы жылдары “Кыргызстан”, “Шам” жана “Турар” басмалары эпосту сапаттуу басышкан.

“Эгемендүүлүк майрамдын алдында академиялык басылыштын окурмандарга жеткенине кубанып, толкунданып жатабыз. Агайлар менен алдыга койгон максаттар орундалды. Бирок, бир өкүнүчтүүсү эпоско өмүр бою кызмат кылган залкар окумуштуулар академиялык басылышты аяктаганыбызды көрбөй кетишти. Жыйырма эки жыл ичинде көп татаалдыктар болду. Эми анын баары артта калды. Агайлардын керээзин аткарып, аягына чыгардык. “Манас” эпосу боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин Указы, Жогорку Кеңештин мыйзамы жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Токтомун аткарып жатабыз” - деди вице-президент, академик А. Акматалиев.

__________________________________________________________

16:00 26.08.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

Махмуд Кашгаринин “Түрк тилдеринин сөздүгүнүн” кыргызча котормосунун экинчи варианты жарык көрдү

MahmudK

 Жакында Махмуд Кашгаринин “Түрк тилдеринин сөздүгүнүн” кыргызча котормосунун экинчи  вариантынын академиялык  басылышы басылып чыкты. Бул эмгек КР УИАнын вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиев тарабынан демилгеленген.  
Махмуд Кашгаринин “Түрк тилдеринин сөздүгү” деген эмгеги жалпы түрк тилдүү элдеринин маданий, илимий мурасы болуп эсептелет. Башка элдер бул эмгекти Казакстанда, Өзбекстанда, Түркияда, Кытайда, Азербайжанда керек болсо отуз жыл мурда которушкан. 
Качкынбай Артыкбаев өзүнүн эмгектеринде Жусуп Баласагындын, Махмуд Кашгаринин мурастары кыргыздарга да тиешелүү деп айтып келген. Жусуп Баласагындын “Кут алчуу билими”  эмгеги Төлөгөн Козубековдун көркөм котормосунда гана жарык көргөн. Ал эми Махмуд Кашгаринин “Түрк тилдеринин сөздүгүндөгү” легендалар, уламыштар, ырлар, айрым бир үзүндүлөрү Качкынбай Артыкбаев, Жээналы Шериев агайлар аркылуу которулуп, жарыяланган. 
“Мен 2010-жылы Алматыга барганда Муктар Ауэзов атындагы адабият жана искусство институтунун директору, академик Сейит Каскабасов мага казак тилинде басылып чыккан Махмуд Кашгаринин “Түрк тилдеринин сөздүгүн”, Жусуп Баласагындын “Кут алчуу билимин” көрсөтүп, бизде бул мурастардын кыргыз тилине илимий басылышта которулгандыгы жөнүндө суроо салды. Мен “жок” дедим. Анан жолду катар ойлонуп келдим, Махмуд Кашгари, Жусуп Баласагын деген университеттерибиз бар, койгон эстеликтерибиз турат. Анан Жусуп Баласагын Токмокто, Махмуд Кашгарини Тоңдо  туулду дейбиз, а эмне үчүн көркөм чыгармалары илимий жагынан бизге жетпейт деген ойдо түйшүктөнүп келдим. Жамаатты жыйнап, “Түрк тилдеринин сөздүгүнүн” илимий басылышын демилге кылдым. Демилгенин аркасында эки варианты даярдалды. 1-варианты 2011-12-жылдарда Таалай Токоев, Кошмоков Кубат үч томдугун чыгарышты. Ал негизинен коомчулукка жетти. Быйыл болсо илимий басылыштагы варианты Т. Акматов, И. Абдувалиев, М. Толубаев, С. Султаналиевдин котормосундагы эки тому жарык көрдү. Ошондой эле Махмуд Кашгаринин “Түрк тилдеринин сөздүгү” дастандар, ырлар, легендалар өзүнчө китеп болуп чыкты. Бул биздин академиянын илимий, адабий жүзү деп бааласа болот – деди вице-президент, академик А.Акматалиев.   

 

__________________________________________________________

13:30 25.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

10 – я Международная азиатская школа – семинар «Проблемы оптимизации сложных систем»

С 25 июля по 5 августа 2014 года проходит 10 – я Международная азиатская школа – семинар «Проблемы оптимизации сложных систем» в санатории «Иссык – Куль Аврора»,  в которой принимают участие более 200 ученых из  стран СНГ.

Идея создания Азиатской международной школы-семинара «Проблемы оптимизации сложных систем» впервые зародилась летом 2004 года во время проведения 8-й Международной конференции на озере Иссык-Куль с целью объединения ученых российских и среднеазиатских стран СНГ, для проведения совместных научных исследований, обмена опытом по ряду проблем оптимизации сложных систем, а также передачи новых знаний аспирантам, магистрантам и студентам старших курсов.
В настоящее время направления научного исследования школы-семинара охватывают самые различные отрасли науки, основными из которых являются: методы интеллектуального управления, анализ и оптимизация систем сетевой структуры, методы оптимизации в транспортной логистике, модели и методы в инфокоммуникационных  технологиях, оптимальное управление и обратные задачи.
За годы своего существования школа – семинар стала престижной площадкой для обсуждения последних достижений науки среди ведущих специалистов в этой области.
Почетными председателями  комитета являются академик, д.ф.-м.н., профессор, вице-президент НАН КР Алтай Борубаев, академик НАН КР, д.т.н., профессор Владимир Нифадьев. Председатель комитета -  д.ф.-м.н, профессор Амангельди Жусупбаев.
Организаторами мероприятия являются:  Институт теоретической и прикладной математики  НАН КР (Кыргызская Республика, г. Бишкек), Институт автоматики и информационных технологий НАН КР (Кыргызская Республика), Кыргызско-Российский Славянский университет им. Б.Н.Ельцина (Кыргызская Республика), Институт вычислительной математики  и математической геофизики СО РАН (Россия, г. Новосибирск), Институт проблем информатики и управления МОН РК (Республика Казахстан, г. Алматы) и другие.

............................................................................................................................

На кырг.

“Татаал системаларды оптимизациялоо проблемасы” онунчу эл аралык азиялык мектеп-семинары  

2014-жылдын 25-июлунан 5-августуна чейин «Иссык – Куль Аврора» санаторийинде “Татаал системаларды оптимизациялоо проблемасы” онунчу эл аралык азиялык мектеп-семинары өткөрүлөт. Мектеп-семинарга КМШ мамлекеттеринен 200 ашык окумуштуулар катышат. 

Азиялык “Татаал системаларды оптимизациялоо проблемасы” эл аралык мектеп-семинарды уюштуруу идеясы алгачкы жолу 2004-жылы, Ысык-Көлдө россиялык жана КМШнын ортоазиялык мамлекеттеринин окумуштууларынын башын бириктирүү, бириктирилген илимий изилдөөлөрдү өткөрүү, татаал системаларды оптимизациялоо боюнча бир катар тажрыйбалар менен алмашуу, ошондой эле аспиранттарга, магистранттарга жана жогорку курстун студенттерине жаңы билимдерди берүү максатында өткөн сегизинчи Эл аралык конференцияда пайда болгон. 
Азыркы учурда мектеп-семинардын илимий-изилдөө багыттары илимдин ар түркүн тармактарын камтыйт, алардын негизгилерине: интеллектуалдык башкаруунун усулдары, тармактык структуралардын системаларын анализдөө жана оптимизациялоо, транспорттук логистикадагы оптимизациялоонун усулдары, инфокоммуникациялык технологиялардагы моделдер жана усулдар, оптималдык башкаруу жана кайра кайтарым маселелер кирет. 
Мектеп-семинар пайда болгонунан баштап ошол тармактагы жетектөөчү адистердин арасында илимдин акыркы жетишкендигин талкуулоочу мартабалуу аянтча болуп калды.
Комитеттин ардактуу төрагалары академик, ф-м.и.д. профессор, КР УИАнын вице-президенти Алтай Борубаев, академик, т.и.д. профессор Владимир Нифадьев. Комитеттин төрагасы – ф-м.и.д,. профессор Амангельди Жусупбаев.
Иш-чаранын уюштуруучулары:  КР УИАнын теоретикалык жана прикладдык математика институту (Кыргыз Республикасы, Бишкек ш.), КР УИАнын автоматика жана маалыматтык технологиялар институту (Кыргыз Республикасы), Б.Н.Ельцин атындагы  Кыргыз-Россия Славян университети  (Кыргыз Республикасы), эсептөөчү математика жана математикалык геофизика институту РИА (Россия, Новосибирск ш.), КР БИМ информатика жана башкаруу проблемалар институту (Казакстан Республикасы, Алматы ш.)  ж.б.

 

 

__________________________________________________________

16:20 24.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

КР УИАда Алыкул Осмонов энциклопедиясын чыгаруу боюнча чечим кабыл алынды

2014-жылдын 24-июлунда вице-президент, академик А.Акматалиевдин демилгеси менен Гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмүндө акын Алыкул Осмоновдун 100 жылдыгына карата энциклопедиясын чыгаруу боюнча чечим кабыл алынды.
         Энциклопедия улуу акын,  Алыкул Осмоновдун өмүр баянына, чыгармачылыгын анализдөөгө, чыгармадагы прототиптерине, сүрөттө, музыкада, театрда, ЖМКда чагылдырылышына, педагогикадагы ордуна, телерадиоберүүлөрдө Алыкул Осмоновдун чыгармаларынын берилүүсүнө байланыштуу материалдарды даярдоо жана башка, жазуучунун чыгармачылыгы менен өмүрүнө, дүйнөлүк адабияттын өңүтүндө чагылдырылышына байланыштуу көп тараптуу түзүүгө арналат.
         Энциклопедиянын багыттарын белгилөөдө КР УИАнын гуманитардык жана экономикалык бөлүмүнүн, жождордун окумуштуулары катышмай болушту. “Жакында жарыкка чыккан “Токтогул энциклопедиясы” азыр көптөрүнүн жылуу пикирине ээ болууда. Мына ошондой эле ишти Алыкул Осмоновдун энциклопедиясын түзүүгө арнасак деп турабыз” – дейт энциклопедияны түзүүнүн демилгечиси, вице-президент, академик А.Акматалиев. 

 

__________________________________________________________

15:15 24.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

К 60 – летию   НАН КР

Президент НАН КР А.А. Эркебаев на аппаратном совещании рассказал об итогах проведения 1 заседания организационного комитета по подготовке и проведению 60-летия со дня образования НАН КР, под председательством премьер-министра КР Дж.К. Оторбаева в Правительстве КР. На заседании был рассмотрен и одобрен план мероприятий, приуроченный к юбилею, обсуждены вопросы  проведения юбилейных мероприятий. «Так как на столь знаменательное событие  приглашены президенты академий наук, ученые из 50 стран, в целях организации встречи приглашенных гостей, обеспечения безопасности, необходима совместная работа с соответствующими министерствами и ведомствами: МИД, ГКНБ, Министерства культуры, информации и туризма», - отметил Президент НАН КР А.А.Эркебаев.  Поднимался также вопрос освещения деятельности НАН КР в республиканских СМИ, согласно разработанному медиа-плану, подготовки  документального фильма к 60-летию НАН КР.  Необходимо донести обществу о  пройденном пути НАН со дня своего образования, о достижениях и разработках  ученых, об их значительном вкладе в социально-экономическое развитие Кыргызстана. Помимо этого, были рассмотрены также некоторые вопросы  хозяйственного значения, в частности, о проведении ремонта зданий, кабинетов Академии наук, не проводившихся в течение 40 лет.  Президент НАН КР в заключении добавил, что юбилейные мероприятия должны пройти на должном государственном уровне, и для этого есть все возможности, если все  будут работать сообща и слаженно.

