Общие сведения
  .: История
 ......................................
  .: Структура НАН КР
 ......................................
Нормативные и правовые
документы
  .: Закон о НАН КР
 ......................................
  .: Устав НАН КР
 ......................................
Руководство, Президиум,
члены НАН КР
  .: Президиум НАН КР
 ......................................
  .: Члены НАН КР
 ......................................
  .: Почетные доктора
 ......................................
Годичная сессия
  .: Постановление
 ......................................
  .: Перечень разработок
 ......................................
Аппарат 
Президиума НАН КР
  .: Общие сведения
 ......................................
Учреждения 
при Президиуме НАН КР
  .: Технопарк
 ......................................
  .: Центральная научная библиотека
 ......................................
  .: Издательство “ИЛИМ”
 ......................................
Отделение ФТМиГГН
  .: Институт машиноведения
 ......................................
  .: Институт геологии им.М.М.Адышева
 ......................................
Отделение ХТМБиСХН
  .: Институт биотехнологии
 ......................................
  .: Институт леса им.П.А.Гана
 ......................................
  .: Институт горной физиологии
 ......................................
  .: Биолого-почвенный институт
 ......................................
  .: Ботанический сад им.Э.З.Гареева
 ......................................
Отделение ГиЭН
Южное отделение
  .: Институт медицинских проблем
 ......................................
Научные
направления НАН КР
  .: Научные проекты
 ......................................
Международное
сотрудничество
  .: Состояние и перспективы
 ......................................
Молодежь и наука
  .: Попечительский совет фонда
 ......................................
Гос. фонд при НАН КР
  .: Конкурс "Киргизия_а"
 ......................................
Выставка
  .: ВЫСТАВКИ, проводимые НАН КР
 ......................................
 
Новости

__________________________________________________________

11:00 27.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Издан IV том издания эпоса «Манас» по варианту Саякбая Каралаева

IMG_5594.JPG
Вышел в свет IV том издания эпоса «Манас» по варианту Саякбая Каралаева. Книга выпущена издательством «Турар», тиражом в 1000 экземпляров. Работа по подготовке этого академического издания началась еще в 1992 году Институтом литературоведения и искусствоведения НАН КР, продолжена Центром манасоведения и художественной культуры и завершена Институтом языка и литературы имени Ч. Айтматова.
Книгу к изданию подготовили: главный редактор Абдылдажан Акматалиев, редакторы Айнек Жайнакова и Райкул Сарыпбеков. Средства на подготовку и издание книги были выделены из госбюджета в рамках Национальной программы по сохранению, изучению и популяризации эпоса "Манас" на период 2012-2017 годы. Программа ориентирована на достижение стратегической задачи – сохранение и развитие культуры и языка кыргызского народа.
По словам вице-президента НАН КР, академика А.А. Акматалиева, «в настоящее время готовятся к выходу в свет два других произведения эпической трилогии - «Семетей» и «Сейтек» по варианту Саякбая Каралаева. К сожалению, из-за отсутствия финансовых средств  их издание откладывается».

 

............................................................................................................................

На кырг.

Саякбай Каралаевдин “Манас” эпосунун биринчи бөлүгүнүн академиялык басылмасы толук жарык көрдү

Улуу манасчы Саякбай Каралаевдин вариантындагы эпостун үчилтигинин басылышы 1992-жылы Адабият жана көркөм өнөр таануу институтунда башталып, кийин Манастаануу жана көркөм маданияттын Улуттук борборунда жана Чыңгыз Айтматов атындагы Тил жана адабият институтунда уланып, даярдалып бүткөн эле. Бирок, каражат тартыштыгынан улам акыркы 4-тому жаңыдан эле “Турар” басмасынан 1000 нуска менен жарык көрдү. Китепти басмага даярдагандар Айнек Жайнакова жана Райкул Сапарбеков, башкы редактору Абдылдажан Акматалиев.

““Манас” эпосуна байланыштуу Улуттук Программаны ишке ашыруу үчүн Өкмөт тарабынан өткөн жылы миллион сом бөлүнүп берилген эле. Алдыда С.Каралаевдин вариантындагы “Семетей” жана “Сейтек” бөлүмдөрүн да басмадан чыгаруу керек. Бирок азырынча эпостун бул бөлүмдөрүнө каражат бөлүү чечиле элек” – дейт долбоордун жетекчиси Абдылдажан Акматалиев.
“Манас эпосу кыргыз элинин улуттук байлыгы, оозеки элдик чыгармачылыктын теңдешсиз эстелиги, дүйнөлүк элдик поэзиянын шедеври болуп саналат. Эпос дүйнөдөгү элдердин эпикалык чыгармаларынын формасы жана мазмуну боюнча эң көлөмдүүсү катары XIX кылымда кеңири коомдук белгилүү болгон” – делет "Манас" эпосун сактоо, изилдөө жана кеңири жайылтуу боюнча Кыргыз Республикасынын 2012-2017-жылдардагы мезгилге карата Улуттук программасында. КР УИАнын экономика жана гуманитардык бөлүмү тарабынан өткөн жылы бир нече иш “Манас” эпосун чыгарууга жана жайылтууга арналган көп эмгектерди жасаган. Айта кетсек “Манас” эпосунун Шапак Рысмендеевдин, Сагынбай Орозбаковдун 6,7, 8-9 китеби, “Манас” эпосунун бириктирилген варианты чыгарылган.

__________________________________________________________

13:00 25.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Сборник «Народные революции в марте 2005 и апреле 2010 годов в Кыргызстане: причины и уроки»


Сборник научных статей «Народные революции в марте 2005 и апреле 2010 годов в Кыргызстане: причины и уроки» вышел в свет при участии Министерства образования и науки Кыргызской Республики, Национальной академии наук (НАН) КР, Отделения гуманитарных и экономических наук НАН КР, Института философии и политико-правовых исследований НАН КР. В книге собраны тезисы докладов участников проходившей накануне научно-практической  конференции, посвященной 10-летию мартовской и пятилетию апрельской революций.
В состав редколлегии книги вошли: А.А. Акматалиев, А.М. Джураев, А.Т. Исираилова, О.А. Тогусаков, К.Т. Шадыханов, Т.К. Чоротегин.  
Авторы приведенных в книге научных статей достаточно глубоко и всесторонне проанализировали сущность, характер и причины двух наиболее драматических событий социально-политической жизни Кыргызстана периода 2005-2010 годов. 

............................................................................................................................

На кырг.

2005-жылдын март, 2010-жылдын апрелиндеги Кыргызстандагы элдик революциялар: себептери жана натыйжалары деген аталыштагы
Март революциясынын, 10-апрель революциясынын 5 жылдыгына арналган республикалык иш-чаранын докладдарынын тезистери чыкты.

Китепти даярдоого Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим министрлиги, Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын КР УИАнын гуманитардык жана экономикалык бөлүмү, КР УИАнын философия жана саясий-укуктук изилдөөлөр Институту катышкан.

Редколлегиянын башында академик А.Акматалиев жана А.Джураев, А.Исираилова, О.Тогусаков, К.Шадыканов, Т.Чоротегин турган бул илимий эмгектердин топтомунда К.Абдымомунованын “Постсоветтик Кыргызстанда саясий лидерликтин өзгөчөлүктөрү”, Т.Абдырахмановдун “Азыркы дүйнө жана Кыргызстандагы революциялык процесс”, Ө.Осмоновдун “Элдик революциялардын себептерин окутуунун маселелери”, И.Лайлиеванын “Апрель революциясындагы окуялардын кыргыз адабиятында чагылдырылышы”, Н.Тагайбаевдин “Кыргызстандагы 2005-ж. 2010-жылдагы революциялар: жалпылыктар жана өзгөчөлүктөр”, Б.Толоеванын “КР жарандарынын саясий катышуусунун көлөмүнүн чоңоюшу: проблемалар жана келечеги” деген ж.б. макалаларынын тезистери кирген.

 

__________________________________________________________

15:40 19.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Встреча специального представителя Президента РФ по международному культурному сотрудничеству М.Е. Швыдкого с учеными в НАН КР.


    


Специальный представитель Президента Российской Федерации по международному  культурному сотрудничеству М.Е. Швыдкой посетил  Национальную академию наук (НАН) КР в сопровождении советника Чрезвычайного и Полномочного Посла РФ в КР  А.М. Мзареулова.
Во встрече принимали участие президент НАН КР, академик А.Э.Эркебаев, вице-президент НАН КР, академик А.А. Акматалиев, главный ученый секретарь Президиума НАН КР, член-корреспондент Ч.И. Арабаев, научные сотрудники Института истории и культурного наследия НАН КР, представители вузов. 
В ходе встречи обсуждались проблемы сохранения и формирования в Кыргызстане и России уважительного отношения к общей истории обеих стран.
Как отметил в ходе своего выступления М.Е.Швыдкой, в сложное время социально-политических перемен, возрастает роль и ответственность интеллигенции перед своим народом, а также  важность непредвзятого и объективного научного осмысления исторических событий.  Участники встречи интересовались вопросами реализации совместных проектов  научного сотрудничества, создания совместных исследовательских групп по изучению общих исторических фактов и событий, проблемами миграционных процессов, подготовки научных кадров. Было подчеркнуто, что наличие общего исторического прошлого и культурного наследия, а также намечающиеся интеграционные процессы  являются серьезным основанием для дальнейшего активного научно-образовательного взаимодействия.

Михаил Ефимович Швыдкой родился в Кыргызстане, 5 сентября 1940 года, в Канте. Выпускник Государственного института театрального искусства в Москве. С 1991 года работал в Министерстве культуры РФ, а в период с 2000 по 2004 гг. его возглавлял. С 1 августа 2008 г. – специальный представитель Президента Российской Федерации по международному культурному сотрудничеству.     

............................................................................................................................

На кырг.

РФнын Президентинин эл аралык маданий кызматташуу боюнча атайын өкүлү М.Швыдкойдун КР УИАнын окумушуулары менен жолугуусу өттү

КР УИАга Россия Федерациясынын Президентинин эл аралык маданий кызматташуу боюнча атайын өкүлү Михаил Швыдкой Россиянын Кыргызстандагы элчисинин кеңешчиси Алексей Мзареуловдун коштоосу менен келип кетти.

Коноктор менен КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев, КР УИАнын вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиев, КР УИАнын Президиумунун башкы окумуштуу катчысы, корреспондент-мүчөсү Ч.Арабаев жана гуманитардык эана экономикалык илимдер бөлүмүнүн окумуштуу катчысы Г. Соронкулов жолукту. Иш-чарага ошондой эле КР УИА тарых жана маданият мурас институтунун адистери жана бир катар жождордун окутуучулары да катышты.
Жолугушуунун негизги максаты  - Кыргызстан менен Россиянын ортосундагы жалпы тарыхка урмат менен мамиле кылуу, маданият, билим берүү, илим жаатында долбоорлорду ишке ашыруу максатында эки мамлекетке тийиштүү маселелерди талкуулоо болду.

М.Е.Швыдкой өз сөзүндө, бүгүнкү күндүн татаал социалдык-саясий өзгөрүүлөрүндө интеллигенциянын ролу менен жоопкерчилиги жогорулап жатканын, ошондуктан өткөн тарыхый окуяларды изилдөөдө алдын ала бир көз карашка таянбай объективдүү болуш керектиги абдан олуттуу экендигин баса белгилеп кетти. Жолугушуунун катышуучулары илимий кызматташуу боюнча долбоорлор, жалпыга тийиштүү тарыхый фактыларды жана окуяларды изилдөө боюнча биргелешкен топторду түзүү, миграциялык процесстердеги проблемалар, илимий кадрларды даярдоо боюнча суроолорду беришти. Жалпы тарыхтын жана маданий мурастын бардыгы ошондой эле алдыдагы интеграциялык процесстер келечектеги активдүү илимий-билим берүүчүлүк мындан наркы аракеттешүү үчүн маанилүү негиз болуп бере алат деп билдирди.

Маалымат үчүн:

Михаил Ефимович Швыдкой Кыргызстандын Кант шаарында, 1940-жылдын 5-сентябрында туулган. Москвадагы Мамлекеттик театралдык окуу жайын аяктаган. 1991-жылы РФ маданият министрлигинде иштеп, 2000-жылдан 2004-жылга чейин министрлик кызматты ээлеген. 2008-жылдан баштап Россия Федерациясынын Президентинин эл аралык жана маданий кызматташуу боюнча атайын өкүлү.

_________________________________________________________

16:00 16.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Юбилей академика НАН КР Б.Иманакунова

16 марта 2015 года видному кыргызскому химику, академику Национальной академии наук (НАН) КР,  доктору химических наук, профессору, заслуженному деятелю науки КР, лауреату Государственной премии по науке и технике КР Бейшену Иманакуновичу Иманакунову исполнилось 85 лет. 
Б. Иманакунов разработал теоретические основы получения более 200 новых химических соединений на основе аминов, амидов, сульфоксидов и неорганических солей и дана их физико-химическая характеристика. Из них около 20 оказались стимуляторами роста и развития хлопчатника, сахарной свеклы и табака.
Под руководством ученого разработан микробиологический способ извлечения золота. Испытание доказало эффективность этой технологии, способствующей успешному извлечению дополнительно 10%-12% золота.
Б. Иманакуновым организовано и развивается новое научное направление по биотехнологии золота, являющегося актуальным для экономики Кыргызстана. Помимо того, под руководством Б. Иманакунова проведен ряд исследований по микробиологическому обезвреживанию цианидсодержащих стоков золотоизвлекающей фабрики «Макмалзолото», где применяется опасный для экологии окружающей среды метод извлечения драгметалла из руды. Юбиляр имеет 15 авторских свидетельств СССР и 8 патентов Кыргызской Республики на способы получения   стимуляторов роста и развития растений, радиопротекторов. 
Автор более 400 научных работ и 7 монографий. Наставник, подготовивший 32 кандидатов и 4 докторов химических наук. В период с 1975 по 1989 годов возглавлял Институт химии и химической технологии АН Киргизской ССР (ныне НАН КР). С 1997 по 2003 год занимал должность главного ученого секретаря Президиума НАН КР. Активно участвовал в подготовке законопроекта о НАН КР, одобренного в Жогорку Кенеше и утвержденного Президентом республики 28 июня 2002 года.
Поздравительные письма  от имени Аппарата Президента КР и премьер министра республики зачитали заместитель заведующего отделом социальной политики Аппарата Президента КР Ы.Р. Досбаев и заведующий отделом образования, культуры и спорта Правительства  КРА.А. Муратов.     
 Юбиляра также сердечно поздравили президент НАН КР, академик А.Э. Эркебаев, Герой КР, академик М.М. Мамакеев, академики, директора институтов НАН КР, коллеги и ученики юбиляра, а также представители ряда вузов.        

............................................................................................................................

На кырг.

Ардактуу окумуштуу Иманакунов Бейшен Иманакуновичтин
мааракеси өттү

КР УИАда, 2015-жылдын 16-мартында белгилүү академик, химия илимдеринин доктору, КР илимине эмгек сиңирген ишмер, КР илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты,  КР Иманакунов Бейшен Иманакуновичтин (85 жылдык) мааракесине байланышкан иш-чара өткөрүлдү.
Иш-чарага КР Президентинин аппаратынын социалдык саясат бөлүмүнүн жетекчисинин орунбасары Ы.Р. Досбаев, Өкмөттүн билим берүү, маданият жана спорт бөлүмүнүн башчысы  А.А. Муратов, окумуштуулар, академиктин шакирттери катышты.  
Бейшен Иманакуновичтин мааракеси менен куттуктап жатып катышкандар анын илимге зарыл эмгектерди жасагандыгы, ал эмгектери пайдаланылып жаткандыгы, актуалдуулугу, мунун баары окумуштуунун сүйүктүү ишине берилгендигинин белгиси катары баалашып, маараке ээсине чын ден соолук, алдыдагы иштеринде көп ийгиликтерди каалашты.
“Кыргыз элинин беделдүү окумуштуусу, чыгаан уулу КР УИАнын академиги куттуу курак 85 жашка чыгып отурат. Окумуштуу Кыргызстандагы алтынды өндүрүүдөгү маселелерге байланышкан бир топ эмгектерди жасап келе жатат. Бул жагынан Бейшен Иманакунович илимге жана өндүрүшкө чоң салым кошкон окумуштуулардан” – деп баса белгилеп кетти КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев куттуктоо сөзүндө.

         Иманакунов Бейшен Иманакунович 400 дөн ашуун илимий эмгектердин, анын ичинен  7 монография жана 15 автордук ойлоп табуу боюнча СССРдин күбөлүгүнүн жана 8 Кыргыз Республикасынын ойлоп табуу күбөлүктөрүнүн автору.
Туздар менен органикалык бирикмелердин өз-ара аракеттенүү реакцияларын изилдеп, ал кислоталар менен негиздер теориясынын негизинде көптөгөн эксперименталдык маалыматтарды бириктирип түшүндүрдү. 200дөн ашуун жаңы бирикмелерди бөлүп алып, алардын физико-химиялык мүнөздөмөлөрүн аныктаган. 20га жакын бирикмелери пахтанын, кызылчанын жана тамеки өсүмдүктөрүнө биологиялык  стимулятор катарында сыноодон өтүп, Кыргызстан менен Өзбекстан өлкөлөрүнө пайдаланууга сунушталды.
Б.Иманакунов алтынды бөлүп алуунун биологиялык ыкмалары боюнча жаңы илимий багытты  уюштуруп, өөрчүтүп жатат. Ал өзүнүн  илимпоздору менен микробиологиялык ыкма менен алтынды кенден бөлүп алуу  иштерин жана экологияга зыяндуу цианиддери бар алтынды бөлүп алып жаткан ишканалардан чыгып жаткан сууларды тазалоону микробдордун жардамы менен жоготуу иштерин иштеп чыгып, «Макмалалтын» комбинатына пайдаланууга берилген.
Кумтөр алтын кенинин коллоиддик-биологиялык жол менен пайда болгондугун биринчи жолу белгилеп, далилдеген. Бул болсо илимде чоң ачылыш катары бааланат.

__________________________________________________________

16:50 13.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Презентация энциклопедии «Алыкул Осмонов»

https://af12.mail.ru/cgi-bin/readmsg?id=14262455560000000266;0;2&mode=attachment&bs=5808743&bl=6558697&ct=image%2fjpeg&cn=IMG_5486.JPG&cte=binary  https://af12.mail.ru/cgi-bin/readmsg?id=14262455560000000266;0;1&mode=attachment&bs=8154&bl=5808435&ct=image%2fjpeg&cn=IMG_5490.JPG&cte=binary https://af12.mail.ru/cgi-bin/readmsg?id=14262455560000000266;0;3&mode=attachment&bs=12360325&bl=5449840&ct=image%2fjpeg&cn=IMG_5496.JPG&cte=binary

13 марта в Национальной академии наук (НАН) КР прошла презентация энциклопедии «Алыкул Осмонов». Издание подготовлено группой литературоведов, искусствоведов и историков - учеными Отделения гуманитарных и экономических наук НАН КР, к 100-летию выдающегося поэта Кыргызстана. Энциклопедия  выпущена в Бишкеке издательством «Бийиктик плюс» тиражом в 500 экземпляров. Спонсорскую помощь выпуску оказали депутат Жогорку Кенеша Чыныбай Турсунбеков и общественный деятель, президент фонда «Ак» Осмонбек Артыкбаев.
В презентации энциклопедии участвовали президент НАН КР, академик А. Эркебаев, депутаты Жогорку Кенеша КР К.Осмоналиев, Ч.А. Турсунбеков, К.К.Иманалиев, представители министерств, ученые, писатели и поэты Кыргызстана.       
По словам инициатора и организатора издания энциклопедии, вице-президента НАН КР, академика Абдылдажана Акматалиева, энциклопедия состоит из нескольких разделов, на основе  исторических фактов, раскрывающих жизненный и творческий путь Алыкула Осмонова. Основная часть издания включает в себя сведения обо всех произведениях классика кыргызской поэзии, изданных на русском, кыргызском и других языках. Помимо того, раскрыто  поэтическое и переводческое наследие поэта, посредством подробного исследования всех его произведений. Приведен лингвистический анализ терминов, обозначающих названия географических мест, с которыми так или иначе связаны основные факты биографии Алыкула Осмонова.
 В энциклопедию вошли  также научные исследования, статьи из Рукописного фонда НАН КР, а также информация о взаимосвязи творчества А. Осмонова с развитием живописи, театрального искусства и кинематографа Кыргызстана. Участникам мероприятия был показан фильм о жизни и творчестве поэта.
В ходе презентации  выступающими было  отмечено, что произведения поэта являются подлинными шедеврами кыргызской поэзии, а его перевод «Витязя в тигровой шкуре» Ш. Руставели  на кыргызский язык считается образцом поэтического мастерства.     
По словам инициатора выпуска книги, вице-президента НАН КР, академика Абдылдажана Акматалиева, авторский коллектив и издатели намерены продолжить  серию таких же изданий, посвященных жизни и деятельности выдающихся людей Кыргызстана.  Авторский коллектив усиленно работает над выпуском энциклопедии эпоса «Манас», а также  энциклопедий Саякбая Каралаева и Сагынбая Орозбакова. В настоящее время готовится к выходу в свет аналогичное издание о Чингизе Айтматове.

............................................................................................................................

На кырг.

Алыкул Осмонов  энциклопедиясы жарык көрдү

Кыргыз Улуттук илимдер академиясынын чоң залында 13-мартта саат 1400 “Алыкул Осмонов” энциклопедиясы китебинин бетачары болду.
Иш-чарага КР Жогорку Кеңешинин депутаттары К.Иманалиев, К.Осмоналиев, Ч.Турсунбеков, КР билим берүү жана илим министрлигинен өкүлдөр, коомдук ишмерлер жана белгилүү акын, жазуучулар, илимпоздор ж.б. катышты. Улуу акын Алыкул Осмоновдун 100 жылдыгына арналган иш-чара акындын өмүрү чагылдырылган көркөм тасманы көрсөтүү менен ачылып, окумуштуулар, жазуучулар анын кыргыз поэзиясындагы орду, эмгектерине жасалган изилдөөлөр, китеп чыгаруудагы, чыгармаларын жайылтуудагы маселелер жөнүндө кең-кесири токтолушту.
“Кыргыз адабиятындагы эки инсанга жеке энциклопедия багышталды. Мунун бирөө акын, философ Токтогул Сатылгановго арналса, экинчиси жазма адабиятынын башатында турган улуу акын Алыкул Осмоновго арналып отурат. Бул эмгекти демилгелеп, жасагандарга, каражат бөлүп чыгарткандарга терең ыраазычылык билдирем. Кыргыз элимди бул эмгеги менен куттуктайм” – деди КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев. Улуттук илимдер академиясынын гуманитардык багыттагы илимдердин өкүлдөрү тарабынан даярдалган улуу акындын 100 жылдыгына арналган энциклопедия 500 нускада “Бийиктик плюс” басмасынан басылып чыкты. Демөөрчүлүк колдоону – Жогорку Кеңештин депутаты, адабиятчы Чыныбай Турсунбеков жана коомдук ишмер, “АК фондусунун” президенти Осмонбек Артыкбаев көрсөтүштү.
“Алыкул Осмонов энциклопедиясын” даярдоонун демилгечиси жана жетекчиси академик, вице-президент Абдылдажан Акматалиев белгилегендей, энциклопедияда улуу акындын өмүрүнө жана чыгармачылыгына байланыштуу материалдар төмөнкүдөй мазмунда жайгаштырылган: Алыкул Осмоновдун жеке турмушуна байланыштуу материалдар, Алыкул Осмоновдун чыгармалары жөнүндө, Алыкул жана замандаштар, персоналдар, Алыкул жана ал жөнүндө эмгектер, Алыкул жана тил маселелери, Алыкул жана фольклор маселелери, текстология маселелери, Алыкулдун чыгармаларынын байланыштары жана чет тилдерде которулушу, Алыкул жана публицистика, кыргыз поэзиясынын маселелери, Алыкул жана адабий теориялык маселелери, Алыкул жана музыка маселелери, Алыкул жана сүрөт маселелери, Алыкул жана театр, кино маселелери, Алыкул жана философия маселелери, Алыкул жана педагогика маселелери, Алыкул жана тарых маселелери,  фонддогу материалдар, Алыкул  атындагы мекемелер, уюмдар, сыйлыктар, архивдик материалдар, Алыкул жана балдар адабияты, библиография, Алыкулдун сүрөттөрү жана кол жазмаларынын көчүрмөлөрү.
“Учурда улуу инсандардын жеке чыгармачылыгына арналган энциклопедиялардын серияларын дагы да уланталы деген идеябыз бар. Кезекте “Эгемендүүлүктөн кийинки “Манас” эпосуна байланыштуу материалдарды системалап, үчүнчү томун, “Саякбай Каралаев”, “Сагымбай Орозбаков” деген энциклопедияларды чыгаруу планыбызда турат. Бирок, каражат жагынан  колдоо болсо жакшы болор эле. А “Ч.Айтматов энциклопедиясы” кызуу даярдалууда” – дейт академик Абдылдажан Акматалиев.

__________________________________________________________

14:30 13.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Коллективная монография «Археологические памятники на кыргызстанском участке Великого Шелкового пути»
IMG_5451.JPG  IMG_5442.JPG   
13 марта в Малом зале НАН КР состоялась презентация коллективной монографии «Археологические памятники на кыргызстанском участке Великого Шелкового пути», в которой принимали участие президент НАН КР, академик Абдыганы Эркебаев,  Чрезвычайный и Полномочный Посол Японии в КР Такаюки Коикэ,  представители Министерства культуры, информации и туризма КР, ЮНЕСКО, Японского агентства международного сотрудничества (JICA), институты НАН КР и  вузы.  
Данный совместный труд ученых Института истории и культурного наследия НАН КР  Бакыт Аманбаевой, Валерия Кольченко и Айдай Сулаймановой составлен на основе ряда письменных источников и археологических находок, свидетельствующих о наиболее значимых древних и средневековых памятниках истории и культуры  на трассах Великого Шелкового пути, пролегающем на территории Кыргызстана.
Основное внимание в монографии уделено памятникам Таласской долины, юго-восточной и северной Ферганы,Чуйской долины, юго-западного Прииссыккулья и Внутреннего Тянь-Шаня. Авторы работы также знакомят читателей с так называемым Тенатив листом – предварительным списком объектов историко- культурного наследия, предложенных Кыргызстаном для внесения их в  Список наследия Юнеско. 
В  приложении  книги опубликовано исследование бишкекского нумизмата Вадима Кошевара о денежном обращении на территории Кыргызстана в период функционирования Великого Шелкового пути..
Книга выпущена в свет издательством «Гулчинар» тиражом в 300 экземпляров, адресована историкам, археологам и широкому кругу читателей, интересующихся прошлым нашей страны. Намечено передать несколько экземпляров издания ряду профильных факультетов вузов, музеям и ЦНБ НАН КР. 

............................................................................................................................

На кырг.

2015-жылдын 13-мартында КР УИАнын башкы имаратындагы чакан залында Тарых жана руханий мурастар институту “Археологические памятники на кыргызстанском участке Великого шелкового пути” (Жибек Жолунун Кыргызстан чөлкөмүндөгү археологиялык эстеликтер) деген аталыштагы китептин бет ачары өткөрүлдү.  
Иш-чарага Япон элинин Кыргызстандагы элчиси Т. Коикэ, JICA жана ЮНЕСКО уюмдарынын өкүлдөрү, Кыргызстандагы археология илимине кызыккандар, жождордун окутуучулары жана коомдук ишмерлер катышты.
Эмгектин актуалдуулугуна токтолуп жатып, катышуучулар аны орус тилинде гана чыгарбастан, кыргыз жана англис тилине которуу керектигин сунуштап кетишти.
Аталган коллективдүү монография археологиялык материалдардын негизинде, биздин өлкөнүн аймагындагы Жибек Жолунун трассасында жайгашкан байыркы жана орто кылымдагы  маанилүү тарыхый жана маданий жазма булактарынын негизинде жазылган.    
Тиркемеде Бишкектик нумезмат В.Г.Кошевардын Жибек-Жолу мезгилинде Кыргызстандын аймагында пайдаланылган акчалар жөнүндө эмгеги берилген.
Китеп археологдорго, тарыхчыларга, Кыргызстандын өткөн тарыхына кызыккан кеңири окурмандарга багышталган.  
Атап кетчү болсок, Улуу Жибек Жолундагы адамзаттын цивилизациясынын уникалдуу эстеликтери бүгүнкү күнгө чейин дүйнө жүзүнүн окумуштуулардын көңүлүн өзүнө бурдуруп келүүдө.  Бул бекеринен эмес, себеби он сегиз кылым аралыгында ал адамзаттын жалаң гана экономикасы менен маданиятын бириктирбестен, өнүгүүнүн да негизги факторлорунан болуп келген.  
Жибек Жолунун каттамы Кытайдан башталып, Евразиянын аймагына, аны менен катар Борбордук, Түштүк жана Түштүк-Чыгыш Азияны, Индостан жарым аралын; чыгыштан Тынч океанынын бассейнине чейин жеткен. Ал жакта Корея, Япония, Индонезия, батышынан Жер ортолук деңизине чейин созулган.  Тактай келсек, Жибек Жолунун орбитасына ошол мезгилдеги ойкумена маданияты, анын ичинде Түндүк Африка да кирет. Бул эл аралык маанидеги соода-сатык жана ар кандай байланыш системасына кирген ар бир эл менен мамлекет материалдык жана руханий баалуулуктун өнүгүүсү менен алмашуусуна зор салым кошкон.
Ошондуктан да азыр көптөгөн дүйнө элдери “тамырына” кайрылуу аракети менен дүйнөлүк маданиятка тийиштүүлүгүн, тарыхын билиши үчүн Жибек Жолун изилдөөгө кайрылып жатат.
Ал эми кыргыз жериндеги Чүй өрөөнүндө жайгашкан: Невакет (Красная Речка), Суяб (Ак-Бешим), Баласагын (Бурана)» бөлүктөрү Япониянын Трасттык фондунун каржылоосу менен изилденип келет.
КР УИАнын окумуштуулары жана адистери тарабынан улуттук тажрыйбаны жакшыртуу үчүн эстеликтерди консервациялоого катышуу жана эл аралык эксперттер менен биргеликте үйрөнүү иштери жүргүзүлдү.
Акыркы жылдагы Жибек Жолуна болгон кызыгуунун күчөшүнө байланыштуу, элдин кеңири катмарына багытталган илимий-популярдык эмгектердин тартыштыгы пайда болду. Бул китепте Бакыт Аманбаева тарабынан киришүүсү, Талас өрөөнүндөгү эстеликтер жана түндүк Фергана боюнча главалары, В.А. Кольченко тарабынан Ысык-Көлдүн түштүк-батыш жана Чүй өрөөнүндөгү эстеликтер, А.Т. Сулайманова тарабынан Ички Тянь-Шань жактагы эстеликтер берилген. Эмгекте авторлордун жана археологдор: К.Ш. Табалдиевдин, Ч.М. Жолдошевдин жана Д.В. Лужанскийдин сүрөттөрү  пайдаланылган. Китеп 300 даанада, “Гүлчынар” басмаканасында чыгып, электрондук варианты интернет булактарына да коюлган. Бир нечеси китепканаларга, археологияга тийиштүү факультеттери бар жождорго, китепканаларга, музейлерге берилет.