 

__________________________________________________________

10:55 24.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Премьер-министр КР провел I заседание оргкомитета по подготовке и проведению 60-летия НАН

 

23 июля Премьер-министр КР Джоомарт Оторбаев провел I заседание организационного комитета по подготовке и проведению 60-летия со дня образования Национальной академии наук (НАН) КР.
Открывая заседание, премьер-министр отметил, что Национальная академия наук прошла нелегкий путь со дня своего образования. «Сохранить Академию наук как государственный центр фундаментальных исследований – это важная задача правительства КР, при правильном и рациональном использовании государственных средств кыргызская наука получит новый импульс, а исследования будут иметь прикладной характер», - сказал Дж.Оторбаев.
Глава правительства отметил, что мероприятия, приуроченные к юбилею НАН, должны пройти на государственном уровне. Необходимо донести на каждого члена общества, в особенности до молодого поколения значимость работы, проделанной Академией со дня ее образования.
Также на заседании был рассмотрен проект плана мероприятий, приуроченный к юбилею, а также обсужден вопрос финансирования юбилейных мероприятий.
Заслушав и обсудив информацию членов оргкомитета, было принято решение одобрить представленный план, а также направить его соответствующим министерствам и ведомствам для организации мероприятий на высоком уровне.

............................................................................................................................

На кырг.

Премьер-министр УИАнын 60 жылдык мааракесин жогорку деңгээлде өткөрүүнү сунуштады


Мааракени уюштуруу жыйынында премьер-министр Улуттук илимдер академиясы түзүлгөндөн баштап оор жолду басып өттү деп белгиледи. “Илимдер академиясын мамлекеттик фундаменттик изилдөө борбору катары сактоо – бул КРнын өкмөтүнүн маанилүү тапшырмасы, мамлекеттик каражаттарды рационалдуу жана туура колдонуу менен кызгыз илими жаңы ишке шыктандыруучу күчкө, ал эми изилдөө турмушта колдонулуучу мүнөзгө  ээ болот”, - дейт Ж.Оторбаев.
Ошондой эле, премьер-министр УИАга арналган иш-чара мамлекеттик деңгээлде өтүш керек деп белгиледи. Академиянын түзүлгөндөн баштап басып өткөн жолун, анда аткарылган иштердин  маанилүүлүгүн  коомдун ар бир мүчөсүнө, өзгөчө жаш муундарга чейин жеткирүүгө милдеттүүбүз.
Жыйында иш-чараны уюштуруу пландары, жана аны каржылоо маселелери каралды.
Уюмдашкан комитеттин маалыматтарын талкуулоонун жыйынтыгында көрсөтүлгөн планды жактыруу чечими кабыл алынып, иш-чараны жогорку деңгээлде өткөрүү максатында аны тийиштүү министрлик жана ведомстволорго багыттоо макулдашылды

__________________________________________________________

10:25 22.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Издание энциклопедии «Токтогул»



К 150-летию со дня рождения выдающегося кыргызского акына Токтогула Сатылганова в Национальной академии издана энциклопедия  «ТОКТОГУЛ», созданная усилиями ученых НАН КР  – литературоведов, искусствоведов, историков, философов. Инициатива подготовки и издания подобного труда, не имеющего аналогов в нашей стране, принадлежит вице-президенту НАН КР, академику Абдылдажану Акматалиеву. 
Энциклопедия вобрала в себя практически всю информацию и все исследования, касающиеся жизни и творчества Токтогула Сатылганова. В нее вошли сведения обо всех изданиях произведений акына, которые издавались на  кыргызском, русском и других языках бывшего содружества  – казахском, украинском, латышском, узбекском, якутском и других. В издании указаны имена деятелей литературы и искусства, которые получали Государственную премию имени Токтогула Сатылганова с 1967 по 2011 годы.
Основная часть энциклопедии включает в себя статьи, которые раскрывают поэтическое наследие акына, с подробным анализом стихов и поэм, созданных Токтогулом Сатылгановым.
Широко включены в издание исторические факты, повествующие о сложном жизненном пути Токтогула, описывающие периоды до ссылки акына в Сибирь, саму ссылку, побег и возвращение на Родину, встречу со своим народом, переломный период, связанный с Октябрьской революцией и установлением в Кыргызстане советской власти.
Энциклопедия включила в себя описание публикаций, посвященных жизни, деятельности и творчеству акына, которые охватывают большой период – от тридцатых годов XX столетия до сегодняшних дней. Даны сведения об основных научных исследованиях, которые были посвящены творчеству Токтогула и об их авторах – Дж.Таштемирове, М.Богдановой, К.Бобулове, Б.Керимжановой, А.Салиеве, Е.Озмителе, Б.Кебековой, Р.Кыдырбаевой, М.Рудове.
Представлены отзывы писателей и поэтов Кыргызстана – А.Токомбаева, Т.Абдымомунова, К.Маликова, Т.Касымбекова, Ч.Айтматова, К.Акматова, М.Убукеева и многих других.
В энциклопедию вошли статьи о музыкальном наследии акына, прежде всего, о знаменитых мелодиях – күү, которые стали классикой музыкальной культуры кыргызского народа. Подготовлено описание философских взглядов Токтогула Сатылганова, его представления об этике и эстетике, ставшие важным духовным напутствием последующим поколениям.
Научный коллектив Национальной Академии наук надеется, что данный труд вызовет интерес и отклик у широкой общественности нашей страны.

............................................................................................................................

На кырг.

«Токтогул» энциклопедиясы жарык көрдү


Кыргыз Республикасында алгачкы жолу, кыргыз  акыны Токтогул Сатылгановдун туулганынын 150 жылдыгына арналган энциклопедия жарык көрдү.  
Коомчулукка сунуш кылынган эмгек Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын коллективи – адабиятчылар, искусство, тарых, философия жаатындагы окумуштуулар тарабынан түзүлгөн.  Мындай илимий эмгек биздин мамлекетте алгачкы жолу чыккан, китептин жалпы редакциясына жетекчилик кылган демилгечилик – КР УИнын вице-президенти, академик А.А.Акматалиевге таандык.
Бул эмгекти тартынбай эле уникалдуу деп айтса болот, себеби бул китеп Токтогул Сатылгановдун чыгармачылыгын жалпылаган алгачкы китептерден.  
Энциклопедия өзүнө Токтогул Сатылгановдун өмүр-баянына жана чыгармачылыгына тийиштүү баардык изилдөөлөр менен маалыматтардын баарын камтыйт. Ага акындын баардык жыйнактарындагы кыргызча, орусча, жана мурдагы шериктеш мамлекеттеги тилдер – казак, украин, латыш, өзбек, якут ж.б. жарыяланган маалыматтар кирген.
Энциклопедиянын негизги бөлүгүн акындын поэтикалык мурасын ачып берген макалалар, Токтогул Сатылганов жараткан ырлар менен поэмаларды кеңири талдоолор, ошондой эле Токтогулга байланыштуу географиялык жерлердин терминдеринин лингвистикалык анализи кирет. 
Басылмага Токтогулдун өмүрүндөгү татаал учурларын баяндаган фактылар, Сибирге айдалганы, сүргүн маалы, андан качып, Мекенине кайтканы, эли менен жолугушуусу, октябрь революциясы жана Кыргызстанга совет бийлигинин орношуна байланышкан бурулуш мезгилдер кенен камтылган.
Энциклопедияда Токтогул акындын чыгармачылыгына арналган илимий изилдөөлөр, алардын авторлору – Дж.Таштемиров, М.Богданова, К.Бобулов, Б.Керимжанова, А.Салиев, Е.Озмитель, Б.Кебекова, Р.Кыдырбаева, М.Рудов жөнүндө маалыматтар кирген.
Кыргызстандын жазуучулары жана акындары – А.Токомбаев, Т.Абдымомунов, К.Маликов, Т.Касымбеков, Ч.Айтматов, К.Акматов, М.Убукеевдин ж.б. акын жөнүндө айткандары берилген.
Ошондой эле эмгекке акындын музыкалык мурастары, кыргыз элинин музыкалык маданиятында классикалык үлгү болуп калган атактуу күүлөрү жөнүндө макалалар кирген. Келечектеги муундарга руханий мурас боло турган философиялык көз караштары, этика жана эстетика жөнүндө ой толгоолору да аталган китепке киргизилген.

Улуттук илимдер академиясы илимий коллективи даярдап, «Турар» басмаканасынан чыккан бул китепти жалпы коомчулуктун кызыгуусун туудурат деп үмүттөнүүдө.

 

__________________________________________________________

14:09 21.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.


Жакында академик Абдылдажан Акматалиевдин “Белое облако Чингиз Айтматова” деген орус тилинде макалаларынан жана маектеринен турган китеби жарык көрдү. Китепте адабиятчынын, окумуштуунун улуу жазуучу дүйнөдөн кайткандан кийинки ойлору, пикирлери камтылган. Дүйнөлүк жазуучунун көп окурмандарга белгисиз жактары күндөлүк турмуштагы жашоосу, мүнөзү, жүрүм-туруму, бийликке, коомго, замандаштарына, жаратылышка жана башка көз карашы чагылдырылган. Ошондой эле эмгекте Чыңгыз Айтматовдун сырдуу чыгармаларынын айрым бир меселелери, жарыяланбаган көп жазмалары жөнүндө биринчи жолу сөз болот.
Автор А.Акматалиевдин жакында эле “Кыргыз тили, Манас жана Айтматов”, “Чыңгыз Айтматов” деген илимий эмгектери кыргыз, орус, англис, түрк, немец, француз тилдеринде чыгып, биринчиден, айтматовтаануу илимине зор салым кошсо, экинчиден, жалпы республикалык  жана чет элдик окурмандарга өтө керектүү эмгек болду.

 

 

__________________________________________________________

14:05 14.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Ученые рассмотрели вопрос об издании единого варианта эпоса «Манас»

 Встроенное изображение 1

14 – июля  2014 года в Отделении гуманитарных и экономических наук НАН КР было рассмотрено решение о переиздании сборника эпоса “Манас”, изданного в 1958 – 59 – 60 годы, для создания общего и единого варианта эпоса “Манас”.  В свое время этот сборник оказал большое влияние на кыргызское искусство и литературу, на нем воспитывалось целое поколение кыргызов, кыргызской интеллигенции. “В Кыргызстане сегодня насчитывается множество вариантов эпоса “Манас”, издаются даже книги вариантов юных манасчи-сказителей, и в этой связи целесообразно было бы создать единый, обобщенный вариант эпоса",   – отметил Абдылдажан Акматалиев. По этому вопросу 17 – февраля 2012 года было опубликовано обращение ученых, общественных деятелей, академиков, а также читателей, в общей сложности 61 человек, с просьбой об издании единого варианта эпоса "Манас".
Вопрос о переиздании общего варианта эпоса “Манас”   рассматривался при участии известных писателей, ученых, литературоведов, в заключении, ученые пришли к мнению, что нужно переиздать книгу как единый библиографический труд.
Особенность этого сборника заключается в том, что книга обобщает разрозненные варианты сюжетов эпоса воедино в  последовательности событий и сказаний.  
В ред. коллегию данного сборника вошли академики: Абдыганы Эркебаев, Абдылдажан Акматалиев, директор Института языка и литературы им. Ч.Айтматова НАН КР  Курманбек Токтоналиев, писатель Омор Сооронов, литературовед Кадыркул Даутов и др.
В ходе собрания отметили и тот факт, что за основу финского эпоса «Калевалы» легли сказания многих сказителей, проведя параллели между кыргызским  и финским эпосами, ученые отметили, что новый обобщенный вариант эпоса будет соответствовать реалиям нового времени, что даст толчок появлению новых научных исследований.  Вариант будет издан без каких-либо существенных изменений.

 

............................................................................................................................