 

__________________________________________________________

13:00 13.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Постановлением Президиума Национальной академии наук Кыргызской Республики  №7 от 12 марта 2015 года за значительный вклад в развитие и популяризацию науки Академическая премия им. И.К. Ахунбаева  присуждена следующим ученым: Бебезову Бахадыру Хакимовичу – доктору медицинских наук, профессору кафедры госпитальной хирургии КРСУ им. Б.Н. Ельцина; Мамашеву Нурлану Джурабаевичу – кандидату медицинских наук, доценту кафедры госпитальной хирургии КРСУ им. Б.Н. Ельцина;  Уметалиеву Тилеку Маратовичу – кандидату медицинских наук, доценту кафедры госпитальной хирургии КРСУ им. Б.Н. Ельцина за  цикл научных трудов: «Актуальные вопросы хирургии альвеококкоза печени».
Акматалиеву Абдылдажану Амантуровичу – доктору филологических наук, академику НАН КР,вице-президенту отделения гуманитарных и экономических наук НАН КР за научные труды: «Кыргыз адабияты: тарых жана мезгил», «Кыргыз тили, «Манас» жана Айтматов».
Кидибаеву Мустафе Мусаевичу – доктору физико-математических наук, члену-корреспонденту НАН КР, заведующему лабораторией кристаллофизики Института физико-технических проблем и материаловедения НАН КР; Шаршееву Каныбеку – доктору физико-математических наук, главному научному сотруднику лаборатории кристаллофизики Института физико-технических проблем и материаловедения НАН КР; Денисову Геннадию Степановичу – доктору физико-математических наук, главному научному сотруднику  лаборатории кристаллофизики Института физико-технических проблем и материаловедения НАН КР за цикл работ по радиационной физике твердого тела на кыргызском и русском языках.

............................................................................................................................

На кырг.

КР УИАнын бир катар окумуштууларына И.К.Ахунбаев атындагы
премия ыйгарылды

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын 2015-жылдын 12-мартындагы №7 Токтому менен илимдин өнүгүшүнө жана аны жайылтууга кошкон салымы үчүн бир катар илимпоздор И.К.Ахунбаев атындагы сыйлыкка татыктуу болушту. Атап кетсек:
Бебезов Бахадыр Хакимовичке – медицина илимдеринин доктору, Б.Н. Ельцин атындагы КОСУнун госпиталдык хирургия кафедрасынын  профессору;
Мамашев Нурлан Джурабаевичке – медицина илимдеринин кандидаты, Б.Н. Ельцин атындагы КОСУнун госпиталдык хирургия кафедрасынын  доценти;
Уметалиев Тилек Маратовичке – медицина илимдеринин кандидаты, Б.Н. Ельцин атындагы КОСУнун госпиталдык хирургия кафедрасынын  доцентине  «Боордун альвеококкозунун хирургиясынын актуалдуу маселелери» деген илимий эмгектердин циклы үчүн;
Акматалиев Абдылдажан Амантуровичке – филология илимдеринин доктору, КР УИАнын академиги, КР УИАнын гуманитардык жана экономикалык илимдеринин вице-президентине  «Кыргыз адабияты: тарых жана мезгил», «Кыргыз тили, «Манас» жана Айтматов» деген илимий эмгектери үчүн:
Кидибаев Мустафа Мусаевичке – физико-математикалык илимдердин доктору, КР УИАнын корреспондент-мүчөсү, КР УИАнын физика-техникалык проблемалар жана материал таануу институтунун кристаллофизика лабораториясынын жетекчиси;
Шаршеев Каныбеккефизико-математикалык илимдердин доктору, КР УИАнын физика-техникалык проблемалар жана материал таануу институтунун кристаллофизика лабораториясынын башкы илимий кызматкери;
Денисов Геннадий Степановичке – физико-математикалык илимдердин доктору, КР УИАнын физика-техникалык проблемалар жана материал таануу институтунун кристаллофизика лабораториясынын башкы илимий кызматкери, катуу телонун радиациялык физикасы боюнча кыргыз жана орус тилиндеги эмгектеринин топтомун жазгандыгы үчүн.

 

__________________________________________________________

17:00 12.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Встреча президента НАН КР А.Э. Эркебаева с генеральным секретарем Парламентской Ассамблеи тюркоязычных государств Ж. Асановым

    

Сегодня в НАН КР состоялась  встреча президента Национальной академии наук (НАН) КР, академика Абдыганы Эркебаева с генеральным секретарем  Парламентской ассамблеи тюркоязычных стран (Тюрк ПА) Жандосом Асановым и заместителем генсека Алтынбеком Мамаюсуповым.
Стороны обсудили ряд вопросов международного сотрудничества по общественным и гуманитарным проблемам.  Во встрече участвовали также вице-президент НАН КР, академик Абдылдажан Акматалиев и директор Института языка и литературы НАН КР  Курманбек Токтоналиев.   
Как, в частности, заявил в ходе встречи А. Эркебаев, академическая наука обладает немалым объемом научных исследований, аргументирующих тезис о культурном, генетическом и языковом родстве тюркских народов. К сожалению, в последнее время из-за финансовых проблем многие научные труды не издаются в полной мере.
«Общность исторического и культурного наследия стран тюркского мира  должна стать основой для дальнейшего  сближения тюркоязычных народов», заявил президент НАН КР.
В свою очередь, Ж. Асанов остановился на языковых проблемах перевода с кыргызского и казахского языков и создании онлайн версии литературных переводов. Вице-президент НАН КР, академик А.А.Акматалиев  отметил,что в НАН КР продолжается работа по изучению истории, философии, литературы тюркоязычных народов и высказал предложение о совместных выпусках газет, журналов и книг.
Парламентская ассамблея тюркоязычных государств (Тюрк ПА) представляет собой межгосударственное объединение стран тюркского мира, целью которой является формирование механизма межпарламентских отношений между тюркоязычными странами, сближение политических взглядов, обмен информацией, пропаганда тюркской культуры, расширение экономических связей, реализация совместных проектов, нахождение путей решения проблем тюркского мира.
Впервые с идеей создания ТюркПА выступил Президент Казахстана Нурсултан Назарбаев на 8-м саммите глав тюркоязычных стран в ноябре 2006 года. В ноябре 2008 года на конференции председателей парламентов в Стамбуле было подписано соглашение об учреждении Парламентской ассамблеи тюркоязычных стран. С октября 2013 года ТюркПА возглавляет представитель Казахстана Жандос Асанов.

 

............................................................................................................................

На кырг.

ТҮРК ЭЛДЕР БИРИ-БИРИНЕ ЖАКЫН БОЛУШУ ҮЧҮН
КОТОРМО ИШТЕРИНЕ КӨҢҮЛ БӨЛҮҮ КЕРЕК

КР УИАнын президенти, академик Абдыганы Эркебаев менен Түрк тилдүү мамлекеттердин Парламенттик ассамблеясынын (ТүркПА) төрагасы Жандос Асанов жана ТүркПАнын башкы катчысынын орун басары Алтынбек Мамаюсупов менен жолугушту.
Иш-чарага андан бөлөк КР УИАнын вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиев, Ч.Айтматов атындагы Тил жана адабият институтунун директору Курманбек Токтоналиев катышты.
Жолугушууда түрк элдеринин бири-бири менен жакындашуусу боюнча маселелерге токтолду. “Бизге учурда түрк, кыргыз тилинин котормолору, онлайн версиялары керек. Түрк ааламындагы болуп жаткан окуялардын котормолору зарыл. Анын ичинде адабий котормо илимдин чоң багыты болуп эсептелет. Менин сунушум – сиздерде котормо боюнча сунуштарыңыздар жана долбоорлор болсо, бизге кайрылыңыздар дээр элем. Илимий иштерге көңүл буруу зарыл болууда” – деди ТүркПАнын жетекчиси Жандос Асанов. 

 Бул жаатта КР УИАнын президенти, академик Абдыганы Эркебаев: “Жалпы түрк элдери бири-бири менен жакын ымалада болгону жакшы. Бул максатты көздөгөн сиздердин ишиңиздерге ийгилик каалайбыз. Албетте, бул жаатта бизде көптөгөн даяр эмгектер бар. Бирок, экономикалык, социалдык жагдайга байланыштуу алар жарык көрбөй турат. Эгерде бул китептер жарыяланса, которулса биздин орток адабиятыбыздын, басма иштерин, жаңы каада-салттарыбыздын пайда болуусуна, жакындашуусуна жакшы шарт түзүлмөк” – деп баса белгилеп кетти.
КР УИАнын вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиев котормо, түрк элдеринин жакындатуу маселеси жөнүндө ой бөлүшүп жатып: “Бул маселе боюнча Түрксой, Түрк академиясы бир нече иштерди жасоодо. Түрк дүйнөсүнүн тарыхы, философиясы, адабияты боюнча көп иштерди жасоо оюбузда бар. Азыр элдерди бириктире турган баалуулуктарга көңүл бурганга аракеттенгенибиз оң. Балким түрк тилине орток журналдар менен гезиттерди чыгаруу керектир. Антологиялар, китептер чыгышы зарыл. Азыр маданият күндөрү өткөрүлөт десе жалаң гана ырчылар келишип, ал эми андан башка өңүттөгү иштер көңүл сыртында калууда” – деген сунуш киргизди.

Түрк тилдүү мамлекеттердин Парламенттик ассамблеясы (ТүркПА) 2008-жылдын 21-ноябрында, Казакстан президенти Н.Назарбаевдин демилгеси менен түзүлгөн.
Анын негизги максаты Түрк ПАга кирген Кеңештин мүчө-мамлекеттеринин ортосундагы парламент аралык кызматташууну өнүктүрүү болуп эсептелет.
Түрк ПАнын секретариаты Азербайжан республикасынын Баку шаарында жайгашкан. Учурдагы генералдык катчынын милдетин Казакстандын өкүлү Жандос Асанов жетектөөдө.

 

__________________________________________________________

15:30 11.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Монография  Ж. Тентиева «Знак Солнца» (гипотезы, теории)

IMG_5350.JPG IMG_5365.JPG  IMG_5371.JPG

Сегодня в Национальной академии наук (НАН) КР представлена монография «Знак солнца» профессора Жумабека Тентиева, члена-корреспондента   Национальной академии наук (НАН) КР, доктора технических наук, заслуженного деятеля науки республики.
 Исследование рассматривает ряд вопросов, связанных с происхождением юрты, как феномена кочевой цивилизации и комплекса ее сакральных символов мироздания. Автор рассматривает интерьер традиционной кыргызской юрты в качестве сложной, освященной многовековой традицией, совокупности элементов древнего культа. В частности, как доказывает Ж. Тентиев, тундук юрты представляет собой стилизованный крест в круге – древний знак солнца.
Основное внимание в исследовании уделено времени возникновения традиционного жилища кочевников, поиску региона Евразии, где впервые оно возникло. Помимо того, автор приводит несколько гипотез и теорий, прослеживающих происхождение, закономерности эволюции языка, основных культовых символов и мировоззрения предков тюркских народов. Монография адресована ученым, аспирантам, студентам и широкому кругу читателей, интересующихся древнейшей историей человечества.
В числе рецензентов работы Ж. Тентиева – член-корреспондент НАН КР, доктор философских наук, заслуженный деятель науки КР, лауреат Государственной премии Кыргызской Республики, профессор О.А. Тогусаков, доктор философских наук, заслуженный деятель науки Республики Казахстан (РК), лауреат Государственной премии РК, профессор Мурат Сабит, доктор архитектуры, профессор Ю.Н. Смирнов, а также узбекистанский профессор, доктор архитектуры М.А. Юсупова. 
«Основная цель моего исследования – обратить внимание научного мира на наследие кочевой цивилизации и обозначить векторы  научных исследований» - отмечает автор. И надеется на плодотворное научное сотрудничество ученых различных областей науки, кому не безразлична культура кочевников и тюркского мира, в деле изучения которой еще немало тайн и предстоящих открытий.

............................................................................................................................

На кырг.

“КҮН ТАМГА” китебинин бет ачары өттү

11-мартта, КР УИАнын чакан залында техника илимдеринин доктору, профессор, КР илимине эмгек сиңирген ишмер, КР УИАнын корреспондент-мүчөсү Жумабек Тентиевдин “Знак Солнца” (гипотезалар, теориялар) китебинин бет ачары өттү.
 Китеп бири-бирине тыгыз байланышкан үч бөлүктөн турат. Автор боз үйдүн генезисине байланышкан архитектуралык маселелерди иликтеп жатып, боз үйдүн прототиби Улуу Евразиянын кайсы аймагында, ким тарабынан жаралгандыгына жооп бергенге аракет жасайт. Белгилүү болгондой, алгачкы жамааттык коомдун өнүгүүсү менен үй коомдун руханий жана материалдык байлыгын алып жүрүүчү болуп калган. Ошондуктан бул эмгекти жаратуу үчүн бир нече илимдер тарабынан: философия, байыркы тарых, этнография, лингвистика ж.б. менен кошо кароого туура келген.
“Күн тамга” деген китеп жөнүндө пикирин билгизип жатып КР УИАнын философия жана саясий укук изилдөөлөр институтунун директору О.Тогусаков: “Илимий эмгекте каралган темалардан боз үй ж.б. жөнүндө жазгандар, изилдегендер көп. Ал эми бул эмгек маселени кабыргасынан койгондугу менен айырмаланат. Азыр эл өзүнүн улут катары иденттүүлүгүн изилдеп жатканда – кыргыздар качан, каерде пайда болгондугуна үңүлүп жаткан учурда бул зарыл, ойго ой кошкон китеп” – деп белгилеп кетти.
Изилдөөнүн илимдеги комплекстүү бир нече усулу пайдаланылгандыгына байланыштуу жыйынтыктар гипотеза, теория жана ачылыш катары карала турган көз караштар түрүндө берилген. 
Илимий эмгектин негизги максаты – илимий чөйрөнүн назарын көчмөн цивилизациянын мурасына бурдуруу жана илимий изилдөөлөрдүн жаңы багытын белгилөө.
Автор бул эмгеги менен окумуштуулардын көңүлүн миң сырдуу жана көп ачылыштар күтүлгөн байыркы көчмөн цивилизациясына жана түрк дүйнөсүнүн мурастарына бурдурат, аларды тыгыз иштешүүгө чакырат.
Китеп кыргыз элинин жана түрк дүйнөсүнүн тарыхын, маданиятын изилдегендерге, кызыккандарга арналган. 

 

__________________________________________________________

10:00 05.03.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Делегация из Башкирии


         


4 марта в Кыргызском национальном университете (КНУ) им. Ж. Баласагына состоялась встреча делегации Башкирии с представителями Национальной академии наук и вузов Кыргызстана.
Во встрече принимали участие  заместитель премьер-министра Башкирии С.Т. Сагитов, министр образования  А.С. Гаязов, президент башкирской Академии наук Р.Н. Бахтизин, руководители ряда вузов Башкортостана.  
В своей приветственной речи президент НАН КР, академик А.Э. Эркебаев отметил важность  первого визита башкирских ученых и работников высшей школы.
От имени делегации, заместитель премьер-министра Башкирии С.Т. Сагитов отметил о том, что мероприятие является началом тесных отношений между Кыргызстаном и  намеченный в ходе визита ряд совместных проектов поможет дальнейшему гуманитарному и экономическому партнерству республик. В частности,  открывшийся накануне в Бишкеке, в рамках мероприятий визита, фестиваль башкирских кинофильмов в КР, выставка художников Башкирии и премьера спектакля артистов балета укрепят дружеские отношения наших народов.
В завершении встречи башкирская сторона передала  участникам встречи издания работ ряда ученых Башкортостана и несколько экземпляров русско-башкирского словаря. В свою очередь, представители НАН КР вручили гостям памятные подарки.  