На кырг.

“Манас” эпосунун бириктирилген вариантын чыгаруу каралды

Бүгүн, 2014-жылдын 14-июлунда КР УИАнын гуманитардык жана экономикалык бөлүмүндө “Манас” эпосунун 1958-59-60-жылдары басылып чыккан бириктирилген вариантын чыгаруу чечими каралды. Бул маселе боюнча 2012-жылдын 17-февралында окумуштуулардын, коомдук ишмерлердин, академиктердин, окурмандардын – баш аягы 61 адамдын атынан кайрылуу жасалган.
“Манас” эпосунун бириктирилген вариантын кайра чыгаруу боюнча бир топ жазуучулар, аттуу-баштуу инсандар, окумуштуулар менен акылдашып, көптөгөн ой-пикирлер ортого салынган. Алар да бул китепти сейрек библиографиялык эмгек катары кайра чыгарып коюусун туура көрүштү. Бул бириктирилген китептин өзгөчөлүгү – сюжеттин жүрүшүнө карата ырааттуу кошулган вариант. Аны түзгөндөр да кыргыз адабиятындагы мыкты акындардын, адабиятчылардын тобу болчу, азыркы учурда жаш манасчылардын варианттары деле китеп болуп чыгып жатканы да белгиленип кетти. А эми бул вариантты убагында бүт кыргыздар, интеллигенция окушуп, эпос менен таанышкан, тарбияланышкан. Башка тилдерге да ошол вариант которулуп, жайылтылган. Кыргыз адабиятына, искусствосуна таасир эткен.
“Манас” эпосунун бириктирилген вариантынын редколлегиялык кеңешине: академиктер А.Эркебаев, А.Акматалиев, Ч.Айтматов атындагы тил жана адабият институтунун жетекчиси К.Токтоналиев, окумуштуу О.Сооронов, сынчы, адабиятчы К.Даутов ж.б. киришти.
Жыйындын жүрүшүндө биздин гана эмес, финндердин “Калевала” деген эпосунун текстин көптөгөн айтуучулардан жыйылып, басылып чыккандыгы, “Манас” эпосунун кошмо вариантынын негизинде параллелдер кылынып, дагы да илимий иштерди жазса болорлугу, бул варианттын өзгөчөлүгү, замандын агымына жараша “Манас” эпосу менен тааныш болуу үчүн бул эң ыңгайлуу вариант экендиги баса белгиленди.

Жаңы басылыштагы кошмо варианттын кайра чыгышы ошол эле түстө, эч кандай алымча-кошумчасы жок басылмай болду.

__________________________________________________________

09:55 11.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.


Сагынбай Орозбаковдун вариантындагы “МАНАС” эпосу жарыкка чыкты
 “Турар” басмаканасынан Сагымбай Орозбаковдун вариантындагы “Манас” баатырдык эпосунун 6-китептин уландысы жана 7-китептин академиялык басылышы жарык көрдү.
Эпос КР УИАнын вице-президенти, академик А.Акматалиевдин жалпы редакциясы астында, маркум Самар Мусаевдин түзүүсү жана даярдоосу менен басылган.
Кыргыз элинин улуу мурасы, улуттук сыймыгы болгон “Манас” эпосу мазмунун кенендиги, баяндалган ой-түшүнүктөрүнүн кенендиги, көркөмдүк деңгээлинин кол жеткис бийиктиги, теңдешсиз көлөмү менен жалпы адамзаттык руханий казынасында ардактуу орундардын бирин ээлеген уникалдуу көрүнүш. Аны окумуштуулар дүйнөсү өзгөчө орунга коюп, жогору баалашат.
Улуу манасчы Сагымбай Орозбак уулунун вариантынын академиялык басылышы дүйнө элдеринин бул чыгармага кызыккан өкүлдөрүнө “Манастын” терең мазмунун, жогорку көркөмдүк касиеттерин, улуттук өзгөчөлүгүн таасын көрүп, терең түшүнүүгө көмөк болмокчу. Эпостун тексттери толук түрдө биринчи жолу жарыяланып жатат.
Бул VI китептин түздөн-түз уландысы. VII китепте эпостун “Көзкамандар окуясы” аттуу салттык бөлүмү толук жана ага байланыштуу айтылган бир нече эпизоддор орун алган.  

 

 

__________________________________________________________

09:20 03.07.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

КР улуттук илимдер академиясынын гуманитардык жана экономикалык бөлүмүндө Токтогул Сатылгановго арналган энциклопедияны түзүп басмага берүү боюнча жыйын өттү.

Айта кетсек, учурда Токтогул энциклопедиясы КР улуттук илимдер академиясы вице-президент, академик А.Акматалиевдин жетекчилиги астында түзүлүп жатат. Энциклопедияга Токтогул акындын өмүрү, чыгармачылыгы, эстетикасы, философиясы, өз доорунун улуу замандаштарынын ойлору, акынга тийиштүү театрдагы, адабияттагы эмгектердин аттары, топонимдер, ырларына жүргүзүлгөн анализ, акын таасир берген таланттар, ал жөнүндө маалымат берген адамдар, Токтогул сыйлыгынын тарыхы, ага татыктуу болгон инсандар, байланыштуу аттар ж.б. киргени жатат.

__________________________________________________________

11:20 30.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Встреча руководства НАН КР с вице-премьер-министром КР Сариевой Э.К.

27 июня 2014 г. НАН КР посетила вице-премьер-министр КР Сариева Э.К.
В ходе встречи с руководством НАН КР были обсуждены проблемы и перспективы развития академической науки.  Посетив институты НАН КР, вице-премьер-министр КР отметила, что роль Национальной академии наук в развитии фундаментальных наук неоспорима, но необходимо объединение усилий как академического сообщества, так и вузовской науки, научных центров. «Необходима совместная работа по интеграции науки и образования, усиление сотрудничества в реализации научных проектов. В академии наук немало научных изобретений и открытий,  и потому надо сделать упор на возможность их практического применения в экономике страны», добавила она. Побывав в научной библиотеке НАН КР, ознакомилась с недавно приобретенным сканером для оцифровки фонда ЦНБ, позволяющим весь  имеющийся архив перевести в электронный вариант.
На состоявшейся встрече вице-премьер-министром было дано несколько поручений отделам аппарата Правительства, направленных на решение поднятых вопросов.

 

............................................................................................................................

На кырг.

Вице-премьер-министр Э.Сариева КР УИАнын жетекчилиги менен жолугуп, КР УИАнын келечеги жана көйгөйлөрүн талкуулады

Вице-премьер-министр Э.Сариева 27-июнда КР УИАнын жетекчилиги менен жолукту.
Жолугушууда вице-премьер-министр КР улуттук илимдер академиясынын абалы, келечеги жана көйгөйлөрү менен таанышып кетти. 
Бир нече институттарга барып таанышып, илимий-изилдөө иштеринин жолдорун жана башкаруу принциптерин өзгөртүү керектигин айтты. Учурда фундаменталдык изилдөөлөр менен алектенген академиялык илимдерди университеттердеги илимий мектептердин жана борборлордун аракеттери менен бириктирүү зарыл экендигине басым жасады.
Жолугушууда КР УИАнын окумуштууларынын ачылыштарын мамлекеттин экономикасына, өнөр жайына жайылтуу мүмкүнчүлүгү каралышы керек деген ой айтылды.
Вице-премьер-министр КР УИАга сапарында КР УИАнын борбордук китепканасына да кирип, илимпоздордун, студент, аспиранттардын китепкананы пайдалануудагы мүмкүнчүлүктөрү менен таанышты. Сейрек китептер бөлүмүндөгү китептердин сакталыш, алардын санариптик форматка өткөрүлүш процесси көңүлгө толоорлук иш экендигин белгиледи.

 

__________________________________________________________

16:20 27.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

На кыргызско-японском симпозиуме обсуждены вопросы

улучшения энергетической эффективности и энергосбережения в КР. 
Встроенное изображение 1

27 июня в Малом зале НАН КР состоялся кыргызско-японский симпозиум  на тему: «Чистая окружающая среда, продвижение новых технологий для улучшения энергетической эффективности и энергосбережения в Кыргызской Республике».   В работе симпозиума приняли участие  вице-премьер-министр КР Диль В.И., президент НАН КР, академик Эркебаев А.Э.,  председатель оргкомитета в КР, академик Кутанов А.А, представители Посольства Японии в КР, Министерства энергетики и промышленности, бизнес-среды. С японской стороны член Парламента Японии Ёшиаки Харада, президент ассоциации по развитию человеческих ресурсов и промышленности в развивающихся странах Казуо Канеко, генеральный директор ОсОО «Дордой Япония» Юмио  Аоки. Президент НАН КР А.Э.Эркебаев отметил, что Япония, пережившая атомную войну, Фукусиму, очень ревностно относится к охране окружающей среды при внедрении новых технологий в производство. «Япония  лидирует в области науки и технологий. В связи с этим, отрадно отметить, что  японские технологии используются у нас в геологии, сейсмологии.  Наши археологи тесно сотрудничают с японскими коллегами». Кыргызстан является стороной 13 международных природоохранных договоров и конвенций, выполнение обязательств по которым способствует поддержанию экологической устойчивости и позволяет привлекать внешние грантовые средства для стабилизации и предотвращения деградационных процессов природных ресурсов. В свою очередь, Япония, чтобы совместить экономический рост и охрану окружающей среды, продвигает развитие экологически чистых технологий, имеющих высокую конкурентноспособность на мировом рынке.
Вице-премьер-министр КР Диль В.И. подчеркнул, что Кыргызстан  на Конференции ООН по устойчивому развитию «РИО + 20» выразил приверженность устойчивому развитию через продвижение «зеленой экономики», в которой делается упор на ресурсо-сбережении, основанной на углеводородных источниках энергии.
По словам академика НАН КР  Кутанова А.А., в Кыргызстане уже запущена в эксплуатацию первая партия эффективных экологически чистых японских тепловых насосов ECO GUTE, которые работают без сжигания топлива и не производят вредных выбросов в атмосферу, а также чрезвычайно экономичны. Применение современных тепловых насосов ECO GUTE  позволило бы уменьшить энергопотребление в Кыргызстане и снизить пиковые нагрузки энергопотребления в зимний период. ОсОО «Дордой Энержи» совместно с японскими компаниями Itomic и Sanden намерено расширять поставку и установку тепловых насосов для индивидуальных домов, гостиниц, отдельных зданий, промышленных предпрятий, теплиц.
Целью данного симпозиума являются: продвижение новых технологий для повышения энергетической и ресурсной эффективности производства и потребления, сокращение выбросов и загрязнения окружающей среды, а также расширение международного сотрудничества в области развития человеческих ресурсов и развития промышленности.

............................................................................................................................

На кырг.

 “Таза айлана-чөйрө, Кыргыз Республикасында энергетикалык натыйжалуулук жана энергия үнөмдөө үчүн жаңы технологияларды жайылтуу”

КР УИАнын чакан залында 2014-жылдын 27-июнунда, саат 14.00 до “Таза айлана-чөйрө, Кыргыз Республикасында энергетикалык натыйжалуулук жана энергия үнөмдөө үчүн жаңы технологияларды жайылтуу” деген аталыштагы кыргыз-япон симпозиуму өткөрүлдү.

Иш-чарага КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев, академик А.А.Кутанов, Япония Парламентинин мүчөсү   Ёшики Харада, “Дордой Япония” ЖЧК генералдык директору Юмио Аоки, КР вице-премьер-министр В.И.Диль, өнүгүп келе жаткан мамлекеттердин адам ресурстарынын өнүгүүсү жана өндүрүш боюнча Ассоциациясынын Президенти Казуо Канеко, Санден корпорациясынан Камиока, “Дордой” Ассоциациясынын Президенти А.Салымбековдор катышты.

“Симпозиумдун темасы дүйнө жүзү боюнча маанилүү деп айтсам болот. Себеби япондуктар цивилизациянын жемишинин оош-кыйыштарынын баарын башынан өткөрдү. Алар атомдук бомбанын кыйроочу күчүн башынан кечиришкен. Бир нече жыл мурда эле Фукусима кыйроосун башынан өткөрдү. Кыргыздар да ошол учурда четте калбай, колунан келген көмөгүн көрсөткөн эле. Мына ошондуктан да экологиялык технологиялар жана айлана чөйрөнү таза сактоого тийиштүү маселеге келгенде абдан аздек мамиле кылышат. Япон ишкерлеринин кыргыз жеринде да алдыңкы технологияларды жайылтканга аракети абдан жакшы. Биздин академиянын ичинде япон технологиялары сейсмология менен геология изилдөөлөрүндө пайдаланылат. Археология иштеринде да япон окумуштуулары менен кызматташпыз. Бул симпозиум да келечекте биздин дагы тыгыз иштешибизге жол ачат деп ишенем” – деди симпозиумдун ачылышында КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев.
БУУнун 2012-жылда туруктуу өнүгүү боюнча өткөн “Рио+20” Конференциясында Кыргызстан “Жашыл экономиканы” жайылтуу аркылуу узак мөөнөттү перспективасында туруктуу өнүгүүсүн жактоочулугун билдирген. “Жашыл” экономикасынын стратегиясы өндүрүштүн фактору катары жаратылыштын корунун баалуулугун эсепке алат жана ресурстук-эффективдүү, төмөн көмүртектүү өнүгүүгө өтүүнү карайт. Жаратылыш байлыктарын пайдаланганда “аз калдыктуу же калдыксыз” өндүрүшкө басым жасайт, кайра жаңылануучу булактарды: көн, шамал, суу, геотермалдык булактар жана  био отунду пайдаланууну жайылтканга басым коет. Симпозиумда да так ушул экологиялык жактан таза технологияларды жайылтуу тармагындагы кыргыз-япон кызматташтыгы, эки мамлекеттин бул жаатта келечеги, адамдык ресурстардын өнүгүүсү жөнүндө маселелер каралып, кызуу талкууга алынды.

“Кыргызстан бүгүнкү социалдык-экономикалык көйгөйлөргө карабай, айлана-чөйрөнү келечекке коргоо маселелеринен четте калган эмес. Ошого карабай бул жактан да көйгөйлөр байкала баштады. Ааламдагы аба-ырайынын өзгөрүүсү адамзат үчүн маанилүү маселе. Анын ичинде Кыргызстан үчүн да олуттуу болууда. Окумуштуулардын эсептөөлөрү боюнча аба-ырайынын өзгөргөндүгүнө байланыштуу Кыргызстандагы жер үстүнөн агуучу суулардын көлөмү 2100-жылы эки эсеге азаят. Бул айыл-чарбачылыгындагы энергиялык коопсуздукка жаман таасир кылат. “Жашыл технологиялар” айлана-чөйрөнү сактап калуунун жакшы жолу” – деди вице-премьер-министр Валерий Диль.

 

__________________________________________________________

16:20 26.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

Кыргыздарга жана кыргыз жазуусуна арналган эмгек

Бүгүн, 26-июнда КР УИАда Гулжамал Жаманкулованын “Кыргыздардын жана кыргыз жазуусунун тарыхы” деген аталыштагы эки томдук китептин бетачары өткөрүлдү. 
Кыргыздардын байыркы тарыхы жана байыркы жазууларынын тарыхы боюнча актай барактар, маалыматтарда так эместиктер, талаш маселелер али да болсо арбын. Мына ошол максаттагы эмгектин бирин Гүлжамал Жаманкулова, филология илимдеринин кандидаты, КР УИАнын Ч.Айтматов атындагы Тил жана адабият институтунун Азыркы кыргыз тили бөлүмүнүн башчысы  сунуштады.                 
“Бул китептин чыгышын кыргыз элинин тарыхына, жазуусуна, руханий дүйнөсүнө болгон урмат деп мүнөздөсөк болот. Бул китептин бет ачары академияда болуп жатканы да сыймыктуу. Эмгек өз окурмандарын тапсын, ” – деп баа берди КР УИАнын президенти А.Эркебаев. 
“Бул китеп кыргыз жазуусунун тарыхына арналган эмгектердин саамалыгы деп атап кетээр элем. Биз акыркы 3-4 жылдын ичинде гана өзүбүздүн жазуу тарыхыбызга кайрылып жатабыз. Көптөгөн эмгектер жаралышы керек” – деген оюн билдирди КР УИАнын вице-президенти, академик А.Акматалиев.

Аталган эмгекте орхон-енисей жазма эстеликтеринде баяндалган кыргыздар, алардын түрктөр менен согушу жана өз элинин жана жеринин бүтүндүгү, өз алдынчалыгын сактоо, көз карандыксыздыкта жашоо үчүн күрөшү тууралуу кеңири сөз козголот. Кыргыздар менен уйгурлардын согушу, кыргыздардын жеңиши жана Кыргыз улуу державасынын орношу – кыргыздардын пассионардык көтөрүлүүсүнүн жеткен чеги болгон. Мында кыргыздын баатыры Йаглакар хандын ролу өтө чоң болгондугу белгиленет. Кыргыздар Борбордук Азияда бардык түрк урууларынын үстүнөн үстөмдүк кылып турушкан. Бул мезгил  В.В.Бартольд тарабынан «Кыргыз улуу державасы» («Кыргызское великодержавие») деп аталган. 
Кыргыздардын түрк тилдүү уруу болуп түзүлүүсү, бара-бара күчтүү мамлекет болуп Борбордук Азиядагы гегемон өлкөгө айланышы оңой менен боло койгон эмес. Бул узак убакытты, кыргыздардан өжөрлүктү,  экономикалык, саясий жактан такшалууну, дипломатиялык мамилелерди түзө билүүнү, керектүү жерде катуу сокку ура билүүнү да талап кылган. Натыйжада, кыргыздар абдан күчтүү, өз алдынчалыгын, көз карандысыздыгын коргой алган, эркиндикти сүйгөн эл катары тарыхта калды.

__________________________________________________________

16:00 26.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

26 июня 2014 г. в НАН КР  прошла международная научная конференция «Вторые Кумсковские

чтения» на тему «Влияние ТНК на переходные экономики», приуроченная к 60-летию НАН КР. Организатором выступил Институт экономики им. акад. Дж. Алышбаева НАН КР. 

Встроенное изображение 1
В своей речи директор Института экономики НАН КР, доктор экономических наук Дыйканбаева  Т.С. отметила, что на сегодняшний момент множество ТНК работают на минимальных налоговых взносах в бюджет государства и  с малым количеством рабочих мест для местного населения. В этой связи, было бы целесообразно для компетентных органов  учитывать национальные интересы при заключении соглашения с иностранными ТНК.
Также в своем докладе, доктор экономических наук Кудайкулов М.К. подчеркнул, что при переговорах с инвесторами принимающая сторона должна работать на прозрачной основе и вести переговоры сугубо в интересах государства, а не в своих корыстных целях. «Закономерностью взаимодействия ТНК с принимающими странами является «зеркальное поведение», суть которого заключается в следующем: 1) ТНК, работающие в развитых экономиках, работают прозрачно и честно, т. к. с ними взаимодействуют на этой же основе (прозрачность и честность) представители страны базирования или принимающей страны; 2) ТНК, работающие в развивающихся странах, где взаимодействуют с коррумпированными чиновниками, проявляют себя соответственно (осуществляется представителями уполномоченных лиц)» - добавил Кудайкулов М.К.
«По данным ООН, на сегодня насчитывается более 80 тысяч ТНК, контролирующих за пределами своих стран около 820 тысяч иностранных филиалов. Сто наиболее крупных ТНК имеют 70-80% всех зарубежных активов. Если сравнить активы 100 компаний с общей суммой  во всем мире, которые можно оценить в 20 триллионов долларов, то получится, что эти 100 компаний имеют приблизительно 25% мировых производительных активов всего мира»,отметила в  своем докладе кандидат экономических наук, доцент А.М. Исмаилахунова

Добавим, что «Кумсковские чтения»  приурочены светлой памяти доктора экономических наук, профессора  Кумскова В.И.

__________________________________________________________

15:55 25.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Интерактивная выставка для детей.

Встроенное изображение 1

В Зоологическом музее Биолого-почвенного института НАН КР при поддержке  общественного фонда «Инициатива Розы Отунбаевой» прошла интерактивная выставка для детей с использованием традиционных экологических знаний, где были выставлены работы маленьких дарований, познавательные пазлы, информационные табло.

Сегодня, в музее дети смогли окунуться в удивительный мир дикой природы, где были выставлены множество экспонатов, накопленных за время образования музея БПИ НАН КР. В одном из залов музея дети имели возможность поучаствовать в мастер-классах по традиционным экологическим знаниям кыргызского народа и самим создавать маленькие произведения.

Целью данного мероприятия является создание дополнительного образовательного пространства, в котором детям будут прививаться навыки бережного обращения к окружающему миру.

Зоологический музей Биолого-почвенного Института им.С.К.Касиева был открыт по инициативе академика К.И.Скрябина в 1946 г. Он является  научным, культурным и образовательным учреждением, представляющим крупнейшую в республике экспозицию   фауны Тянь-Шаня.  Большой вклад в становление и развитие Зоологического музея внесли зоологи Д.П.Дементьев,  А.И.Янушевич, Ф.А.Турдаков, С.К. Касиев, энтомологи А.А.Любищев, С.П.Тарбинский, В.Ф.Палий, Ю.С.Тарбинский и другие. Сохранились уникальные экспонаты, изготовленные в середине прошлого века. Коллекция постоянно пополняется экземплярами, поступающими из научных экспедиций и от частных лиц.
В мероприятии участвовали вице-президент НАН КР, академик А.А. Алдашев, директор БПИ НАН КР Б.М. Дженбаев, представители общественного фонда «Инициатива Розы Отунбаевой» и др.

__________________________________________________________

10:55 25.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

В Академии наук КР состоится кыргызско-японский симпозиум

 

27 июня в Малом зале НАН КР с 14:00 до 17:00 состоится кыргызско-японский симпозиум "Чистая окружающая среда, продвижение новых технологий для улучшения энергетической эффективности и энергосбережения в Кыргызской Республике".  Сопредседатели симпозиума: Ёшиаки Харада - депутат Парламента Японии 6 созывов и Аскар Кутанов-академик НАН КР, экс- посол КР в Японии. Цель кыргызско-японского симпозиума - продвижение возобновляемых источников энергии, новых технологий для повышения энергетической и ресурсной эффективности производства и потребления, сокращения выбросов и загрязнения, а также расширение международного сотрудничества в области развития человеческих ресурсов и развития промышленности в КР.

............................................................................................................................

На кырг.

Чакыруу

 “Таза айлана-чөйрө, Кыргыз Республикасында энергетикалык натыйжалуулук жана энергия үнөмдөө үчүн жаңы технологияларды жайылтуу”

 КР УИАнын чакан залында 2014-жылдын 27-июнунда, саат 14.00 до “Таза айлана-чөйрө, Кыргыз Республикасында энергетикалык натыйжалуулук жана энергия үнөмдөө үчүн жаңы технологияларды жайылтуу” деген аталыштагы кыргыз-япон симпозиуму өткөрүлөт.

Симпозиумда экологиялык жактан таза технологияларды жайылтуу тармагындагы кыргыз япон кызматташтыгы, эки мамлекеттин бул жаатта келечеги, адамдык ресурстардын өнүгүүсү жөнүндө маселелер каралат.