 

__________________________________________________________

15:40 24.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

 

О Т О Р Б А Е В
Каип Оторбаевич
(22.04.1922-22.02.2015гг)

22 февраля 2015 года, на 93 году жизни, скончался академик Национальной академии наук Кыргызской Республики, главный научный сотрудник Института экономики НАН КР, ветеран Великой Отечественной войны, кавалер орденов «Красной Звезды», «Отечественной войны»,  «Трудового Красного Знамени», «Манаса» II и III степеней, Заслуженный деятель науки Киргизской ССР, доктор географических наук, профессор О Т О Р Б А Е В Каип Оторбаевич.
Оторбаев Каип родился 22 апреля 1922 года в селе Тегерменты Кеминского района Чуйской области.
Каип Оторбаев был широко известен научной, педагогической и творческой общественности Кыргызстана как крупный ученый, организатор науки и образования, ведущий специалист в области экономической географии.  Он внес  значительный вклад в решение проблем размещения производительных сил и комплексного освоения природных ресурсов  страны, экономического районирования и охраны окружающей среды. Выдвинутая им идея строительства каскада гидроэлектростанций на реке Нарын оказалась исключительно плодотворной и ныне гидроэнергетика является одной из ведущих отраслей экономики  Республики.
Академиком Оторбаевым К.О. внесен большой вклад в подготовку высококвалифицированных  научных кадров Республики. До последних дней своей жизни он вел большую научно-консультативную работу в Кыргызском национальном университете им. Ж.Баласагына.
Оторбаев К.О. - создатель экономико-географической школы Кыргызстана. Его учениками защищены 5 докторских и более 20  кандидатских диссертаций, которые работают на руководящих должностях в Правительстве, ведомствах и других организациях Кыргызстана.
Он - автор более 400 научных трудов, в числе которых 40 монографий и брошюр.
Талант организатора, трудолюбие, работоспособность, эрудиция и высочайшая требовательность к себе принесли ему признание, известность и уважение коллег, учеников, научной элиты Кыргызстана и ученых зарубежья.
Каип Оторбаев по праву удостоен многих государственных наград, в числе которых ордена «Красной Звезды», «Трудового Красного Знамени», «Отечественной войны», «Манаса»  II и IIIстепеней,  медали и  Почетные Грамоты, он был удостоен почетного звания «Заслуженный деятель науки Киргизской ССР».
Светлая память об этом замечательном человеке, известном ученом, которого отличали природный ум и одаренность, широкая эрудиция и исключительная работоспособность, коммуникабельность, честность и порядочность навсегда сохраняться в нашей памяти, в наших сердцах.         

Эркебаев А.Э., Борубаев А.А., Алдашев А.А., Акматалиев А.А., Токторалиев Б.А., Арабаев Ч.И., Айтматов И.Т., Бакиров А.Б., Дженчураева Р.Дж., Джуматаев М.С., Жайнаков А.Ж., Живоглядов В.П., Жумалиев К.М., Иманалиев М.И., Кутанов А.А., Маматканов Д.М., Нифадьев В.И., Токтомышев С.Ж., Шаршеналиев Ж.Ш.

............................................................................................................................

На кырг.

2015-жылдын 22-февралында Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын академиги, УИАнын Экономика институтунун башкы илимий кызматкери,  Улуу Ата Мекендик согуштун ардагери, «Кызыл Жылдыз», «Ата Мекендик согуштун», «Эмгек Кызыл Туу», II жана III даражадагы  «Манас» ордендеринин ээси, Кыргыз ССРинин илимине эмгек сиңирген ишмер, география илимдеринин доктору, профессор КАИП  ОТОРБАЕВ 93 жаш курагында дүйнө менен кош айтышты.

Каип Оторбаев 1922-жылдын 22-апрелинде Чүй облусунун Кемин районуна караштуу Тегерменти айылында туулган. Ал  көрүнүктүү илимпоз, илим жана билим берүүдө уюштуруучу, экономикалык география тармагындагы жетектөөчү адис катары Кыргызстандын илим, педагогика жана чыгармачыл чөйрөсүндө кеңири белгилүү. Академик мамлекеттин өндүрүш күчүн жана жаратылыш байлыктарын комплекстүү пайдалануу, экономикалык райондоштуруу жана айлана-чөйрөнү коргоо боюнча көйгөйлөрдү чечүүдө зор салым кошкон.
Кыргызстанда жогорку даражадагы илимий кадрларды даярдоо иштеринде да анын орду чоң. Ал өмүрүнүн акырына чейин Ж.Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук университетинде зор илимий-консультативдик иштерди алып барды.
К.О. Оторбаев– Кыргызстанда экономика-географиялык мектептин түзүүчүсү. Анын жетекчилигинин астында 5 докторлук жана 20 кандидаттык диссертация жакталган, шакирттери Кыргызстандын Өкмөтүндө жана башка мекемелеринде жетектөөчү кызматтарда иштешет.
Ал  400 дөн ашуун илимий эмгектин, анын арасында 40 монография жана китепчелердин   автору.
К.Оторбаев өзүнүн уюштуруучулук таланты, эмгекчилдиги, ишмердүүлүгү, эрудициясы жана өзүнө койгон жогорку талабы менен кесиптештеринин, окуучуларынын, кыргызстандык жана  чет элдик окумуштуу-илимпоздордун  урмат-сыйына татып, жогорку кадыр-баркка ээ боло алган. 
Белгилей кетсек, Каип Оторбаев мамлекеттик “Кызыл Жылдыз” , “Эмгек Кызыл Туу”, “Ата Мекендик согуштун”, II жана III даражадагы “Манас” орден-медалдары,  Ардак грамоталар, ошондой эле “Кыргыз ССРинин илимине эмгек сиңирген ишмер” деген ардак наамы менен сыйланган.   
Башкалардан терең акылы, таланты, көсөмдүгү жана ишмердүүлүгү, коммуникабелдүүлүгү менен айырмаланган белгилүү окумуштуунун, Каип Оторбаевдин, жаркын  элеси жүрөгүбүздө түбөлүккө сакталат.

А.Э. Эркебаев, А.А. Борубаев, А.А . Алдашев, А.А.Акматалиев, Б.А.Токторалиев, Ч.И. Арабаев, И.Т.Айтматов, А.Б. Бакиров, Р.Дж. Дженчураева, М.С.Джуматаев, А.Ж.Жайнаков, В.П. Живоглядов, К.М. Жумалиев, М.И. Иманалиев, А.А.Кутанов, Д.М.Маматканов,  В.И.Нифадьев, С.Ж.Токтомышев, Ж.Ш. Шаршеналиев

__________________________________________________________

15:30 21.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Подготовлена энциклопедия «Алыкул Осмонов»

К 100-летию поэта - классика  кыргызской литературы Алыкула Осмонова усилиями ученых, писателей, журналистов, представителей общественности подготовлена энциклопедия.  Первая энциклопедия «Токтогул Сатылганов» была посвящена 150 –летию великого акына-просветителя. По словам вице-президента НАН КР, академика А.А.Акматалиева, энциклопедии представляют большой интерес не только для специалистов гуманитарного профиля, но широко востребованы общественностью страны. Спонсорскую помощь в издании энциклопедии «Алыкул Осмонов» оказывает президент фонда «АК», известный общественный деятель Осмонбек Артыкбаев.

............................................................................................................................

На кырг.

«Алыкул энциклопедиясы» даярдалды

Улуу классик акыныбыз Алыкул Осмоновдун 100 жылдыгын карата «Алыкул Осмонов энциклопедиясы” республикалык окумуштуулардын, журналисттердин, жазуучулардын катышуусу менен коомдук башталгычта даярдалды. Бул энциклопедия акын-жазуучуга арналган экинчи энциклопедия болуп саналат. Биринчи энциклопедия улуу акын Токтогул Сатылгановдун 150 жылдыгына арналып, окурмандар жакшы кабыл алышкан.
Улуттук илимдер академиясынын вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиев билдиргендей, энциклопедиялар бүгүнкү күнү өтө гуманитардык багытындагы  адистер үчүн гана эмес, жалпы эле коомчулук үчүн керектүү эмгектер болуп эсептелет. Китептин чыгышына “АК фондусунун” президенти, белгилүү коомдук ишмер Осмонбек Артыкбаев камкордук көрсөтүп жатат. 

 

__________________________________________________________

10:30 19.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Новые книги академика А.А.Акматалиева



Вышли в свет новые книги академика А.А. Акматалиева: «Манас» менен Айтматов менин руханий канатым» и «Айтматов жөнүндө күндөлүктөн ». В этих книгах автор рассматривает  проблемы изучения и издания трилогии эпоса “Манас”, фольклора, акынской поэзии, кыргызской профессиональной литературы, вопросы  гуманитарных наук. Помимо этого, особое место в книгах занимают неизвестные доселе факты о жизни и творчестве, о человеческих качествах великого писателя современности – Чингизе Айтматове. 

__________________________________________________________

16:30 18.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Пресс-конференция «О нецелесообразности передачи Ботанического сада им. Э.З. Гареева другим организациям»  

Руководство и коллектив Ботанического сада им Э.З. Гареева Национальной Академии наук КР выражает крайнюю обеспокоенность по поводу направленного в Правительство КР решения депутатской фракции СДПК Жогорку Кенеша  о рассмотрении передачи Ботанического сада на баланс Государственного агентства охраны окружающей среды и лесного хозяйства при Правительстве республики. Об этом сегодня на пресс-конференции в Кыргызском Национальном информационном агентстве «КАБАР» сообщил директор Ботанического сада Т.С. Мусуралиев.

Он пояснил журналистам, что на основании письма   из аппарата Премьер-министра № 19-2500 от 29.01.15 г. и на решение № 2/4 депутатской фракции СДПК Жогорку Кенеша КР от 16.01.15 г. п.2    «Рекомендовать Правительству рассмотреть передачу Ботанического сада им. Э.З. Гареева с баланса Национальной академии наук Кыргызской Республики на баланс Государственного агентства охраны окружающей среды и лесного хозяйства при Правительстве республики с целью возобновления деятельности Ботанического сада им. Э.З. Гареева по прямому (функциональному) назначению»,  проведено общее профсоюзное собрание   коллектива, на котором принято единогласное решение о невозможности присоединения БС НАН КР к ГАООСЛХ.   

Как отметил в ходе пресс-конференции Т.С. Мусуралиев, Ботанический сад должен оставаться самостоятельной структурой  НАН КР, поскольку он имеет неоценимое для науки страны значение: «сегодня мы обладаем уникальной по своему объему и ценности коллекцией растений, многие их которых представляют собой редчайшие в нашем регионе экспонаты», - добавил он.

По мнению руководства Ботанического сада, передача на баланс ГАООСЛХ этого объекта обязательно повлечет за собой нарушение его функционального значения, как научно-исследовательского учреждения и единственной в стране научно-производственной базы интродукции, селекции растений, сохранения биоразнообразия.

По словам  заведующего лабораторией древесных и кустарниковых растений Л.М. Андрейченко, похожий недавний опыт с передачей в Москве Ботанического сада Российской академии наук на баланс Гослесхоза нельзя назвать удачным – поскольку в результате было утрачено более половины уникальных экземпляров коллекции растений.

« Государственное агентство охраны окружающей среды и лесного хозяйства при Правительстве КР занимается естественными, а не выведенными в ходе селекции растениями, у него совсем другая задача. Подобное решение могли сделать лишь люди, не совсем компетентные в данном, весьма тонком вопросе» - пояснил свои слова Л. М.Андрейченко. Как подчеркнул он,  90% находящихся в Ботаническом саду деревьев и кустарниковых пород являются интродуктами, то есть не произрастают в дикой природе. К тому же, если все 150 гектаров Ботсада будут переданы ГАООСЛХ, велика вероятность, что крупнейший в Бишкеке зеленый массив постигнет участь похожей парковой зоны – Карагачевой Рощи, площадь зеленых насаждений которой сейчас сокращается год от года.

 

__________________________________________________________

15:30 13.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Отделение химико-технологических, медико-биологических и сельскохозяйственных наук НАН КР подводит итоги работы за 2014 год

IMG_4895.JPG  IMG_4900.JPG  IMG_4905.JPG

Годичное Общее собрание Отделения химико-технологических, медико-биологических и сельскохозяйственных наук (ХТМБиСХН)  началось с минуты молчания, в память об ушедших из жизни в 2014 году  академика И.М. Ботбаева и члена-корреспондента А.Т. Токтосунова. Далее участники Общего собрания поздравили с 75-летием  члена-корреспондента НАН КР К.ДЖ. Боконбаева, пожелав ему доброго здравия и плодотворной научной деятельности.
В  2014 году  ряду  сотрудников  научно-исследовательских институтов Отделения присвоены следующие звания:
Д.А. Самбаева (Ин-т химии и химических технологий)  – «Отличник образования КР»;
К.Т. Шалпыков (Инновационный центр фитотехнологий) – «Отличник охраны окружающей среды»;
Г.А. Лазьков (Биолого-почвенный институт)– «Лучший исследователь 2014 года»;
Н.В. Габрид (Институт леса) – «Отличник охраны окружающей среды КР»,
М.К. Раджапбаев (Институт леса) – Почетная грамота Государственного агентства охраны окружающей среды и лесного хозяйства КР.   
С отчетным докладом «Об основных результатах научной и научно-организационной деятельности Отделения ХТМБиСХН за 2014 год» выступил вице-президент НАН КР, академик А.А. Алдашев. Информацию о деятельности членов бюро Отделения представил член-корр. НАН КР Р.З. Нургазиев. Отделение ХТМБиСХН координирует работу 7 научных учреждений, всего в них работают 514 человек, в том числе 321 научных сотрудника, 109 кандидатов и 42 доктора наук, 4 академика и 2 члена-корреспондента. Количество сотрудников до 35 лет составляет 25%. В 2014 году в Отделении выполнялись фундаментальные и прикладные исследования по 7 научным проектам, которые финансировались из гос.бюджета на сумму более 59 млн. сомов, что меньше на 625,6 тыс. сомов, чем в 2013 году. Различными международными фондами финансировалось 43 проекта на общую сумму  более $797 тыс. В 2013 году данная цифра составила  $505 тыс. Больше всех привлекли средств Институт химии и химических технологий - 4 гранта на общую сумму более $280 тыс., Инновационный центр фитотехнологий – 6 грантов на $231 тыс., Институт биотехнологий - 1 грант на $120 тыс., Биолого-почвенный институт - 27 грантов на $121 тыс. и Институт леса - 5 грантов на $43 тыс.
Всего Отделением от реализации наукоемкой продукции получено более 2,5 млн. сомов. (4 млн. сом в 2013 году). Из них Институт леса получил более 2 млн.сом, Ботанический сад - более 400 тыс.сом, а Биолого-почвенный институт - 50 тыс.сом. Выполнены 24 хоздоговорные работы на сумму более 2,2 млн. сом, что на 1,3 млн. сомов меньше, чем в прошлом году.
При этом наиболее крупные проекты выполнялись  при поддержке  МНТЦ, ЮНЕП-ГЭФ, Fauna/Flora. Поддержанные различными фондами научные исследования были направлены на решение проблем экологической, биологической и продовольственной безопасностей страны.
За отчетный период научными учреждениями Отделения предложено с целью внедрения 14 научно-технических разработок. В течение ряда лет Отделение предлагает государству для практического использования готовые разработки, которые до сих пор остаются не востребованными. Подготовлены и изданы более 30 монографий,  1 учебник  по экологии, 4 учебные пособия, книги и рекомендации. В 2014 году научными сотрудниками опубликовано 349 научных трудов, из них 302 статьи, в т.ч. 91 изданы в зарубежных изданиях. Защищены 3 докторские и 5 кандидатских диссертаций.  Ученые Отделения принимали участие в    158 международных и республиканских форумах, конференциях, а также  в  проведении 16 международных форумов. Общим собранием был утвержден междисциплинарный проект «Комплексной программы производства, переработки лекарственного сырья и выпуска фармацевтических субстанций», разработанный с участием всех институтов Отделения.
Проведена   наукометрическая оценка эффективности научных учреждений Отделения по результатам за 2014 год:
I место занял - Биолого-почвенный институт;
II место -  Инновационный центр фитотехнологий;
III место - Институт биотехнологий.
Однако, было отмечено о необходимости в дальнейшем  внесения корректив в данную систему оценок путем разработки критериев объективной оценки эффективности НИУ. На собрании было предложено  для координации деятельности многопрофильных НИУ сохранить Отделение ХТМБиСХН и предусмотреть должность академика-секретаря.  

По итогам обсуждения  отчетного доклада   и информации о деятельности членов отделения принято  Постановление  Годичного общего собрания ОХТМБиСХН, с учетом поступивших предложений и замечаний.