Иш-чарага КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев, вице-президент А.Борубаев, академик А.А.Кутанов, Япония Парламентинин мүчөсү   Ёшики Харада, “Дордой Япония” ЖЧК генералдык директору Юмио Аоки, КР вице-премьер-министр В.И.Диль, КР ЖК эл аралык иштер боюнча Комитеттин төрагасы К.Иманалиев, өнүгүп келе жаткан мамлекеттердин адам ресурстарынын өнүгүүсү жана өндүрүш боюнча Ассоциациясынын Президенти Казуо Канеко, Санден корпорациясынан Камиока, “Дордой” Ассоциациясынын Президенти А.Салымбековдордун катышуусу күтүлөт.

__________________________________________________________

13:15 24.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

26. 06.2014 в 11:00 в Зоологическом музее  БПИ НАН КР состоится интерактивная выставка для детей с использованием традиционных экологических знаний.

 

Адрес: Проспект  Чуй 265, пересекает ул. Уметалиева, (остановка «Академия наук»)
Тел. для справок: 64-19-80; 39-20-68

Отдел информационного обеспечения      Президиума НАН КР  64-20-01

 

............................................................................................................................

На кырг.

2004-жылдын 26-июнунда, саат 11:00  КР УИАнын Биология-топурак таануу институтунун  Зоологиялык  музейинде  балдар үчүн салттуу экологиялык билимдерди пайдалануу менен көргөзмө өткөрүлөт.

Дареги: Чүй проспекти  265, Үметалиев көчөсүнүн кесилиши, («Илимдер академиясы» аялдамасы)
Маалымат үчүн тел: 64-19-80; 39-20-68

КР УИАнын маалымат менен камсыздоо бөлүмү  64-20-01

 

__________________________________________________________

11:15 24.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

      

Перспективы развития углехимии в Кыргызстане.

         24 июня 2014 г. в Институте химии и химической технологии НАН КР прошел круглый стол на тему: «Исследование углей месторождений Кыргызстана и перспективы развития углехимии», посвященный 60-летию образования Национальной академии наук.
Как отметила  и.о. директора Института химии и химической технологии НАН КР, академик Жоробекова Ш.Ж., будущее страны зависит от рационального использования природных ресурсов.   На территории КР имеется более 40 угольных месторождений, прогнозные кондиционные запасы которых составляют 24,4 млрд.тонн. По своему ассортименту угли бывают разнообразные: от бурых до антрацита, включая дефицитные коксующиеся, высокосмолистые, низкозольные угли. Наши угли можно рассматривать не только как энергетическое топливо, но и  как сырьевой источник для производства ценных химических продуктов.
Учеными Института проведены исследования по изучению химического и петрографического состава, физических и технологических свойств углей месторождений Кыргызстана. Эти результаты были в свое время использованы для составления научно-генетической классификации углей СССР.
По словам главного научного сотрудника Института химии и химической технологии Сарымсакова Ш.С. установлено, что в Кавакском буроугольном бассейне имеются угли, представляющие ценность для переработки в химические и углеродные материалы. Это высокосмолистый (23%) сапропелитовый уголь месторождения Кашка-Суу и малозольный (1,5-3%) уголь Мин-Кушской группы. При проведении пиролиза из этих углей образуются полукокс, первичная смола и многокомпонентный газ, которые могут найти применение в различных отраслях промышленности.
В работе круглого стола приняли участие    Дуйшеев О.Д. – президент ассоциации горнопромышленников и геологов, Бийбосунов А.И. – директор КНТЦ «Энергия»,   представители вузов и др.
На круглом столе обсуждался также вопрос о подготовке кадров по специальности «Химические технологии твердого топлива». Республике необходимы специалисты в этой области, которые смогут, учитывая химико-технологические свойства углей, предложить способы его переработки в различные химические вещества.
По сообщению старшего научного сотрудника Института химии и химической технологии Чурсиной Н.А.,  добыча угля упала с 5 млн.тонн в год в 80-х годах до 430 тыс.тонн. Известно, что из 3,5 триллионов тонн мировых запасов горючих ископаемых 82% приходится на угли, 17% - на нефть и около 2% - на природный газ. Запасы нефти и природного газа истощаются, поэтому возникла необходимость поиска альтернативных источников энергетического и углеводородного сырья. В качестве такого источника нужно рассматривать уголь, мировые запасы которого во многом превосходят запасы нефти и газа. Для правильной разработки месторождений необходимы квалифицированные специалисты, так как, в настоящее время добывают уголь, не соблюдая нормы и правила добычи, отсутствует контроль за качеством добываемого угля.
В рамках мероприятия была организована стенд-выставка опубликованных трудов, авторских свидетельств СССР, патентов КР, наименования журналов, где публиковались сотрудники Института химии и химических технологий, акты испытаний, образцы и схемы внедренных работ, авторефераты диссертационных работ.

............................................................................................................................

На кырг.

Бүгүн, 24-июнда КР Улуттук илимдер академиясынын химия жана химиялык технология Институтунда “Кыргызстандын көмүр кенин изилдөө жана көмүр химиясынын өнүгүү перспективалары” деген аталыштагы тегерек стол өткөрүлдү.
Иш-чарада химия жана химиялык технология институтунун жетекчиси, академик Шарипа Жоробекова көмүр өндүрүү тармагы жөнүндө маселелерди айтып жатып: “Биз жаратылыш байлыктарын кандай пайдалансак биздин келечегибиз да ошого жараша болот” – деп баса белгилеп кетти.
Катышуучулар тарабынан көмүр кенин иштетүүдөгү маселелер, андан алынчу заттар, иштетүү жолдору, көмүр иштетүү тармагындагы кадрларды даярдоо маселелери каралды. Кадр даярдоо маселеси абдан курч тургандыгын келген окумуштуулар да белгилешип, илимди өнүктүрүү жана ага жаштарды даярдоо боюнча бир нече сунуштарды киргизишти.
“Бизде дүйнөдөгү болгон көмүр түрлөрүнүн үчөө гана аз санда. Калгандарынын баары бар, өндүргөнгө болот. Көмүр кендери азыркы маалда же жартылай иштетилип, же иштетилбей жабылып, же чалгындалган бойдон жатууда. Көмүрдү жагуудан башка көп нерсеге пайдаланса болот. Медицинада, айыл чарбачылыгында, суюк отун катары. Кесек кокс, мазут,  мелит кислотасы ж.б. заттарды бөлүп алуу керек” – деп оюн бөлүшө кетти уюштуруучулардын бири, башкы илимий кызматкер Шайдылда Сарымсаков.
Кыргызстандагы көмүр кенин казуу көйгөйлөрүн айтып жатып тоо-кен жана геология ассоциациясынын президенти Орозбек Дүйшеев: “Сиздердин институтта көп изги иштер бар экен. Бир гана кейиткени – илим менен өндүрүштүн ортосундагы иш алып баруусунун ажырымы. Бул маселени тез аранын ичине чечүү керек. Байлык – алып сатканда эмес, өндүргөндө” – деп кошумчалады.
Дүйнө жүзүндө кендердин корун салыштырып келгенде көмүр кени 82%, мунай 17% ж.б. Ошондуктан, акыркы учурда көмүр казуу өндүрүшү дүйнө жүзү боюнча кайра жолго коюлуп жатканы, Кыргызстанда да көмүр казуу иши аздан ордуна келиши керектиги иш-чаранын маңызын түздү. Эскерте кетсек, Кыргызстанда көмүр казуунун көлөмү жылына 5 миллион тонна болсо, азыр 430 миң тоннага түшкөн.
Тегерек столдо ошондой эле КР УИАнын химия жана химиялык технология Институтунда иштеген окумуштууларынын ЖМКда, журналдарда жарыяланган илимий эмгектеринин, ишке киргизилген эмгектеринин үлгүлөрү менен схемаларынын, сыноолордун каттоолорунун, автордук күбөлүктөрүнүн көргөзмөсү коюлду. Мисалга алсак  микробго каршы таасир берүүчү меллит кислоталары, пиромеллит кислотасын алуу ыкмалары,  эйхрон кислотасын алуу жолдору, активдештирилген көмүрдү алуунун ыкмасы, коксту алуу ыкмасы жана бул ыкманы ишке ашыруу үчүн түзүлүшкө арналган эмгектерге алынган автордук күбөлүктөр көрсөтүлгөн.

__________________________________________________________

13:15 17.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

2-ой Международный форум дунгановедов

17-18 июня 2014 года в НАН КР  Центр дунгановедения и китаистики Национальной академии наук Кыргызской Республики при поддержке Посольства КНР в КР проводит 2-ой Международный форум дунгановедов, посвященный научным проблемам дунгановедения в Кыргызстане.  В работе форума приняли участие президент НАН КР А.Э.Эркебаев,  председатель Комитета Жогорку Кенеша по образованию,науке, культуре и спорту  К.Осмоналиев. Как отметил президент НАН КР А.Э.Эркебаев, значительная роль в становлении дунгановедения принадлежит государственному деятелю и кыргызскому лингвисту К. Тыныстанову и широко известному ученому Е.Д. Поливанову. За время своей деятельности Центром  дунгановедения и китаистики НАН КР опубликовано ряд крупных работ, получивших признание научной общественности. В перспективе намечаются возможности преобразования Центра в полноценный Институт».
По словам председателя Комитета ЖК КР по образованию, науке, культуре и спорту К.Осмоналиева, Центр дунгановедения и китаистики в Кыргызстане является единственным в среднеазиатском регионе, а достижения дунганского народа в общественной жизни, науке, культуре и спорте значительны.
Надо сказать, что развитие дунгановедения в Кыргызстане связано с организацией в 1954 году Сектора дунганской культуры в системе Академии наук Кыргызской Республики. Внимание дунганских ученых было сосредоточено в первую очередь на вопросах истории и этнографии, языка и литературы. Совместно с  кыргызскими, русскими и казахскими учеными  они создали новую дунганскую письменность, основанную на русской графике, и сразу же приступили к составлению школьных учебников и учебных пособий. Такие ученые как М.Я. Сушанло, Х.Ю. Юсуров, Ю.Я. Яншансин, М.Х. Имазов, А.. Джон, И.С. Шисыр внесли значительный вклад в развитие дунгановедения.  В рамках двухдневного форума   проведен круглый стол и дискуссии с участием широкого круга ученых, а также экскурсия участников форума по населенным пунктам компактного проживания дунган, встреча с диаспорой и жителями дунганских сел.
На форуме обсуждались актуальные вопросы дунгановедения по следующим направлениям: дунганский язык и диалекты китайского языка, современное состояние дунгановедения и перспективы его развития.
Участники форума - более 50 ученых китаистов и дунгановедов из разных стран – Норвегии, США, Франции, России, Китая, Казахстана и Кыргызстана. Активное участие в форуме приняли также преподаватели и студенты из Кыргызстана. 

............................................................................................................................

На кырг.

Дуңган таануу илиминин проблемасына арналган Эл аралык 2-форум өттү

20140-жылдын 17-18-июнунда КР УИАда Дуңган жана кытай таануу борборунда КЭР Элчилигинин колдоосунун астында Кыргызстандагы дуңган таануу илиминин проблемасына арналган Эл аралык 2-форум өткөрүлүп жатат. Форумдун ишине КР УИАнын президенти, академик Абдыганы Эркебаев, ЖК Билим берүү, илим, маданият жана спорт боюнча комитетинин төрагасы Каныбек Осмоналиев ж.б. катышты.
Форумдун ачылышында “Дунгандардын эл аралык форумунун биздин мекемеде өтүүсү абдан символикалуу. Биздин дуңган таануу борборунун калыптануусуна кыргыздардын алгачкы окумуштуу Касым Тыныстановдун, дүйнөгө атагы чыккан лингвисттер Е.Поливановдун, Лотмандын   салымын да айта кетким келет. Учурда аталган бөлүм дуңган таануу боюнча көптөгөн эмгектерди жарыкка чыгарды. Келечекте дуңган таануу бөлүмү канат-бутактайт деген ойдомун. Сиздерди майрамыңыздар менен куттуктайм” деди КР УИАнын президенти, академик Абдыганы Эркебаев.
Кыргызстандагы дуңган таануу илиминин абалы, мындай жолугушууну уюштуруп жаткан элчиликтер жөнүндө сөз кылып жатып “Каныбек Осмоналиевдин жардамы менен дуңган тилин мектептерде өтүү кайра калыбына келтирилди. Бул боюнча ага чоң ыраазычылык билдирип кетсем” – деп айта кетти өз сөзүндө филология илиминин доктору, КР УИАнын мүчө-корреспонденти, “Дуңган жана кытай таануу” борборунун жетекчиси Мухамед Имазов.

Белгилеп кетчү нерсе, Кыргызстандагы дуңган таануу илими 1954 жылдагы Кыргыз Республикасынын Илимдер академиясынын системасында Дуңган маданияты секторун уюштурууга байланышкан. Дуңган окумуштууларынын көңүл чордонунда алгач эле тарых жана этнография, тил жана адабият маселелери турган. Кыргыз, орус жана казак окумуштуулары менен биргеликте алар орус графикасына негизделген жаңы дуңган жазуусун түзүшүп, аны улай эле мектеп окуучулары үчүн китеп, окуу куралдарын түзгөнгө киришкен. Дуңган таануу илимине М.Я. Сушанло, Х.Ю. Юсуров, Ю.Я. Яншансин, М.Х. Имазов, А.. Джон, И.С. Шисыр аттуу окумуштуулар көп салым кошушкан.
Эки күн аралыгындагы форумдун жүрүшүндө көптөгөн окумуштуулардын катышуусу менен тегерек стол, дискуссиялар өткөрүлүп, форумдун катышуучуларын дуңгандар жашаган конуштарга экскурсия, дуңган айылдарындагылар менен баарлашуу өткөрүлөт.
Форумда дуңган таануудагы дуңган тили жана кытай тилинин диалекти, дуңган таануу илиминин абалы жана  анын өнүгүү келечегине арналган актуалдуу маселелер каралат.
Форумдун катышуучулары Норвегиядан, АКШдан, Франциядан, Россиядан, Кытайдан, Казакстандан келишкен. Форумда ошондой эле жергиликтүү окумуштуулар менен студенттер катышууда.

 

__________________________________________________________

09:15 17.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

Чыңгыз Төрөкулович Айтматовду эскерүү күнү

    

Ойчул, аалам жазуучусу, коомдук ишмер Чыңгыз Төрөкулович Айтматовду эскерүүгө арналган иш-чара 14-июнда, Ата-Бейит мемориалдык комплексинде өткөрүлдү.

Эскерүү сөздөрү менен саясат таануучу, эл мугалими, социолог Кусейин Исаев, акын,  Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер Асан Жакшылыков ж.б. көрүнүктүү инсандар жазуучунун жаркын элесин эскерип, Чыңгыз Айтматовдун чыгармалары, инсандыгы, касиеттери кыргыз элинин гана эмес адамзатты да алга умтулдурчу баалуулуктардан болуп келе берээрин баса белгилеп кетишти.
“Чыңгыз Батыш менен Чыгышты бириктиргенге зор салым кошту” – деди өз сөзүндө акын Асан Жакшылыков.

Аны улай  “Октябрь” кинотеатрында  “Жоргонун жүрүшү” аттуу тасмасы көрсөтүлүп, Чыңгыз Айтматов клубунун тарабынан кино жана театр актеру Назира Мамбетова, сүрөтчү, скульпторлор Жолдошалы Бусурманкулов, Марлен Бакчиев, казак театр ишмери Куандык Касымовдор лауреат катары сыйланышты.
Чыңгыз Айтматовдун кыргыз жана орус тилдериндеги 8 томдук чыгармалар жыйнагынын, ошону менен катар   КР УИАнын вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиевдин “Белое облако Чыңгыза Айтматова” деген китебинин бетачары өткөрүлдү.
Китепте Чыңгыз Айтматовдун интервьюлары, чыгармачылыгынын орду, жарандык позициясы жана көркөм дүйнөсү, мансаптуу жана жөнөкөй адамдар менен мамилеси жөнүндө макалалар камтылган. Маектешүүнүн материалдары жана А.А.Акматалиевдин гезиттерге берген интервьюлары орус тилинде биринчи жолу жарыяланып жатат.

Иш-чараны уюштуруучулар: КР улуттук илимдер академиясынын гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмү, Ч.Айтматов атындагы эл аралык фонду, Ч.Айтматов атындагы эл аралык клубу,  Ч.Айтматов атындагы академия, “Улуу тоолор” басмасы, Китеп палатасы, “Кыргыз китеп” мамлекеттик ишканасы.

 

__________________________________________________________

17:30 13.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Круглый стол: "Проблемы традиционализма и модернизации кыргызского общества в 21 веке"

13 июня 2014г. в НАН КР прошел круглый стол на тему: «Проблемы традиционализма и модернизации кыргызского общества в 21 веке» при участии ученых, общественности. В своей речи Президент НАН КР А. Эркебаев отметил, что ученые выпустили в этом году 4 книги о национальной идее в истории, философии, в кыргызской литературе, в которых затрагиваются актуальные проблемы национальной идеологии в различных сферах жизнедеятельности общенационального  развития. « В течение 24 лет наша страна, общество ищет свой вектор развития. Есть разного рода взгляды, мнения, программы, но отсутствуют общие подходы и консенсус о том,  в каком направлении должна развиваться наша страна, какой должна быть национальная идеология», добавил он.
Один из инициаторов проведения круглого стола, член-корр. НАН КР К. Дж. Боконбаев задался вопросом, почему  у нас отсутствует идеология,  почему различные идеи, в том числе и 7 заповедей Манаса , не прививаются в обществе. При этом, он высказал предложение о том, что может быть,для того, чтобы ликвидировать политическую, экономическую безграмотность, необходимо возродить общество «Знание», усилить просветительскую деятельность среди населения.  По его словам,  согласно теории конвергенции, надо сохранить лучшие достижения в политической, экономической, философской сферах и осваивать новые направления и идеи.
Академик НАН КР Т.К. Койчуев выпустил книгу «Каким хотим видеть Кыргызстан», в котором подчеркивается актуальность сохранения светскости государства, укрепления межнациональной дружбы, обеспечения социальной солидарности, выбора  инновационной и гуманизированной модели социально-экономического развития. « Народ Кыргызстана не должен делиться на этнические и родовые кланы, нужно воспитывать чувство единства народа, развивать общенациональный патриотизм кыргызстанцев.», призвал академик.
По словам доктора исторических наук З. Курманова, любое преобразование начинается с идеологии, и государство должно сформулировать эти национальные ценности. В 1989 году Кыргызстан занимал 2 место в СССР по развитию машиностроения, а сейчас страна превратилась в аграрно-сырьевую. «Для того, чтобы мы вступили на путь опережающего развития, ежегодный рост ВВП должен составить 30%. Поэтому надо серьезно заниматься поднятием индустрии, а также сделать политическую систему более прозрачной, восприимчивой к внешним угрозам.», добавил он.
Участники круглого стола были едины во мнении, что общество должно быть объединено перспективной общенациональной идеологией и стратегией развития, для реализации чего нужны высококвалифицированные специалисты, опытные политики государственного управления, пришедшие к власти не ради наживы и обогащения, а ради служения народу.

............................................................................................................................

На кырг.

13-июнда КР УИАда “21-кылымда кыргыз коомундагы салттуулуктун жана модернизациянын проблемасы” деген аталыштагы тегерек стол өттү. КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев өзүнүн сөзүндө окумуштуулар бул жылы жалпы улуттун өнүгүшүндөгү түркүн тармактарда: адабиятта, философияда, тарыхта каралган,  улуттук идеянын актуалдуу проблемаларын чагылдырган 4 китеп жарык көргөндүгүн баса белгилеп кетти. “Биздин мамлекет, коом 24 жылдан бери өзүнүн өнүгүшүнүн траекториясын издеп келет. Түркүн көз караштар, ой-пикирлер, программалар бар, бирок биздин мамлекет кандай багытта өнүгүшү керек, кандай улуттук идеология керек – бул жагынан жалпы жолдор менен консенсус жок” – деп кошумчалап кетти академик.
Тегерек столду өткөрүүнүн демилгечилеринин бири, КР УИАнын мүчө-корреспонденти  Кулубек Бөкөнбаев эмне үчүн биздин идеологиябыз жок, анын ичинде Манастын 7 осуяты да коомго сиңбеди деген суроо салып, ага калк арасында саясий, экономикалык сабаттыкты жоюу үчүн мурда иштеп келген “Билим” коомун кайра калыбына келтирүү керектир деген пикири менен бөлүштү.  
Анын сөзү боюнча конвергенция теориясы боюнча саясий, экономикалык, философиялык тармактардагы жетишкендиктерди сактап калып, жаңы идеялар менен багыттарды өздөштүрүү керек. КР УИА академиги Т.Койчуев улуттун динден эркин болуусунун актуалдуулугу, улут аралык достукту бекемдөө, социалдык тилектештикти камсыздоо, социалдык-экономикалык камсыздоонун модели боюнча “Кандай Кыргызстанды көргүбүз келет” деген китеби жарык көргөн. “Кыргызстандын эли этникалык жана уруулук кланга бөлүнбөшү керек, элдин биримдигин, кыргызстандыктардын жалпы улуттук патриотизмин  тарбиялоо зарыл” – деген ойду таштады окумуштуу.
Тарых илимдеринин доктору З.Курмановдун сөзүнө караганда, ар бир кайра куруу идеологиядан башталат жана мамлекет ошол улуттук баалуулуктарды калыптандырышы керек. 1980-жылы Кыргызстан СССР боюнча машине куруу жагынан 2 орунда эле, азыркы убакытта мамлекет агрардык-серьелук болуп калды. “Биз өнүгүү стадиясына чыгышыбыз үчүн жыл ичинде ИДП 30% түзүшү талап кылынат. Ошондуктан бизге индустрияны көтөрүү менен алектенүү, саясий системаны тышкы кооптуулуктардан коргонуу үчүн айкын жана ийкемдүү болушу зарыл” деп кошумчалады ал.
Тегерек столдун катышуучулары коом келечектүү жалпы улуттук идеологияга, өнүгүүнүн стратегиясына биригиши керек, аны ишке ашыруу үчүн жогорку деңгээлдеги квалификацияга ээ адистер, бийликке алдым-жуттумдукка жана байыганга эмес, элине кызмат кылганга келген  мамлекеттик башкаруунун саясатчылары талап кылынат деген ойду билдиришти.  

 

__________________________________________________________

11:40 13.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

 14-июня  пройдет поминание великого писателя Чингиза Торокуловича Айтматова.

В 10:00 в мемориальном комплексе "Ата-бейит" пройдет церемония возложения цветов могиле Чингиза Айтматова.

В 12:00 в кинотеатре “Октябрь” пройдет показ картины кинорежисера Сергея Урусевского “Бег иноходца”  (“Жоргонун жүрүшү”) по произведению Чингиза Айтматова “Гүлсарат”. Также пройдет церемония награждения лауреатов клуба Чингиза Айтматова, в продолжении мероприятия планируется презентация 8 томного сборника произведений писателя (стоимость 1600 сом), а также книги Акматалиева А.А. “Белое облако Чингиза Айтматова”,  содержащего материалы бесед, интервью автора о непреходящем значении творчества Ч.Айтматова, его художественных и гражданских позиций.
Материалы бесед и интервью академика Акматалиева А.А., предоставленные представителям СМИ уже после кончины Ч.Айтматова, впервые публикуются на русском языке .