............................................................................................................................

На кырг.

ХИМИЯ-ТЕХНИКАЛЫК, МЕДИЦИНАЛЫК-БИОЛОГИЯЛЫК ЖАНА АЙЫЛ-ЧАРБА ИЛИМДЕР БӨЛҮМҮ

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын химия-техникалык,  медициналык-биологиялык жана айыл-чарба илимдер бөлүмү
2015-жылдын 13-февралында, КР УИАнын кичи залында Бөлүмдүн Жылдык жалпы чогулушун өткөрдү. Жыйын Бөлүмдө көп жыл бою эмгектенген академик И.Ботбаев жана корр. мүчө А.Токтосуновдун жаркын элесин бир мүнөт эскерүү менен башталды.
Андан нары Жалпы жыйындын катышуучулары КР УИАнын корреспондент-мүчөсү К.Ж.Бөкөнбаевди 75 жылдык мааракеси менен куттуктап, ага ден соолук, илимий ишинде ийгиликтерди каалап кетишти.  
Иш-чарада « Химия-техникалык,  медициналык-биологиялык жана айыл-чарба илимдер бөлүмүнүн 2014-жылдагы илимий жана илимий-уюштуруу иштеринин негизги жыйынтыктары жөнүндө» отчеттук доклады окулду.
Учурда бөлүмдө 7 илимий мекеме иштейт. Бөлүмдө жалпы 514 кызматкер, анын ичинде 321 илимий кызматкер, 109 илимдин кандидаты, 42 илимдин доктору, 4 академик жана 2 корреспондент-мүчө бар.
2014-жылы 7 илимий долбоор менен иш жүргүзүлгөн. Мамлекеттин бюджетинен 59 млн. сом каражат сарпталган.
Эл аралык кызматташуу боюнча бюджеттик каражаттан тышкары 797 миң доллардан ашык каражатка 43 долбоор каржыланган. 
Ар түрдүү фонддор аркылуу каржыланган илимий изилдөөлөр экологиялык, биологиялык жана азык-түлүктүн коопсуздугуна арналган багытта жүргүзүлгөн.
Илимий изилдөөлөрдүн жыйынтыгы, мамлекеттин илимий-техникалык саясатына тийиштүү сунуштар Өкмөткө, министрликтерге жана мекемелерге жөнөтүлгөн 50 аналитикалык каттардын, эксперттик бүтүмдөрдүн, маалыматтык материалдардын негизине пайдаланылган.
Бөлүм эл аралык илимий кызматташтыкта бир топ ийгиликтерге жетишип, анын жыйынтыгында 797 миң долларды түзгөн 43 долбоор боюнча иш алып барган. Эң көп долбоор тарткан химия, химия-технология Институту болду (280 миң АКШ доллардык 4 долбоор). Илимге байланышкан продукцияны ишке ашыруудан 2,5 млн. сомдон ашык каражат табылган. Ал эми 24 чарбалык-келишимдик иштерди жасоодон 2,2 млн. сом түшкөн.

Фундаменталдык жана прикладдык илимий иштер боюнча КР УИАнын Өнүгүү стратегиясында каралган, илимдин жана жаңы технологиянын приоритеттүү багыттары: органоминералдык табигый ресурстарды пайдалануу технологиясын иштеп чыгуу; жогорку технологиялардын негизинде жаңы материалдарды жаратуу;  Кыргызстандын өсүмдүк жана жаныбарлар дүйнөсүн сактоо, кайра калыбына келтирүү жана туруктуу пайдалануунун илимий негиздери; КР биологиялык жана азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо; бийик тоолуу аймактарда адамдын жашоосунун кооптуулугуна комплекстүү баа берүү каралды.
Мунун ичинде мазутту үнөмдөө үчүн амалдарына, гелминттерге каршы препараттарды өндүрүү үчүн керектеле турган заттарды иштеп чыгууга, Кумтөрдүн калдыктарынан алтынды өндүрүүнүн микробиологиялык ыкмаларына  байланышкан изилдөөлөр жасалган. Ошондой эле алиге чейин илимде изилдене элек 2 өсүмдүк табылган, алар - Аболина шыбагы жана Юнона Радионенко, ал эми республикага жаңы 6 өсүмдүк илимий негизде иликтенген.
Илимий үч ачылышка патент алынды, анын бирөө (ЕА № 020503) Евразия деңгээлиндеги патент. 

Бөлүмдө уран кен калдыктары бар жерлерде мониторинг жүргүзүлгөн, тоолуу аймакта жашоочулардын канынын тутумуна көзөмөл жүргүзүлүп, мээнин ыргагы менен нервдик эмоциялык чыңалуу деңгээлиндеги байланыштарга, тоолуктардын физикалык өнүгүүсүнүн борбордук нерв системасынын байланышын табууга негизделген  изилдөө жүргүзүлгөн.

Кадрларды даярдоо, жаш окумуштууларды илимге тартуу жагы да ийгиликтүү болуп, жакшы жолго коюлган. Жогорку окуу жайлар бөлүмдүн окумуштууларын  мамлекеттик экзамендерге тартышат. Институттар 16 эл аралык жана республикалык  илимий форумдарды даярдашып, ошондой эле  158 илимий форумга катышышкан.
Отчет аралыгында кызматкерлер тарабынан 349 илимий эмгек жарык көргөн, анын ичинен 302 макала жарыяланса, 91и чет мамлекеттик басылмаларда жарык көргөн. Отуздан ашык монография, окуу китептери, анын ичинде экология боюнча 1 китеп жана  окутуу үчүн 4 колдонмо жарык көргөн. 
Отчеттун жыйынтыгында КР УИАнын көп тармактык илимий-изилдөө мекемелерин калтыруу менен КР УИАнын жаңы уставында академик-катчы деген кызмат сунушталды. Илимий изилдөө мекемелеринин натыйжалуулугун так баалоо үчүн критерийлер да иштелип чыгышы көңүл чордонундагы нерсе экендиги баса белгиленди. Жыйындын жыйынтыгы боюнча токтом кабыл алынды.
Иш-чарада өткөн жылы мыкты иштеп, илимге бараандуу эмгек кылгандыгы үчүн химия жана химия-технология институтунан Д.Самбаевага “Билим берүүнүн отличниги”, инновациялык фитотехнология Борборунан К.Шалпыковго “Айлана-чөйрөнү коргоонун отличниги”, биология жана жер таануу институтунан Г.Лазьковго “2014-жылдын мыкты изилдөөчүсү”, П.Гана атындагы токой институтунан Н.Габридге “Айлана-чөйрөнү коргоонун отличниги”жана П.Гана атындагы токой институтунан М.Ражапбаевге “АЧКТЧМАнын Ардак грамотасы” менен сыйланышты.

________________________________________________________

15:00 12.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Отделение физико-технических, математических и горно-геологических наук НАН КР подводит итоги своей работы за  2014 год.

-Борубаев.jpg  IMG_4817.JPG

12 февраля 2014 года в Национальной академии наук прошло Годичное  общее собрание Отделения физико-технических, математических и горно-геологических наук (ОФТМиГГН). В работе Общего собрания приняли участие президент НАН КР, вице-президенты НАН КР, ректоры вузов, представители министерств, ведомств и ассоциаций. На собрании президент НАН КР А.Э.Эркебаев сердечно поздравил академика НАН КР, заслуженного деятеля науки КР А.Б.Бакирова с 80-летием и поблагодарил юбиляра за большой вклад в изучение горной системы Кыргызстана.
С отчетным докладом «Об основных результатах научной и научно-организационной деятельности Отделения ФТМиГГН за 2014 год» выступил председатель отделения, вице-президент НАН КР, академик А.А. Борубаев. Информацию о деятельности членов Отделения в 2014 году представил заместитель председателя Бюро  ОФТМиГГН К.Ч. Кожогулов.
 В докладе было отмечено, что в отчетном году сотрудникам Института геомеханики и освоения недр члену-корр. Кожогулову К.Ч., д.т.н. Никольской О.В., д.т. н. Тажибаеву К.Т., д.т.н.Толобековой Б.Т. была присуждена Государственная премия КР в области науки и техники за 2014 год, ряд ведущих ученых Отделения  награждены Почетными грамотами министерств и ведомств Республики.   
Научные учреждения Отделения в составе 8 институтов (871 сотрудников, в том числе 388 научных сотрудника, из них 72 доктора и 124 кандидата наук) выполняли исследования по 17 фундаментальным и прикладным проектам, финансируемым из бюджета, с объемом финансирования 99 323, 8.0 тыс. сомов. С зарубежными фондами проводились работы по 10 грантам, объем финансирования которых составил 338, 4 тыс. долларов США. На сегодняшний день в Отделении состоит 15 академиков и 11 членов-корреспондентов НАН КР.
В 2014 году институты ОФТМиГГН НАН КР опубликовали 596 научных работ, в том числе 145 – за рубежом. Из них 387 статей, 23 монографии, 1 -   за рубежом. Помимо того, изданы 13 учебников и учебных пособий, получено 12 патентов на изобретения и 12 положительных решений на выдачу патентов.
В институтах Отделения в 2014 году функционировало 8 диссертационных советов по 26 специальностям, защищено 14 докторских и 21 кандидатская диссертация. В зарубежных научных центрах Англии, Германии, Китая, Бельгии, Японии, России проходили стажировку 20 сотрудников НИУ Отделения. Ученые Отделения принимали активное участие в реализации программ по торгово-экономическому, научно-техническому и гуманитарному сотрудничеству в рамках СНГ, ШОС и ЕврАзЭС, в реализации Перспективного плана совместных работ государств - участников СНГ в рамках Межправительственного совета по разведке, использованию и охране недр и т.д.
 Учеными Отделения было сделано 3 значимых открытия, 2 из них – за годы независимости нашей страны. Только за последние 2 года передано в производство около 50 завершенных научных разработок, опубликовано более 1000 научных работ.  Институты Отделения передали хозяйствующим субъектам, ведомствам, образовательным учреждениям 25 разработок, обеспечивающих экономический, социальный и технологический эффекты.  За 2014 год проведено 1 Общее собрание и 18 заседаний Бюро, на которых приняты44постановления. Научно-исследовательские учреждения ОФТМиГГН НАН КР провели за отчетный период 13 международных конференций и школ-семинаров.  В своих выступлениях, академик А. Кутанов, член-корр.  Панков отметили о значимости проведения  под руководством председателя Отделения, академика А.А. Борубаева V Международного конгресса математиков Тюркского Мира, в котором приняли участие видные ученые из 18 стран мира, а также Кыргызско-японского симпозиума «Чистая окружающая среда, продвижение новых технологий для улучшения энергетической эффективности и энергосбережения Кыргызстана». Ректоры вузов подчеркнули о важности сохранения НАН КР для концентрации научного потенциала, подготовке научных кадров на базе существующих совместных  центров и лабораторий.  На собрании были также подведены итоги деятельности Институтов Отделения по рейтинговой системе. 1 место занял Институт физико-технических проблем и материаловедения (248.6 балла), 2 место – Институт геомеханики и освоения недр (204.8 балла), 3 место было отдано 2 институтам - Институту геологии(183.7балла) и Институту теоретической и прикладной математики (171.0).
 Председатель отделения, академик А.А. Борубаев   внес на рассмотрение Общего годичного собрания НАН КР предложения о необходимости сохранения ОФТМиГГН – как основы НАН КР и вместо упраздняемых должностей вице-президента и председателя отделения ввести должность академика-секретаря Отделения. По итогам обсуждения доклада «Об основных результатах научной и научно-организационной деятельности ОФТМиГГН принято постановление Общего собрания, с учетом поступивших предложений и замечаний.

............................................................................................................................

На кырг.

ФТМжТКГ бөлүмү жылдык отчетун берди

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын физика-техникалык,  математикалык  жана тоо-кен геологиялык илимдер бөлүмү
2015-жылдын 12-февралында, КР УИАнын кичи залында Бөлүмдүн Жылдык жалпы чогулушун өткөрдү.
Иш-чарага И.Раззаков атындагы КМТУнун ректору Т.Б.Дүйшөналиев, КМКТАУнун ректору А.А.Абдыкалыков, КР Өкмөтүнө караштуу  геология жана минералдык ресурстар боюнча мамагенттигинин директорунун орун басары У.Д.Рыскулов, КР энергетика жана өндүрүш министрлигинин илимий изилдөө борборунун директору А.И.Бийбосунов, РК билим берүү жана илим боюнча Башкармалыгынын жетекчиси А.М.Джураев, Кыргызстандын инновацияны башкаруу боюнча жетекчиси Ө.К.Козобаев ж.б. катышты.
Бөлүмдүн отчеттук жыйынында КР УИАнын вице-президенти, академик А.А.Бөрүбаев «Физика-техникалык, математикалык жана тоо-кен геологиялык илимдер бөлүмүнүн 2014-жылдагы илимий жана илимий-уюштуруу иштеринин негизги жыйынтыктары жөнүндө» отчеттук маалымат берди.
“Биздин ийгиликтер мамлекеттеги өндүрүштөргө, чарбачылыкка пайдаланылышы, салым кошушу үчүн дагы кандай аргаларды жасообуз керектигин ойлоштурушубуз керек. Сыймыктанаар эмгектерибиз көп эле” – деди жасалган иштердин жыйынтыгын талкууда академик М.Жуматаев.

“Жаш кадрларды окутуп жатып, алардын илимий көрөңгөсүн кеңейтүү үчүн биз илимдер академиясынын окумуштуулары менен байланышты тереңдетишибиз абзел. Илимсиз сапаттуу адистерди даярдашыбыз оор” – дейт өз сөзүндө КМТУнун ректору Т.Дүйшөналиев.

"2014-жыл үчүн Бөлүмдүн илимий жана  илимий-уюштуруучулук  ишмердүүлүгү тууралуу" билдирүүсүнөн

Физика-техникалык, математикалык жана тоо-кен геологиялык илимдер бөлүмүнүн жылдык жалпы чогулушу бул отчёттук жылда илимий жана илимий-уюштуруучулук ишмердүүлүк боюнча белгилүү ийгиликтерге жетишкендигин белгиледи.
Бөлүмдүн 8 институту 2014-жылы (жалпы 871 кызматкер бар, анын ичинен 388 илимий кызматкер, тутумунда 72 доктор, 124 илимдин кандидаты иштейт) 99323.8 миң сом көлөмүндөгү жалпы бюджеттик финансылоо менен 17 долбоордун алкагында фундаменталдык жана прикладдык изилдөөлөрдү жүргүздү. Ал эми 338.4 миң АКШ доллар көлөмүндөгү 10 долбоор чет мамлекеттин фонддорунун гранттары менен ишке ашырылган. 13842.7 миң сомго тете иш 36 чарбалык келишимдер жана контракттар боюнча аткарылды. Бюджеттик финансылоонун жалпы санынын 37 % бюджеттик эмес каражатты түзөт.
Бөлүмдүн Институттарында 26 адистик боюнча докторлукту жана кандидаттыкты жактоо боюнча 8 диссертациялык кеңеш иштейт. Учурда аспирантурада 47 аспирант окуйт.
Өткөн отчеттук жыл аралыгында 23 монография жана жыйнак жарыяланган. 12 патент алынып, 596 илимий эмгек жарык көргөн, алардын ичинен 145 – чет өлкөдө жарыяланган. Бөлүмдүн институттары тарабынан 13 илимий конференция өткөрүлгөн, ага эл аралык жана аймактык 165 илимпоз докладдары менен катышкан.
Айыл-чарба өндүрүштөрүн оптимизациялоонун экономикалык-математикалык моделдери жана аларды базар шартында бөлүштүрүүгө байланышкан маселелер аныкталган.
Курулуш объекттеринин абалына мониторинг жүргүзүү концепциясы иштелип чыгып, геофизикалык изилдөөлөрдүн методологиясы иштелип чыккан. Георадардын антеннасынын конструкциясы иштелип чыгып, акселерометрди түзүүнүн жаңы принциби сунушталган, жогорулатылган метрологиялык мүнөздөмөлүү геофизикалык ченөөнүн жаңы принциби, агынды сууларды биологиялык тазалоодо автоматизациялоо системасы сунушталган.
Бөлүмдүн институттары чет өлкөлүк фонддордун гранттарынын алкагында геология, сейсмология, астрофизика жана экология тармагында иш алып барышат. Кызматкерлер тарабынан Кыргыз Республикасындагы ишканалар менен уюмдарга 25 аягына чыгарылган, экономикалык, социалдык жана технологиялык натыйжага эсептелген иштелмелерди сунуштады.
Бөлүмдөн өткөн жылы 20 кызматкер Англия, Германия, Китай, Бельгия, Япония, Россия жана Казакстанга барып, стажировкадан өтүп келишкен.  
Кыргызстанда Бөлүмдүн жетекчиси, академик А.А.Борубаевдин жетекчилиги астында алгачкы жолу Түрк Дүйнөсүнүн математиктеринин V Эл аралык конгресси өткүрүлүп (июнь-июль,  2014-ж.), ага дүйнөнүн 18 мамлекетинен окумуштуулар катышкан.
Мындан бөлөк, А.А.Кутановдун жетекчилигинин астында Япониянын окумуштуулары менен биргеликте иш-чара өткөрүшүп, анда суунун жеткиликсиздиги проблемасын чечкен жабдууларды иштеп чыгуу боюнча бир топ иштер жасалган.
ФТМжТГИБ 15 академик жана 11 корреспондент-мүчө бар, алар 9 илимий долбоорду жетектейт. Бөлүмдүн мүчөлөрү 93 Эл аралык жана республикалык конференцияларда, симпозиумда жана семинарларда доклад менен катышкан.
Өткөн жылы жараткан ийгиликтери үчүн Бөлүмдүн кызматкерлери:  корр.-мүчө Кожогулов К.Ч., Никольская О.В., Тажибаев К.Т. КР илим жана техника тармагындагы Мамлекеттик премияга татыктуу болушту. Бир топ окумуштуулар Ардак Грамоталары менен сыйланышты. Жыйында отчеттун жыйынтыгы жактырылып, токтом кабыл алынды.