Организаторы: Отделение гуманитарных и экономических наук НАН КР; Международный фонд Ч.Айтматова; Международный клуб Ч.Айтматова; Академия им. Ч.Айтматова; Печатное издание “Улуу тоолор”; Книжная палата и Государственное предприятие “Кыргыз китеп”.

(Заинтересованным журналистам просим собраться возле Главного корпуса НАН КР  в 09:30)

............................................................................................................................

На кырг.

2014-жылдын 14-июнунда аалам жазуучусу, ойчулу, коомдук ишмери Чыңгыз Төрөкулович Айтматовду эскерүүгө арналган иш-чара өтөт.

Саат 10 до, "Ата-Бейит" мемориалдык комплексинде эскерүү сөздөрү багышталып, бейитке гүл коюлат.

Саат 12.00до “Октябрь” кинотеатрында  “Жоргонун жүрүшү” аттуу тасмасы көрсөтүлөт.

“Жоргонун жүрүшү” фильмин "Мосфильмдин" кинорежиссеру Сергей Урусевский Айтматовдун “Гүлсарат” чыгармасы боюнча жараткан.
Ошол эле жерде Чыңгыз Айтматов клубунун лауреаттарына сыйлык тапшыруу аземи болот.
Аны улай Чыңгыз Айтматовдун кыргыз жана орус тилдериндеги 8 томдук чыгармалар жыйнагынын бетачары өтөт. Китептер өз наркында сатылат. Бир комплекти 1600 сом.
Абдылдажан Акматалиевдин “Белое облако Чыңгыза Айтматова” деген китебинин бет ачары өткөрүлөт. Китепте Чыңгыз Айтматовдун интервьюлары, чыгармачылыгынын орду, жарандык позициясы жана көркөм дүйнөсү, мансаптуу жана жөнөкөй адамдар менен мамилеси жөнүндө макалалар камтылган. Маектешүүнүн материалдары жана А.А.Акматалиевдин гезиттерге берген интервьюлары биринчи жолу орус тилинде жарыяланып жатат.

Уюштуруучулар: КР улуттук илимдер академиясынын гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмү, Ч.Айтматов атындагы эл аралык фонду, Ч.Айтматов атындагы эл аралык клубу,  Ч.Айтматов атындагы академия, “Улуу тоолор” басмасы, Китеп палатасы, “Кыргыз китеп” мамлекеттик ишканасы

(Иш-чарага бара турган журналисттер саат 09.30 да КР УИанын башкы имаратына чогулса болот).

 

__________________________________________________________

13:40 10.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

В НАН КР прошла Международная дендрохронологическая конференция

 

10 июня в Малом зале НАН КР прошла Международная дендрохронологическая конференция, в которой участвовали специалисты дендрохронологи  из России, Германии, США и Кыргызстана. На конференции обсуждались проблемы изменения климата и природной среды, которые все более и более становятся актуальными и волнуют не только специалистов – дендрохронологов, но и мировую общественность.
Также на конференции участвовали Президент НАН КР Эркебаев А.Э., вице-президент НАН КР, академик НАН КР Токторалиев Б.А.,  ректор Сибирского Федерального университета, академик РАН Ваганов Е.А., ректор Московского государственного университета леса Санаев В.Г. и др.
В своей приветственной речи Президент НАН КР Эркебаев А.Э отметил значимость этой конференции и подчеркнул важность для мира благополучного состояния окружающей среды. «Одной из наиболее широко обсуждаемых причин повышения температуры на Земле является антропогенный парниковый эффект. Хотя дискуссии насчет климатических изменений, их причин ведутся уже длительное время и будут продолжаться и впредь.
Поэтому, посвященная дендрохронологическим исследованиям, тема нашей конференции имеет прямое отношение к проблемам охраны окружающей среды.» - сказал Эркебаев А.Э.  
Дендрохронология – достаточно молодая область междисциплинарных научных знаний, которая изучает годичные кольца деревьев и кустарников, и на их основе выполняет реконструкции климатических и гидрологических условий прошлого, осуществляет датировки археологических памятников и многое другое. Благодаря годичным кольцам удается реконструировать температуру воздуха, атмосферные осадки, стоки рек на всех континентах, кроме Антарктиды, динамику границ лесов в прошлом, реконструировать геоморфологические и криогенные условия и процессы. Дендрохронология дает точные оценки, каким был климат многие тысячи лет назад и, в какой-то степени, отвечает на вопрос о причинах его изменения.
Дендрохронология - это успешно развивающееся направление в науке. В России уже более 20 лет существуют две специализированные лаборатории дендрохронологии: в Институте леса СО РАН (г. Красноярск) и в Институте экологии растений и животных УрО РАН (г. Екатеринбург), и приятно отметить, что российские ученые-дендрохронологи считаются специалистами мирового уровня.

 

__________________________________________________________

14:40 05.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Международная конференция дендрохронологов
С 10-15 июня 2014 г. в Малом актовом зале НАН КР состоится международная конференция дендрохронологов – РусДендро-2014. Дендрохронология – это успешно развивающееся направление в науке, которое дает возможность изучения климатических, биологических процессов в прошлом, каким был климат многие тысячи лет назад и каковы причины изменения климата. Конференция организована российскими, немецкими и кыргызскими научными и образовательными учреждениями и природоохранными ведомствами.
Ожидаются выступления, как признанных мэтров российской дендрохронологии, Германии, США , а также молодых ученых. Будут обсуждаться проблемы изменения климата и природной среды, которые являются одними из самых актуальных не только для отдельных стран, но и для всего человечества. В России уже более 20 лет существуют две специализированные лаборатории дендрохронологии: в Институте леса СО РАН (г. Красноярск) и в Институте экологии растений и животных УрО РАН (г. Екатеринбург). Российские ученые-дендрохронологи считаются специалистами мирового уровня.
Данная конференция способствует активизации сотрудничества исследователей России и Центральной Азии, стран других регионов в области изучения и охраны окружающей среды.

............................................................................................................................

На кырг.

Дендрохронологдордун эл аралык конференциясы
               2014-жылдын 10-15-июнунда КР УИАнын чакан залында  РусДендро-2014 дендрохронологдордун эл аралык конференциясы өткөрүлөт. Дендрохронология – бул илимде ийгиликтүү өнүгүп келе жаткан багыт, ал өткөн учурдагы аба-ырайын, биологиялык процесстерди изилдегенге мүмкүнчүлүк берет, миң жыл мурда аба-ырайы кандай болгон, өзгөрүүсүнө кандай себептер таасир берди ошого көңүл бурулат.Конференция орус, немис жана кыргыз илимий жана билим берүүчү мекемелер, ошондой эле жаратылыш коргоочу мекемелер тарабынан уюштурулган.
              Иш-чарада Россиянын, Германиянын, АКШнын дендрохронология боюнча атактуу илимпоздорунун, жаш окумуштуулардын билдирүүлөрү күтүлөт. Айрым гана мамлекеттердин эмес, бүткүл адамзат үчүн абдан олуттуу болгон аба-ырайынын жана жаратылыштын өзгөрүүсүнүн көйгөйлөрү талкууланат.
 Россияда дендрохронология боюнча 20 жылдан ашык убакыт  эки атайын лаборатория иштейт: РИАнын токой Институтунда (Красноярск ш.) жана өсүмдүктөр жана жаныбарлар РИАнын УрК (Екатеринбург ш.).Россиялык окумуштуу-дендрохронологдор дүйнөлүк деңгээлдеги адистер болуп эсептелишет.
             Бул конференция Россия менен Борбордук Азия, башка региондогу мамлекеттердин изилдөөчүлөрүнүн айлана-чөйрөнү изилдөө боюнча кызматташуусунун активдешүүсүнө алып келет.

 

 

 

__________________________________________________________

10:40 05.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

V Всемирный Конгресс математиков Тюркского мира 

  
На заседании Правления Союза математиков Тюркского мира были обсуждены несколько важных вопросов о деятельности математического общества.

Был принят план деятельности математического общества до 2017 года.

 Общее собрание математиков Тюркского мира избрало академика Борубаева А.А. Президентом математического общества Тюркского мира.

Членами Правления математического общества Тюркского мира из Кыргызстана стали д.ф-м.н профессор Чекеев А.;  д.ф.-м.н. профессор, академик  Жайнаков А.

На заседании Правления было принято решение: за выдающийся вклад в развитие математики по совокупности работ присудить премию в размере 6000 $ академику Мухтарбаю Отельбаеву; за великолепную организаторскую работу по подготовке и проведению 5 Международного  Конгресса математиков Тюркского мира наградить оргкомитет в размере 2000 $.

Утверждены также члены редколлегии международного математического журнала Тюркского мира "Pure and Applied Mathematics".  Возглавляет его академик Борубаев А.А., членами редколлегии из Кыргызстана являются член - корр. НАН КР   Алымкулов К.,  профессор  А.Чекеев. 

По итогам заседания  принята Резолюция, в соответствии с которой Республика Казахстан станет местом проведения 6 Всемирного Конгресса математиков Тюркского мира.

В свою очередь, участники Конгресса отметили высокий уровень организации мероприятия и выразили благодарность организаторам.  

............................................................................................................................

На кырг.

Түрк Дүйнөсүнүн математиктеринин V Дүйнөлүк Конгресси

6-июнда Түрк Дүйнөсүнүн математиктеринин Башкармачылыгынын жыйыны өткөрүлдү.

Жыйында Түрк Дүйнөсүнүн Башкармачылыгы математиктердинишмердигиндеги бир нече маанилүү маселелер талкууланды.

Математикалык жамааттын ишмердүүлүгү боюнча 2017-жылга чейин иш планы кабыл алынды.

Башкармачылык Түрк дүйнөсүнүн математиктери А.А. Борубаевти ТДМДКнын Президенти катары  бекитти.

Кыргызстандан Түрк дүйнөсүнүн математиктеринин Башкармачылыгынын мүчөсү катары физика-математика докторунун профессору Чекеев А.;  физика-математика докторунун профессору, академик Жайнаков А.

Башкармачылыктын жыйынында бир нече чечим кабыл алынды: математика илимине ири салым кошкондугу үчүн  академик Мухтарбай Отельбаевге 6000 $ доллар ыроолоо; Түрк Дүйнөсүнүн математиктеринин V Дүйнөлүк Конгрессин мыкты уюштуруп жана өткөргөндүгү үчүн уюштуруучу комитетке 2000 $ доллар ыйгаруу боюнча.

Түрк дүйнөсүнүн эл аралык математикалык журналы "Pure and Applied Mathematics" редколлегиясынын мүчөлөрү аныкталды. Аны Борубаев А.А. жетектеп, Кыргызстандан мүчөлүккө физика-математика илимдеринин доктору, профессор КР УИАнын корреспондент-мүчөсү К.Алымкулов жана  физика-математика илимдеринин доктору, профессор А.Чекеев болду.

Жыйындын жыйынтыгы боюнча Резолюция кабыл алынып, анда ТДМДК VI Конгрессин Казак Республикасы өткөрмөй болду, иш-чара үч жыл аралыгында өткөрүлөт.   

Конгресстин катышуучулары өз учурунда иш-чаранын жогорку деңгээлде уюшулганын белгилешип, уюштуруучуларга ыраазычылыгын билдирип кетишти.

__________________________________________________________

14:00 05.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

5 июня 2014 года  в пансионате «Аврора-Иссык-Куль» начал работу V Всемирный Конгресс математиков Тюркского Мира. В работе Всемирного Конгресса принимают участие около 400 видных математиков, внесших вклад в математическую науку, из России, Казахстана, Азербайджана, Узбекистана, Кыргызстана, Белоруссии, Латвии, США, Англии, Германии, Греции, Турции, Туркменистана, Чехии, Швеции и других стран,  среди которых 180 иностранных математиков. В работе Конгресса приняли участие Президент НАН КР А.Э. Эркебаев, Полномочный представитель Правительства КР в Иссык-Кульской области Э. Каптагаев.
Церемония открытия началась с приветственной речи Председателя оргкомитета Конгресса, вице-президента НАН КР, академика А.А. Борубаева,  который отметил, что математическая наука является общекультурной ценностью и составляет одно из главных богатств человеческой цивилизации. Современные тенденции развития мирового сообщества связаны с увеличением роли наукоемких производств и технологий, где фундаментом являются математические науки, сказал он.
По словам казахского ученого-математика, профессора Бакытжана Жумагулова, совместная работа математического сообщества с каждым годом набирает темпы и новое качество, расширяется проведение совместных конференций, выпускаются международные журналы.
Президент НАН КР А. Э.Эркебаев в своем выступлении подчеркнул, что сегодняшний Конгресс станет площадкой для переговоров, обмена опытом и местом для зарождения новых идей, и для успешного развития математической науки необходима глубокая интеграция и консолидация стран- участниц Конгресса.
«Тюркские страны очень похожи по своей ментальности, культурным ценностям и общим целям и нам есть о чем поговорить" сказал в своём выступлении  кандидат физико-математических наук Туркмении Назар Агаханов.

        Участники Всемирного Конгресса, обсуждая достижения математической науки и перспективы ее дальнейшего развития, подчеркнули, что математическая наука является ключом к познанию окружающего мира, базой научно-технического прогресса. Сегодня нет такой области знаний, где в той или иной степени не использовались бы математические понятия и методы.  Чрезвычайно велика роль математической мысли в развитии наукоемких производств и технологий.
Целью Всемирного Конгресса является объединение ученых-математиков для решения насущных проблем социально-экономического развития стран-участниц и интеграция в мировое математическое сообщество. Конгресс также призван помочь  по расширению платформы для развития культурно-гуманитарного диалога в мире.

............................................................................................................................

На кырг.

2014-жылдын 5-7-июнунда “Ысык-Көл Аврора” пансионатында Түрк Дүйнөсүнүн математиктеринин V Дүйнөлүк Конгресси өткөрүлүп жатат. Иш-чарага 400 гө жакын математика илимине ири салым кошкон, алардын ичинде 180 чет элдик көрүнүктүү математиктер катышууда.

Алсак, Дүйнөлүк Конгресстин ишине Россия, Казакстан, Азербайжан, Өзбекстан, Кыргызстан, Белорусия, Латвия, АКШ, Англия, Германия, Греция, Турция, Түркмөнстан, Чехия, Швеция жана башка мамлекеттердин илимпоздору келди.  

Конгресске КР УИАнын Президенти, академик А.Эркебаев, Ысык-Көл облусундагы Өкмөттүн толук ыйгарымдуу өкүлү Эмиль Каптагаев катышты. 

Иш-чара Конгресстин уюштуруучу комитетинин төрагасы, КР УИАнын вице-президенти, академик Алтай Асылканович Борубаевдин куттуктоо сөзү менен ачылды. Белгилүү окумуштуу математика илими жалпы маданиятка тийиштүү жана адамзат цивилизациясындагы башкы байлыктары экендигин белгилей кетти. Дүйнө жүзүндө өнүгүүнүн заманбап тенденциялары илимге ыктаган өндүрүш менен технологиялардын ролунун кеңейиши менен мүнөздөлөт, анда математика илими пайдубал болуп эсептелет деген оюн билдирди илимпоз.

Бул иш-чарага болгон көз карашын казак окумуштуусу – математик, профессор Бакытжан Жумагулов да билдирип, математикага тийиштүү илимпоздордун биргеликте эмгектери көбөйүп жаткандыгын, жаңы темп менен сапатка көтөрүлүп жатканын, биргелешкен конференциялар өткөрүлүп, эл аралык маанидеги журналдар чыгарылып жаткандыгын билдире кетти. 

Иш-чарада КР УИАнын Президенти, академик Абдыганы Эркебаев да сөз сүйлөп, Конгрессте чогулган бир тууган элдердин илимпоздору математика илиминин келечеги үчүн чогулганын: “Түрк дүйнөсүнүн илимий өнүгүүсү дүйнөдөгү математика илиминин өнүгүүсүнө ири салым кошкондугун жана математика илиминин өнүгүүсүнүн ийгилиги катары Конгресстин катышуучу мамлекеттеринин интеграцияланышы жана консолидацияланышы эсептелинет. Мен бүгүн өтүп жаткан Конгресс сүйлөшүүлөр,  тажрыйба алмашуулар жана жаңы идеялардын жарала турган жери болот деп ишенем” – деп баса белгилеп кетти.

“Түрк мамлекеттер өзүнүн менталдык, маданий баалуулуктары жана жалпы максаттары жагынан абдан окшош, биз бөлүшө турган орток маселелер көп” – деп билдирди өзүнүн сөзүндө Түркмөнстандан келген физика-математика илимдеринин кандидаты Назар Агаханов.
Дүйнөлүк Конгресстин катышуучулары математика илиминин жетишкендигин жана анын келечегин талкуулап жатып, математика илими айлана-чөйрөнү таанууда, илимий-техникалык прогресстин абдан маанилүү илим экендигин баса белгилеп кетишти.

Бүгүнкү күнү математиканын түшүнүктөрү жана методдору пайдаланылбаган бир да илимдин тармагы жок. Математикалык ой-жүгүртүүнүн ролу илимге ыктаган өндүрүштүн жана технологиянын өнүгүүсүндө абдан чоң.

Дүйнөлүк Конгресстин максаты – катышуучу мамлекеттердин окумуштуу-математиктеринин социалдык-экономикалык өнүгүүсүндөгү олуттуу проблемаларын чечүү жана дүйнөлүк математикалык жамаатка интеграциялоо. Конгресс ошондой эле дүйнө жүзүндөгү маданий-гуманитардык өнүгүүнүн платформасын кеңейтүүгө көмөктөшүү үчүн зарыл.

 

__________________________________________________________

16:35 02.06.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

т

В Туркменистане в Ашхабадском Дворце Рухыет (Духовность)   состоялась  Международная научная конференция «Махтумкули Фраги и общечеловеческие культурные ценности».
Форум проходил в рамках  празднования 290-летнего юбилея великого туркменского поэта и философа, в программу которого вошли несколько мероприятий, организованных в Туркменистане и за рубежом.
В  форуме приняли участие около 230 человек из 46 стран, среди которых видные деятели культуры и науки, представители государственных структур, международных организаций. 
На форуме с речью выступил президент Туркменистана Гурбангулы Бердымухамедов.
После выступлений состоялась торжественная церемония вручения ряду иностранных граждан медали Махтумкули Фраги за особые заслуги в изучении, распространении и пропаганде творческого наследия поэта-классика туркменской литературы Махтумкули Фраги, а также за их большой личный вклад в развитие дружественных отношений в научной, образовательной, культурной и гуманитарной сферах между Туркменистаном и другими государствами,международными организациями.
В этом форуме принимала участие зав. отделом международной экономики Института экономики им. ак. Дж.Алышбаева НАН КР Орозонова А.А.

............................................................................................................................

На кырг.

Түркмөнстанда, Ашхабаддын Рухыет Кансарайында “Махтумкули Фраги жана жалпы адамзаттык байлыктар” аттуу Эл аралык илимий конференция өттү.
Форум атактуу түркмөн акыны жана философу Махтумкули Фрагинин 290-жылдыгын белгилөө алкагында өтүү. Мааракенин программасына Түркмөнстанда жана чет өлкөлөрдө уюштурула турган бир нече иш-чаралар кирген.
Форумга 46 мамлекеттен 230 адам катышты, алардын арасында маданият жана илимдин көрүнүктүү ишмерлери, мамлекеттик түзүмдүн өкүлдөрү, эл аралык уюмдардын өкүлдөрү болду.
Иш-чаранын ачылышында Түркмөнстандын президенти Гурбангулы Бердымухамедов сөз сүйлөдү.
Президенттин куттуктоо сөзүнөн кийин чет элдик жарандарга алардын түркмөн адабиятынын классик-акынынын көркөм мурасын изилдеп, жайылтып жана пропагандалагандыгы жана Түркмөнстан жана башка мамлекеттердин, эл аралык уюмдардын илимий, билим, маданий жана гуманитардык тармактарда кызматташтык мамилелерин өнүктүргөндүгү үчүн  Махтумкули Фраги медалын тапшырышты.
Аталган форумда КР УИАнын ак. Дж.Алышбаев атындагы экономика институтунун эл аралык бөлүмүнүн жетекчиси А.А.Орозонова катышкан.

 

 

__________________________________________________________

10:35 30.05.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

С 5-7 июня 2014 года в пансионате «Иссык – Куль Аврора» пройдет   V Всемирный Конгресс математиков Тюркского Мира, в котором примут участие около 400 видных математиков, внесших вклад в математическую науку, среди которых 180 иностранных математиков.

В работе Всемирного Конгресса принимают участие ученые из России, Казахстана, Азербайджана, Узбекистана, Кыргызстана, Белоруссии, Латвии, США, Англии, Германии, Греции, Турции, Туркменистана, Чехии, Швеции и других стран.

Учитывая особую важность Всемирного Конгресса, Правительство Кыргызской Республики поддержало его проведение в Кыргызстане. Утверждены составы Международного организационного комитета, Международного комитета советников и Международного программного комитета Всемирного Конгресса.

       Целью Всемирного Конгресса  является объединение ученых-математиков  для решения насущных проблем социально-экономического развития стран-участниц и интеграция в мировое математическое сообщество. 

 

______________________________________________________________

10:45 29.05.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

ИНФОРМАЦИОННОЕ СООБЩЕНИЕ

Национальная академия наук, совместно с Высшей аттестационной комиссией при Правительстве Кыргызской Республики проводит Круглый стол на тему «О проблемах  наукометрии в Кыргызстане (оценка качества научных исследований), который состоится 24 октября 2014 года  в 1400 часов в Малом зале Президиума НАН КР (г. Бишкек, проспект Чуй, 265а).  В ходе заседания будут обсуждены вопросы, затрагивающие проблемы оценки научной продукции, ее качества, эффективности проводимых исследований, новые отрасли развития науки  и др. аспекты наукометрии.

Модератор Круглого стола - вице-президент НАН КР, академик Борубаев Алтай Асылканович.
Вступительное слово Президента НАН КР, академика Эркебаева Абдыганы Эркебаевича.
С пленарными докладами выступят:

  1. АЛДАШЕВ Алмаз Абдулхаевич, вице-президент НАН КР, академик – тема: «Анализ эффективности научной деятельности ученых Кыргызской Республики по результатам международных рейтинговых систем Scopus и Thomson Reiter";
  2. МАВЛЯНОВ Абдрахман Субанкулович, председатель ВАК КР, член-корреспондент – тема: «О переходе с количественных к качественным критериям оценки научных публикаций».

         Для участия в работе Круглого стола приглашены известные ученые Республики, научные работники НИУ ВУЗов республики, директора и научные сотрудники НИИ НАН КР, ректоры и проректоры по научной работе вузов, председатели, ученые секретари диссертационных и экспертных советов ВАК, преподаватели ВУЗов, докторанты, аспиранты, студенты, редакторы научных изданий.
По итогам мероприятия будет принята Резолюция, содержащая рекомендации по улучшению оценки научной продукции, ее качества и эффективности проводимых научных исследований.

Оргкомитет

 




© 2013 Арзиев Кутбек
........................................................................................................