 

__________________________________________________________

16:00 11.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Вице-президент НАН КР, академик А.А. Акматалиев награжден Почетной грамотой Министерства культуры, спорта и туризма Южной Кореи
 
 Делегация в составе представителя  Министерства культуры, спорта и туризма Южной Кореи Пак Ми Джонг, президента Института международного развития Южной Кореи Ли Тэ Джу и  научного сотрудника  Щин Сонён посетила Отделение гуманитарных и экономических наук НАН КР.
В ходе встречи участники делегации ознакомились с институтами Отделения, а также рукописным фондом Института языка и литературы имени Ч.Т. Айтматова НАН КР, проявили большой интерес к проблемам исследования и  издания в Кыргызстане более 40 различных вариантов эпоса «Манас», прослушав отрывки  из эпоса в исполнении  манасчы.  
Почетная грамота вручена вице-президенту НАН КР, академику А.А. Акматалиеву за его большой вклад в развитие  плодотворного культурного и  научного сотрудничества между Кыргызстаном и Южной Кореей.     

 

............................................................................................................................

На кырг.

Академик А.Акматалиев Түштүк Кореянын маданият министрлигинин
Ардактуу Грамотасы менен сыйланды

 

Кечээ, 2015-жылдын 10-февралында КР УИАнын Гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмүнө Түштүк Кореянын Маданият, спорт жана туризм министрлигинин өкүлү Пак Ми Джонг, Эл аралык өнүктүрүү институтунун президенти Ли Тэ Джу, илимий кызматкер Щин Сонён менен КР УИАнын Гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмүнүн вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиев жолугушуу өткөрүштү.

Жолугушууда коноктор КР УИАнын Ч.Айтматов атындагы тил институтунун кол жазмалар фондунда болуп, сактоодогу кол жазмалардын абалы менен таанышты. Кыргыздын улуу эпосу “Манаска” байланышкан жагдайлар боюнча маалымат алды. “Манас” эпосунан үзүндү угушуп, жогору баа беришти. Аталган бөлүмдүн жетекчиси аткарылган иштер, келечекке коюлган пландар жөнүндө маалымат берип кетти. 

Иш-чарада КР УИАнын вице-президенти академик А.Акматалиев Түштүк Корея менен илимий-маданий тыгыз байланышты өнүктүрүүгө зор салым кошкондугу үчүн Түштүк Кореянын маданият министрлигинин Ардактуу Грамотасы менен сыйланды.

 

__________________________________________________________

14:00 11.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Годичное общее собрание Отделения гуманитарных и экономических наук Национальной академии наук (НАН) КР


IMG_4748.JPG  IMG_4740.JPG  IMG_4749 (1).JPG

11 февраля 2014 года в Национальной академии наук прошло годичное Общее собрание Отделения гуманитарных и экономических наук. В работе Общего собрания  принимали участие депутат Жогорку Кенеша КР Р.К. Акназарова, президент НАН КР А.Э.Эркебаев, вице-президенты НАН КР, руководители научно-исследовательских институтов НАН КР.
В начале заседания, после вступительного слова Президента НАН КР, академика А. Эркебаева, взял слово председатель отделения,  вице-президент НАН КР, академик А.А. Акматалиев. Он представил участникам общего собрания отчетный доклад за годовой период “Об основных результатах научной и научно-организационной деятельности Отделения гуманитарных и экономических наук за 2014 год”. 
Далее зам. председателя бюро отделения, академик А.Ч. Какеев проинформировал участников собрания  о деятельности членов Отделения в 2014 году. Было отмечено, что, несмотря на достаточно сложные для НАН КР времена,  за отчетный период  институты Отделения  осуществляли работу по 9 научным проектам, охватывающим актуальные проблемы общественной жизни. На проведение научных исследований было выделено из госбюджета 33млн. 438тыс. 600 сомов. В отчетном году наряду с бюджетным финансированием, выделяемым на  научные исследования, структурные подразделения привлекли  7 млн. сомов за счет спонсоров и иных источников. В среднем за год, по отделению издано 29 монографий, более 10 учебных пособий для школ и вузов страны, 384 научных и научно-популярных статей, из которых 54 изданы в зарубежных журналах. Помимо того, в течение 2014 года отделение провело 24 научных форума, конференции, семинары, круглые столы. Успешно защитили свои диссертации 8 докторов и 59 кандидатов наук. В составе Отделения действуют пять научных институтов и Центральная научная библиотека, в которых работают 271 человек, из них 251 научный сотрудник, 5 академиков, 22 члена-корреспондента, 36 докторов наук, 84 кандидата наук. Академик Т.К.Койчуев отметил, что институты  должны эффективно работать, особенно надо развивать фундаментальные исследования, несмотря на моральное давление на НАН КР. В своих выступлениях члены-корреспонденты НАН КР Дж. Джунушалиев, О.А.Тогузаков, Э.Мамбетакунов, С.Ж. Мусаев остановились на проблемах истории, философии,кыргызского языка, педагогических дисциплин.
“Прежде чем исследовать, нужно подумать – нужна ли эта тема для народа, востребована ли она сегодня. Поэтому, необходимо провести анализ, инвентаризацию научных тем”, - подчеркнул  далее президент НАН КР, академик А. Эркебаев. По его словам, надо институтам самим проявлять инициативу и предлагать предложения по вопросам вступления в Таможенный союз, развития горнодобывающей промышленности и важно, чтобы эти исследования носили комплексный характер с привлечением широкого круга специалистов. Итогом заседания стало принятие постановления  годичного Общего собрания Отделения гуманитарных и экономических наук о результатах научной и научно-организационной деятельности за 2014 год с учетом высказанных предложений и замечаний.

............................................................................................................................

На кырг.

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫ
ГУМАНИТАРДЫК ЖАНА ЭКОНОМИКАЛЫК ИЛИМДЕР БӨЛҮМҮ

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмү2015-жылдын 11-февралында КР УИАнын кичи залында Бөлүмдүн Жылдык жалпы чогулушу өткөрүлдү.
Жыйынтык чыгаруу жыйынына КР ЖКнын депутаты Роза Акназарова, КР УИАнын жетекчилери, окумуштуулар катышты.
Иш-чарада бөлүмдүн вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиев тарабынан«Гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмүнүн 2014-жылдагы илимий жана илимий-уюштуруу иштеринин негизги жыйынтыктары жөнүндө» отчеттук доклады окулуп, бөлүмдүн мүчөлөрүнүн 2014-жылдагы ишмердүүлүгү жөнүндө маалымат берилди.
Гуманитардык жана экономикалык илимдер бөлүмүнүн жылдык жалпы чогулушу Бөлүм бул отчёттук жылда илимий жана илимий-уюштуруучулук ишмердүүлүк боюнча белгилүү ийгиликтерге жетишкендигин белгилейт.
Ошону менен катар КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев бөлүмдүн жасалган иштерине оң баа берип, илимий иштердин бүгүнкү күндөгү зарылдуулугуна, ийгиликтүүлүгүнө абдан көңүл бөлүш керектигин баса белгиледи. Мамлекеттин саясатына, экономикасына, маданиятына пайда келтире турган илимий иштелмелерди, сунуштарды иштеп чыгуунун керектигине, китептердин, айрыкча илимдер академиясынын атынан чыккан китептердин деңгээли, сапаты жогору болушуна токтолуп кетти.  

"2014-жыл үчүн Бөлүмдүн илимий жана  илимий-уюштуруучулук  ишмердүүлүгү тууралуу" билдирүүсүнөн

Бөлүмдүн илим изилдөө мекемелери тарабынан учурдун актуалдуу проблемалары боюнча фундаменталдык жана прикладдык изилдөөлөр жүргүзүлүп, негизги көңүл манастаануу, тил илими, адабият таануу, Кыргызстандын маданий мурастарын изилдөө, сактоо жана пайдалануу маселелери, кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн тарыхы, археология, кыргыз элинин коомдук-саясий жана философиялык ойломунун тарыхы, Кыргызстандагы конституциялык-укуктук реформалардын калыптануусу жана өнүгүүсү, рынок институттарынын өнүгүү өзгөчөлүктөрү жана өнүктүрүү көйгөйлөрүнө өзгөчө көңүл бөлүнгөн.         
Бөлүмдүн курамында 5 илимий мекеме жана борборлоштурулган илимий китепкана бар. Бул мекемелердеги жалпы кызматкерлердин саны  - 271, илимий кызматкерлердин саны 251, алардын ичинен 5 академик, 22 корреспондент-мүчө, 36 илимдин доктору, 84 илимдин кандидаты эмгектенет.
Отчёттук жылда Институттар илим-изилдөө иштерин 9 илимий долбоордун алкагында иш алып барышты. Изилдөөлөргө мамлекеттик бюджеттен 33 438 600 сом бөлүнгөн. Мындан сырткары бюджеттен сырткары институттар тарабынан спонсорлордун эсебинен  7 млн. жакын  сом тартылган. 
2014-жылы 29 монография, академиялык басылмалар, 10 окуу китептери 384 илимий макала жарык көргөн жана анын ичинен 54 макала чет өлкөдө жарык көргөн.
Бөлүм тарабынан бул отчёттук жылда 24 эл аралык, республикалык илимий форум, конференция, семинар, тегерек столдорду уюштурушкан.
Бөлүмдүн алдындагы 6 диссертациялык кеңеште республикалык жана чет элдик ар кандай мекемелеринен даярдалган 8 докторлук, 59 кандидаттык диссертация жакталган. 

Жалпысынан алганда Бөлүмдүн илимий мекемелери отчёттук жылда илим-изилдөөчүлүк, илимий-уюштуруучулук жана илимий-педагогикалык ишмердүүлүгү бир топ жемиштүү болду десек болот.

__________________________________________________________

17:00 05.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Встреча руководителя НАН КР с представителем правительства Башкортостана   

Общий1.jpg  IMG_4617.JPG

В Национальной академии наук состоялась встреча президента НАН КР А.Э.Эркебаева с заместителем Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан  С.Т. Сагитовым.  На встрече также приняли участие вице-президент НАН КР А.А. Акматалиев, директор Института языка и литературы им. Ч. Айтматова  К. Т.Токтоналиев, директор Института  философии и политико-правовых исследований НАН КР О.А. Тогузаков, ученый секретарь Института истории и культурного наследия НАН КР Ч.У. Койчуманова.
Как отметил зам. премьер-министра Правительства Башкортостана С.Т. Сагитов, в марте 2015 года в г. Бишкеке намечается проведение Дней культуры и науки Республики Башкортостан. «В связи с этим, для нас очень важен обмен мнениями о работе академических институтов, особенно по гуманитарным наукам, по лингвистике, истории, философии.  В республике успешно функционируют Академия наук Башкортостана и Уфимский научный центр РАН»,- добавил С.Т. Сагитов. Президент НАН КР А.Э.Эркебаев рассказал о процессах, связанных с реформированием научной сферы в Кыргызстане. Особо остановился на  вопросах литературных взаимосвязей между Кыргызстаном и Башкортостаном.  На встрече было выражено обоюдное стремление наращивать научное, экономическое и духовное сотрудничество, ибо есть общность исторических и культурных взаимосвязей.  В рамках Дней культуры и науки Республики Башкортостан в Кыргызстане намечается  провести научно-практические конференции, круглые столы по вопросам языкознания, исторической, философской мысли, просветительской деятельности в религиозной сфере, а также организовать стажировки аспирантов в научные учреждения Башкортостана.

............................................................................................................................

На кырг.

КР Улуттук илимдер академиясында КР УИАнын президенти А.Эркебаев менен Башкыр Республикасынын  Премьер-министринин орун басары С. Сагитов менен жолугушуу өткөрүлдү. Жолугушууга ошондой эле КР УИАнын вице-президенти, академик А.Акматалиев, КР УИАнын Ч.Айтматов атындагы тил жана адабият институтунун директору К.Токтоналиев, КР УИАнын философия жана саясий-укук таануу институтунун директору О.  Тогузаков, КР УИАнын тарых жана маданий мурас институтунун окумуштуу катчысы Ч.Койчуманова катышты.
Башкыр Республикасынын Өкмөт башынын орун басары С. Сагитов белгилегендей, Бишкекте 2015-жылдын март айларында Башкыр Республикасынын маданияты жана илимине арналган иш-чара өткөрүлөт.
«Ушуга байланыштуу, академиялык институттардын иштери боюнча пикир алмашуу биз үчүн абдан олуттуу, айрыкча гуманитардык илимдерге керген лингвистика, тарых, философия тармагында бул омоктуу иш болмок. Республикабызда Башкыр илимдер академиясы, РИАнын Уфа илимий борбору ийгиликтүү ишин жүргүзүп жатат»,- деп кошумчалады С. Сагитов.
Өз сөзүндө КР УИАнын президенти Абдыганы Эркебаев Кыргызстандагы илим тармагындагы реформалоого байланышкан иштер боюнча маалымат берип кетти. Анын ичинде Кыргызстан менен Башкыр элинин өткөн кылымдын башынан бери келе жаткан адабий байланыштары жөнүндө токтолду. Кыргыз элинин улуу инсандарынын Уфа шаарында билим алгандыгы, кыргыз илимине тийиштүү китептердин басылышы, окумуштуу Каим Мифтаковдун элдик эпосторду чогултуудагы орошон иштери боюнча жогору баа берип, Башкыр элине ыраазычылыгын билдире кетти. Жолугушуунун жүрүшүндө эки элдин ортосундагы илимий, экономикалык жана руханий кызматташууну күчөтүүдөгү эки тараптуу аракеттешүүгө маани берилди, жасала турган иштер болжолдонду.
Кыргызстандагы Башкыр маданият жана илим күндөрүнүн алкагында тил, адабият, тарых, философия илими, дин тармагындагы агартуучулук маселелери боюнча илимий конференцияларды, тегерек столдорду өткөрүү белгиленди. Аспиранттарды Башкыр Республикасынын илимий мекемелеринде стажировкадан өткөрүү, биргелешкен илимий иштерди уюштуруу, эмгектерди жарыялоо, лекцияларды өткөрүү боюнча да бир топ сунуштар киргизилди.

__________________________________________________________

13:00 04.02.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Круглый стол на тему: "Реформа системы организации науки в Кыргызской Республике"

В Министерстве образования и науки КР  прошел круглый стол на тему: «Реформа системы организации науки в Кыргызской Республике» с участием вице-спикера Жогорку Кенеша КР Б.А. Мамыровой, вице-премьер-министра КР Д.А. Ниязалиевой, министра образования и науки КР Э.К. Сариевой, президента НАН КР А.Э. Эркебаева , руководителей министерств и ведомств, ректоров вузов, членов рабочей группы по науке при Правительстве КР.
Участникам круглого стола была представлена презентация Проекта Концепции реформы системы организации науки в КР. Отмечено, что необходимость реформы системы организации научной сферы связана с отсутствием тесной взаимосвязи между научной деятельностью и приоритетами развития страны, отсутствием взаимосвязи между научной деятельностью и реальным сектором, а также недостаточно эффективными моделями организации управления сферой науки и финансирования научных исследований.
Руководство Национальной академии наук во главе с президентом НАН КР А.Э.Эркебаевым высказали ряд критических замечаний в адрес общественного экспертного Совета при Президенте КР, а также рабочей группы по науке при Правительстве КР.  Согласно Концепции, в целях оптимизации организационной структуры по реализации государственной научно-технической политики предлагается организовать Совет по науке при премьер-министре КР, Департамент по науке и инновациям при Министерстве образования и науки КР, в свою очередь при Департаменте образовать Фонд развития науки, через которые будут финансироваться приоритетные для страны направления научных исследований.  НАН КР  сохранена и  ей придан статус государственного научного учреждения, при этом структура НАН  будет оптимизирована. По словам члена общественного экспертного совета при Президенте КР по вопросам развития образования, рабочей группы по науке при Правительстве КР З.К. Дербишевой, в ходе обсуждения Проекта Концепции были высказаны также предложения создать Совет по науке не при премьер-министре КР, а  при
Президенте КР. Она также  добавила, что  предлагается Президиум НАН КР, отделения упразднить, кроме Южного отделения, а Президиум НАН КР  заменить Советом директоров.  По всем этим вопросам участниками круглого стола были высказаны различные мнения и предложения. В заключение,  предложено провести до 20 февраля 2014г.   еще одну встречу с участием вице-премьер-министра КР  Д.А. Ниязалиевой. С учетом поступивших предложений, замечаний и дополнений  рабочей группе  по науке при Правительстве КР предстоит доработать окончательный вариант Концепции реформы системы организации науки,  затем передать в Правительство КР для рассмотрения.

__________________________________________________________

14:20 29.01.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Встреча аспирантов  с руководством и учеными НАН КР

IMG_4497.JPG  IMG_4509.JPG  IMG_4493.JPG
Встреча молодых ученых, аспирантов  научно-исследовательских институтов (НИИ) НАН КР с ее руководством, учеными прошла 29 января в Национальной академии наук.
Во встрече также участвовали президент НАН КР А.Э. Эркебаев,  вице-президенты А.А. Борубаев, Б.А.Токторалиев, академик А.А. Кутанов, гл. ученый секретарь Президиума НАН КР Ч.И. Арабаев, член-корреспондент НАН КР А.Т. Жунушов, доктор биологических наук Б.М.Дженбаев и другие.
Как подчеркнул в своем обращении к собравшимся гл. ученый секретарь Президиума НАН КР
Ч.И. Арабаев, наука в нашей стране переживает непростые времена. Обстановка постоянной нехватки средств в научно-образовательной сфере, не лучшим образом сказались на численности поступающих в аспирантуру  НИИ НАН КР. Если в 2013 году их таковых было 80 человек, то в прошлом году – на 10 абитуриентов меньше.
Несмотря на материальные трудности, руководству учреждения удалось добиться повышения стипендии аспирантам. Если два года назад ее размер составлял 500 сомов в месяц для первокурсников и 650 сомов для слушателей второго курса, то в прошлом году она выросла в полтора раза – составив 1450 и 1885 сомов для учащихся первого и второго курсов соответственно, сообщил гл. ученый секретарь Президиума НАН КР Ч.И. Арабаев. И дополнил: в настоящее время в аспирантуре учится 229 человек - 112 очных слушателей и 117 заочных.
Вице-президент НАН КР А.А. Борубаев отметил: к сожалению, уровень научной компетентности некоторых докторов и кандидатов наук в Кыргызстане оставляет желать лучшего. Академик также предложил молодым ученым чаще публиковать свои статьи в кыргызстанских научных журналах «Известия НАН КР» и «Доклады НАН КР».  
Далее участникам встречи был показан документальный фильм, посвященный отмеченному в прошлом году 60-летию Национальной академии наук КР, затем академики поделились со своими молодыми коллегами воспоминаниями о своей университетской юности и годах начала научной карьеры.
Глава  НАН выразил надежду, что научное призвание, исследовательский талант и трудолюбие молодой смены научных кадров помогут им сделать немало для укрепления и приумножения научного потенциала нашей страны.      
Завершая собрание, гл. ученый секретарь Президиума НАН КР Ч.И. Арабаев предложил участникам встречаться почаще. Он сообщил о том, что в ходе следующей встречи, которую намечено провести через месяц, планируется заслушать научный доклад   докторов, кандидатов наук, а также кого-нибудь из соискателей и аспирантов.

............................................................................................................................

На кырг.

КР УИАнын окумуштуулары жаш илимпоздор менен жолугушту

Бүгүн, КР Улуттук илимдер академиясында КР УИАнын окумуштуулары менен аспиранттардын жолугушуусу өттү.
Жолугушууда КР Улуттук илимдер академиясынын дүйнө жүзүнө аты таанымал окумуштуулары өзүнүн илимий эмгек жолун, эмгектери жөнүндө айтып берип, жаш окумуштууларга кеңештерин беришти. Илим жолундагылардын түйшүгү менен кубанычы, маселелери менен келечеги жөнүндө сөз болду.
“Сиздер барсыздар, демек илимдин да келечеги бар. Илимий ишиңерди ийгилик жылоолосун” деп ак жол каалап кетти КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев.
Иш-чарада  жаш илимпоздордун илимий иш менен алектенгенге көп мүмкүнчүлүктөр бар экендиги, анын көбү аспиранттын өзүнө көз каранды экендиги айтылды. Алган изилдөөсүнүн актуалдуулугуна жараша стипендия утуп алса же долбоордун алкагында иштеп чет жерге барса, ал жерде иштөө менен катар тажрыйба жыйса болоору айтылып, өрнөктүү мисалдар келтирилди.
“Азыр жаш окумуштуулардын келечеги кең эле. Менин эки аспирантым грант утуп алып окуп жатат. Жаш илимпоздордун илимий эмгектерин жыйнак кылып чыгарганга, колдоо көрсөткөнгө даярбыз. Биз алар үчүн жоопкербиз. Жаштардын кандай демилгеси, идеясы болсо да анын ишке ашышына кол кабыш кылуубуз – биздин тикелей милдетибиз” – деди КР УИАнын вице-президенти, академик А.Бөрүбаев. 
Жаш окумуштуулар КР УИАнын келечеги, окуу учурунда кандай жолдор менен чет мамлекеттерге барып тажрыйба топтоп келсе болоору жөнүндө суроо салышты. Ал эми КР УИАнын окумуштуу катчысы Ч.И.Арабаев мындай жолугушууларды бир айда бир жолу өткөрүп, анда бир беделдүү окумуштуу менен бир жаш илимпоздун илимий эмгеги окулуп, талкууга алынса деген сунушун киргизди. 
“КР УИАнын аспирантура бөлүгү илим изилдегиси келгендерге колдон келишинче жакшы шарттарды түзүп келүүдө. Окуусуна төлөмөк турсун, аз да болсо стипендия төлөйбүз. Илимий эмгектерин жарыялаганга аракет жасайбыз. Бир жакшы жагдай – учурда КР УИАнын мындан наркы ишмердүүлүгү али тактала элек болсо да, окууга тапшыргандар көбөйүп, жада калса сынак менен тандалып да өтүп калышты.
Аспиранттардын кээ бири окуу жайларда иштеп жатып, ишине илиминин терең болушуна ынангандар болсо, көбү жогорку окуу жайын аяктап эле тапшырып жатышат. Белгилеп кете турган жагы – табигый, техникалык илимдер боюнча аспирантурага тапшыргандар коомдук илимдерге караганда азыраак болууда” – деп баса белгиледи КР УИАнын аспирантура бөлүмү боюнча жетектөөчү адиси Осмонова Бактыгүл.

__________________________________________________________

14:00 23.01.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

............................................................................................................................

На кырг.

Батма Кебекова



2015-жылдын 22-январында Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Ч.Айтматов атындагы Тил жана адабият институтунун жетектөөчү илимий кызматкери, филология илимдеринин кандидаты (1964), Кыргыз Республикасынын Илим жана техника жаатындагы Мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (2004), Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1995), белгилүү окумуштуу Батма Кебекова узак  оорудан кийин дүйнө салды.
Б.Кебекова Кемин районунун Чоң Кемин айылында 1935-жылы туулган. 1950-жылы Кыргыз кыз-келиндер педагогикалык окуу жайын, 1954-жылы Кыргыз педагогикалык институтун, 1957-жылы Кыргыз малекеттик университетинин аспирантурасын аяктап, 1964-жылы «Кыргыз совет аңгеме жанрынын өсүш жолдору» деген темада кандидаттык диссертациясын Москвадан ийгиликтүү коргогон. Ошол мезгилден бери илимий ишмердигин кыргыз фольклористика илиминин өсүшүнө, акындар чыгармачылыгын изилдөөгө арнаган көрүнүктүү илимпоз болгон.
Батма Кебекова «Курманбек» эпосунун варианттары» (1961), «Эр Табылды» эпосунун идеялык-көркөмдүк өзгөчөлүгү» (1963), «Кедейкан» эпосунун идеялык-көркөмдүк өзгөчөлүгү» (1964), «Кыргыз совет аңгеме жанрынын өсүш жолдору» (1967), «Кыргыз-казак фольклорунун байланышы»(1983), «Кыргыз-казак акындар чыгармачылыгынын  байланышы» (1985),  «Арстанбек» (адабий мүнөздөмө) (1994),  «Кыргыз эл ырчылары» (Хрестоматия) (1994), «Кыргыз элинин каада-салт ырлары» (2001), «Кыргыз эл ырчыларынын тарыхынын очерктери» (2009) деген сыяктуу теориялык эмгектери жарык көргөн. Мындан сырткары «Кыргыз эл оозеки чыгармачылыгынын тарыхынын очерки» (1973), «Акындар чыгармачылыгынын тарыхынын очерктери» (1988), «Кыргыз адабиятынын тарыхы» (7 томдук) (2002), «Кыргыз адабият таануусу жана сыны» (2томдук) (2005), «Азыркы кыргыз адабияты» (2005) деген фундаменталдуу эмгектерге авторлош болуп, кыргыз адабияттаануу илиминин методологиялык базасын түзүүгө зор эмгек сиңирген.
Б.Кебекова дайыма фольклордук экспедицияларга катышып, эл арасынан элдик оозеки чыгармалардын түрдүү жанрдагы  бай мурастарын, акындардын чыгармаларын жыйнап, аларга  текстологиялык иш жүргүзүп, жарыялап келген. 
Б.Кебекова 1990-жылдан баштап фольклор жана акындар поэзиясы» бөлүмүн жетектеп, жаш кадрларды даярдоого зор салым кошкон. Анын жетекчилиги менен 6-7 изденүүчү кандидаттык диссертация коргогон.
Тажрыйбалуу илимпоз, акылгөй кеңешчи, кадырлуу инсан, сыймыктуу эжейибиздин жаркын элеси түбөлүккө эсибизде сакталат. Жаткан жериңиз жайлуу, топурагыңыз торко болсун.
А.Эркебаев, А.Акматалиев, К.Токтоналиев, О.Тогузаков, А.Жуманалиев, Т.Дыйканбаева, С.Мусаев, Р.Кыдырбаева, А.Жайнакова, О.Сооронов, Г.Орозова, К.Ибраимов, А.Садыков, С.Бегалиев, Т.Абдыракунов, С.Карымшаков, К.Даутов, А.Абдыразаков, К.Өмүркулов, А.Исабекова, И.Абдувалиев, Ж.Осмонова, Ш.Жапаров ж.б.

__________________________________________________________

15:00 19.01.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Подписан Протокол по сотрудничеству в области науки и техники между НАН КР и Научно-технологическим исследовательским советом Турции

Протокол по сотрудничеству в области науки и техники подписали президент Национальной академии наук Кыргызской Республики (НАН КР), академик Абдыганы Эркебаев и президент научно-технологического исследовательского совета Турции («Тюбитак»), профессор Южаль Алтунбашак.
Подписание стало итогом прошедшей в ноябре 2014 года встречи  президента НАН КР с представителем  «Тюбитак» Муслимом Гузелем, который рассказал о сферах деятельности организации.
«Тюбитак» был  создан 1963 году, его основная цель состоит в содействии развитию науки и передовых технологий, а также оказании поддержки молодым исследователям. Данная организация направляет отчеты премьер-министру Турции, вырабатывая рекомендации правительству по научным и исследовательским работам, а также является секретариатом SCST – Высшего Совета по науке и технологиям. Агентство оказывает поддержку различным инновационным и исследовательским работам. В частности, его прерогативой является разработка политики государства в области науки и передовых технологий. «Тюбитак» также занимается финансированием исследовательских проектов университетов и других организаций, изданием научных трудов, книг и журналов, выделяет стипендии студентам и награждает премиями ученых за выдающиеся достижения в научной области.
Помимо того, в пригороде Стамбула, в промышленной зоне Гебзе, «Тюбитак» проводит конференции по научным вопросам с участием турецких и европейских ученых. В частности, там проходила конференция по аэрокосмическим вопросам, организованная «Тюбитаком» и Европейским космическим агентством, на которой решался вопрос сборки первого турецкого спутника Земли.
«Тюбитак» оказывает содействие институтам и центрам, занимающимся новейшими разработками в области нанотехнологий. Так, в Турции был создан Национальный исследовательский центр нанотехнологий, который занимается исследованиями в области наноэлектроники, нанофотоники, нанотекстиля, сверхскоростных лазеров и спектрографов, наномагнитных сенсоров и приборов нанометрической шкалы. «ТЮБИТАК», взявший на себя ответственность по осуществлению международных соглашений в области науки и технологии, является также организацией национальной связи Шестой Рамочной программы ЕС. 

............................................................................................................................

На кырг.

КР УИАнын жана Турциянын илимий-технологиялык изилдөөлөр кеңешинин ортосунда илим жана техника жаатында кызматташуу боюнча протоколго кол коюлду 

Илим жана техника жаатында кызматташуу боюнча Протоколго КР Улуттук илимдер академиясынын (УИА) президенти, академик Абдыганы Эркебаев жана Турциянын («Тюбитак») илимий-технологиялык изилдөөлөр кеңешинин президенти, профессор Южаль Алтунбашак кол коюшту.
Бул кол коюу өткөн 2014-жылдын ноябрь айындагы КР УИАнын президентинин  «Тюбитактын» өкүлү Муслим Гузель менен жолугушуусунун, уюмдун ишмердүүлүгү менен тааныштыгынын жыйынтыгы болду.
«Тюбитак» 1963-жылы түзүлгөн, анын негизги максаты илимдин жана алдыңкы технологиянын өнүгүүсүнө дем берүү, ошондой эле жаш окумуштууларга көмөк көрсөтүү болуп саналат. Бул уюм Турциянын премьер-министрине илимий жана изилдөө иштери боюнча рекомендацияларды иштеп чыгып анын отчетторун жөнөтөт, ал ошондой эле илим жана технологиялар боюнча Жогорку Кеңештин секретариаты – SCST болуп эсептелет.Агенттик ар түрдүү инновациялык жана изилдөөчү иштер боюнча колдоо көрсөтөт. Тактап айтканда анын ишинде илим жана алдыңкы технологиялар боюнча мамлекеттин саясатын иштеп чыгууга басым жасалат. «Тюбитак» ошондой эле университеттердин жана башка уюмдардын изилдөөчү иштерин финансылоо, илимий эмгектерди, китептерди жана журналдарды жарыялоо менен алектенет, студенттерге стипендия бөлөт жана илим жаатындагы окумуштууларга жетишкендиктери үчүн премия берет. Ошону менен катар  «Тюбитак» Стамбулдун чет жагында, Гебз өнөр жай зонасында түрк жана чет элдик окумуштуулардын катышуусунда илим маселелери оюнча конференцияларды өткөрөт. Ал жерде  «Тюбитак» жана Европа космикалык агенттиги менен биргелешип аэрокосмикалык маселелер боюнча конференция өткөрүлгөн, анда Жердин алгачкы түрк спутнигин жыйноо маселеси чечилген.  
 «Тюбитак» нанотехнология тармагындагы жаңы иштелмелер менен алектенген институттарга жана борборлорго жардам берет. Анын жардамы менен Турцияда нанотехнологиялардын Улуттук изилдөө борбору түзүлгөн, ал Борбор наноэлектроникалар, нанофотоникалар, нанотекстиль, жогорку ылдамдыктагы лазерлер жана спектографтар, наномагниттик сенсорлор жана нанометрикалык шкалалар тармагындагы изилдөөлөр менен иш  алып барат.  Илим жана технологиялар тармагындагы эл аралык кызматташуу жагынан жоопкерчилик алган «ТЮБИТАК», ЕБнын Алтынчы Алкактык байланыштын улуттук уюму болуп эсептелет.  

 

__________________________________________________________

11:00 13.01.15 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Единственной в КР женщине экс-президенту НАН КР, академику, обладателю «Золотой медали  отличия во втором тысячелетии», «Женщине года-1998» исполнилось 70 лет


01.jpg 08.jpg 04.jpg

Единственная из женщин Кыргызстана, отмеченная «Золотой медалью отличия воII тысячелетии», ученый-химик с мировым именем, экс-президент и академик НАН КР,лауреат Государственной премии КР в области науки и техники, заслуженный деятель науки КР, доктор химических наук, профессор Шарипа Жоробекова, отметила сегодня свой 70-летний юбилей и 50 лет трудовой, научно-педагогической и общественной деятельности.
Юбиляр – автор более 300 научных работ по органической химии – в том числе, 19 монографий и книг. Ею получено более 20 авторских свидетельств и патентов. Результаты, осуществленных этим ученым, исследований представлены и обсуждены на многих научных форумах, проходивших в период с 1982 по 2014 годов, в ряде научно-исследовательских центрах США, Японии, Великобритании и стран Евросоюза.
Изучая механизм зарождения органической жизни – взаимодействие гумусовых кислот с белковыми катализаторами, Шарипа Жоробекова создала признанную в мире свою научную школу, подготовив 5 докторов и 18 кандидатов наук. Будучи в прошлом студенткой и выпускницей Киргизского Государственного университета (ныне Кыргызский Национальный университет (КНУ) им. Ж. Баласагына), юбиляр прошла весь путь к вершинам науки – от аспиранта и лаборанта, до президента Национальной академии наук КР, находясь на этой должности в период с 29 февраля 2008 г. по апрель 2012 г. Более 40 лет она читала в КНУ лекции на факультете химии и химической технологии.
Работая на должности президента НАН КР, Ш. Жоробекова внесла огромный неоценимый вклад в развитие и укрепление международных связей академии. В частности, по инициативе этого руководителя, при содействии представителей Федерации Европейских биохимических сообществ было создано и зарегистрировано в  Министерстве юстиции КР «Биохимическое общество КР», деятельность которого направлено на повышение результативности научных исследований и содействие интеграции науки с производством. За выдающийся вклад в развитие научного пространства СНГ, в 2013 году Ш. Жоробекова была награждена межгосударственной премией «Звезды Содружества» в области науки и образования.  
Поздравление юбиляра с круглой датой прошло сегодня в НАН КР, в кругу друзей и коллег ученого, а также с участием  руководителя Аппарата Президента КР Д. Нарынбаева. Он, от имени главы государства, поздравил Ш. Жоробекову с круглой датой, пожелав здоровья, долгих лет жизни и новых научных достижений. От имени членов НАН КР юбиляра сердечно поздравил президент академии, академик Абдыганы Эркебаев.

............................................................................................................................

На кырг.

КР УИАнын химия жана химиялык технологиялар институтунун директору куттуктоо алууда

Бүгүн, КР УИАнын химия жана химиялык технология институтунун директору,  Шарипа Жоробекованы юбилейлик датасы (70 жыл) жана илимдеги, коомдук ишмердиктеги 50 жылдык эмгек жолу менен КР Президенттин аппаратынын жетекчиси Д.Нарынбаев,  КР УИАнын жетекчилиги, окумуштуулар: академик, философия илимдеринин доктору А.Какеев, академик А.Матубраимов ж.б., шакирттери кызуу куттукташты.
Куттук айткандар юбилярдын илимдеги ордуна, коомдук иштеги ишмердигине, адамгерчилик сапаттарына жогорку баа беришип, кошкон салымдарын айта кетишип, илимдеги жаңы белестерди каалашты.

Маалымат үчүн:
Жоробекова Шарипа 1945-жылдын 13-январында, Кыргыз Республикасынын Чүй облусундагы Орто-Каирма айылында төрөлгөн. 1966-жылы КУУнун химия факультетин, 1969-жылы  аспирантурасын аяктаган. 1969-жылдан баштап университеттин химия факультетинде ассистент, окутуучу, ага окутуучу, ал эми 1972 – 1978-жылдары доцент болуп иштеген. 1978 – 1992-жылдары физикалык жана коллоиддик химиянын кафедра жетекчиси, 1992 – 1994-жылдары КУУнун химия жана химиялык технология факультетинин деканы, 1994-жылдын  2003-жылына чейин химия жана химиялык технология институтунун директору болгон. 2003-жылдан – 2007-жылга чейин КР УИАнын вице- президенти болуп эмгектенген. 2007-жылдан 2008-жылдын февраль айына чейин КР УИАнын президентинин милдетин аткаруучусу, 2008-жылдын 29-февралынан 2012-жылдын апрель айына чейин КР УИАнын Президенти болуп эмгектенген. Учурда химия жана химиялык технология институтунун директорунун милдетин аткаруучу болуп иштөөдө.
Шарипа Жоробекова – химия илимдеринин доктору, профессор. 1997-жылы КР УИАнын корреспондент-мүчөсү болуп шайланган, ал эми 2000-жылы КР УИАнын анык мүчөсү (академик) болгон.
Ш.Жоробекованын жетекчилиги жана тикелей катышуусу менен гумустуу заттардын жана башка табигый полимерлердин биологиялык, биохимиялык жана экологиялык процесстеринде функциялоочу механизмдерин орнотууга багытталган бир катар фундаменталдык изилдөөлөр аткарылган. Шарипа Жоробековна тарабынан гумустук кислоталардын физико-химиялык касиеттерин жана реакциялык жөндөмдүүлүгүн принципиалдык жаңыча жана көп түрдүү тең салмактуу жолдор теориясына негиздөө менен мүнөздөмө берүү ыкмасын иштеп чыккан. Гумус заттарынын биосферадагы химиялык элементтеринин кыймылдуулугуна жана миграциясына катышуусу жана таасир кылуусу жөнүндө теориялык көз караштардын өнүгүүсүнө орчундуу салым кошкон.
Жаңы, физиологиялык активдүү бирикмелерди жана препараттарды синтездөөгө багытталган технологияларды иштеп чыгуу максатында биологиялык активдүү заттарды моделдөө боюнча изилдөөлөрдүн циклы аткарылган. Салицил кислотасынын полимердик аналогу синтезделген. Медициналык тармакта керектеле турган ферменттик препараттардын сезгенүүгө каршы пролонгаторлорун алуу үчүн синтезделген полимерлерди пайдалануунун мүмкүнчүлүгүн көрсөткөн.
Окумуштуунун күнүмдүккө пайдаланганга керектүү көптөгөн иштери Павлодар алюминий заводунда (Казакстан) Николаеводогу топурак-жер заводунда (Россия), Санкт-Петербург шаарындагы алюминий-магний ИИ Институтунда ишке киргизилген.  Илимдеги жетишкендиги үчүн 2006-жылы илим жана техника тармагындагы КР Мамлекеттик премияга татыктуу болгон.
Ш.Жоробекованын 300 ашык илимий иши, анын ичинде 19 монографиясы жана китеби бар. Жыйырмадан ашык автордук күбөлүк жана патентке ээ. Илимий иштердин жыйынтыктары АКШ, Япония, Улуу Британия, Евробиримдик Союзунда өткөн Эл аралык илимий форумдарда талкууланган.
Ш.Жоробекова тарабынан мыкты илимий мектеп түзүлгөн. Ал 5 илимдин  докторун жана 18 илимдин кандидатын даярдаган.
Ш.Жоробекова – КР илимине эмгек сиңирген ишмер (2009-ж.), Ленин Комсомолу Премиясынын Лауреаты (1977-ж.), эл агартуунун отличниги (1972-ж.). «Данк» медалынын (2009-ж.), «Звезды Содружества»  Мамлекет аралык премияларынын (2013-ж.) ээси.

 

__________________________________________________________

14:00 29.12.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Типографиям г.Бишкека

 

Национальная Академия наук просит дать калькуляцию на издание книг – эпосов “Манас” и “Семетей” по варианту С. Каралаева.
Рукописи набраны на печатной машине типа “Ятрань,” имеют дополнения и исправления от руки, т.е. нужно набрать заново на компьютере и произвести одновременно техническое редактирование, корректировку  в течение 11–12 месяцев 2015 г. Издать 3 (три) книги:
– Эпос “Манас” IV том (продолжение), 512 машинописных страниц (советского образца), тираж 1000 (одна тысяча) экземпляров, формат 84х1081/8, текст ч/б, переплет № 7;
—  Эпос «Семетей» том I, 1170 машинописных страниц (советского образца) формат 84х1081/8, текст ч/б, переплет № 7.
– Эпос «Семетей» том II, 1400 машинописных страниц, формат 84х1081/8, текст ч/б, переплет № 7.
Особые условия издания данного проекта требуют квалификационных правил технического редактирования и корректуры.

 

__________________________________________________________

10:00 25.12.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Президент Южной Кореи Пак Кын Хе поздравила академика Абдылдажана Акматалиева с наступающим Новым Годом.


Abdyldajan_Akmataliev_in_Bishkek._20.09.2010.jpg
Письмо с личными поздравлениями с наступающим Новым Годом отправила вице-президенту НАН КР, академику А. Акматалиеву Президент Южной Кореи Пак Кын Хе.
В 2012 году академик Абдылдажан Акматалиев был избран членом Президентского организационного комитета по созданию столицы  стран Азиатской культуры в  городе Кванджу, Южная Корея. В состав этой международной организации вошли пять стран-участниц: Австралия, Китай, Япония, Камбоджа и Кыргызстан. На почетное место стать членом стран Азиатской культуры претендовало в то время 60 участников из разных государств. 
Включение в их число А. Акматалиева свидетельствует о признании его немалых заслуг в области культуры и науки.  
В конце сентября нынешнего года А. Акматалиев в качестве члена Президентского комитета побывал в городе Кванджу на очередном собрании и сообщил, что открытие центра ожидается в 2015 году. Культурная столица предоставит площадку для знакомства с культурой нашей страны в целом, с древними традициями и обрядами кыргызского народа.
Одним из важных направлений в деле возрождения культурных взаимосвязей азиатских стран стал проект «сказительское искусство», направленный на то, чтобы вдохновить всех талантливых людей открыть миру новые грани народного литературного творчества. Более того, проект стал новой формой возрождения Великого Шелкового Пути, объединения великих культур в единое культурное пространство.   

............................................................................................................................

На кырг.

Бүгүн, КР УИАнын вице-президенти, академик Абдылдажан Акматалиевдин атына Корей Республикасынын Президенти Пак Кын Хеден куттуктоо келди.

“Сизди келе жаткан Жаңы Жыл менен жеке өзүмдүн жана Корей Республикасынын атынан куттуктайбыз” - дейт Корей элинин Президенти Пак Кын Хе.
Президент өзүнүн куттуктоосунда академик А.Акматалиевдин Корей элинин экономикалык кайра калыбына келүүсүнө, Корей жарым аралындагы инновациялык  тармактагы жана чыгармачылык жаатта өнүгүүсүнө көп жылдан берки кошуп келе жаткан салымына ыраазычылык билдирип кеткен. 
Маалымат катары: академик А.Акматалиев Азия мамлекеттеринин маданий биримдигин жандандыруу иштерине кызуу катышып келет. Ал 2012-жылы Түштүк Кореядагы Кванджоу шаарында Азия мамлекеттеринин маданий борборун түзүү боюнча Президенттик уюштуруучу академиясынын мүчөсү болуп шайланган. Буга мүчө болууга 60 мамлекеттен талапкер болгон болсо да, беш гана мамлекет: Австралия, Кытай, Япония, Камбоджа жана анын ичинде Кыргызстан кирген.
Аталган маданий борбор 2015-жылы ачылат жана ал кыргыз таланттары – акын, жазуучу, композитор, режиссер жана сүрөтчүлөрдүн чыгармачылыгына дем болуп, алардын жасаган эмгектеринин жайылышына көмөк берет деп күтүлүүдө. Ошону менен катар, маданий борбор кыргыз элинин маданиятын, каада-салты жана үрп-адатын дүйнө жүзүнө таанытууга мүмкүндүк түзөт.
Азия мамлекеттеринин бири-бири менен маданий байланышын калыбына келтирүүдө эң маанилүү багыт катары “Айтыш өнөрү” болду, бул өзүнө Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан, Кыргызстан жана Түндүк Кореяны камтыган.

 

__________________________________________________________

10:30 23.12.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Переиздан сводный вариант эпической трилогии «Манас», «Семетей», «Сейтек»


В Бишкеке переиздан сводный вариант эпической трилогии кыргызского народа «Манас», «Семетей», «Сейтек»  по текстам, записанным со слов акынов-манасчы С. Орозбакова, С. Каралаева, Тоголоко Молдо, Ш. Рысмендеева, М. Мусурманкулова. 
Презентация книги состоится завтра, 24 декабря в Национальной академии наук (НАН) КР в 14.00.
Новое издание трилогии выпущено при участии академика НАН КР А. Акматалиева и  директора Книжной Палаты КР К. Момункулова.
Впервые этот сводный вариант трилогии  увидел свет в 1960-х годах, став итогом многолетней исследовательской деятельности, в области манасоведения, литераторов и ученых Б.Юнусалиева, М. Ауэзова, Т. Сыдыкбекова, А. Токомбаева, К. Маликова,  Б. Керимжановой, О. Жакишова, К. Асаналиева и других корифеев отечественной науки.
По мнению ряда филологов, данный вариант эпоса содержит наиболее полный свод морально-этического кодекса кыргызов, квинтэссенцию народной мудрости – чем, помимо своей художественно-библиографической ценности, представляет собой важное явление в культурной жизни страны.

............................................................................................................................

На кырг.

“Манас”, “Семетей”, “Сейтек” эпосторунун бириктирилген варианттарынын бет ачары өткөрүлөт


2014-жылдын 24-декабрында, саат 14.00до  КР УИАнын чакан залында “Манас”, “Семетей”, “Сейтек” эпосторунун бириктирилген варианттарынын бет ачары өткөрүлөт.
Иш-чарага окумуштуулар, адабиятчылар, жазуучу-акындар келет.
Сейрек китепке айланган бириктирилген варианттар академик Абдылдажан Акматалиев менен Китеп палатасынын директору Койчуман Момункулов жетектеген чыгармачыл топ тарабынан кайрадан даярдалып, басылып чыкты.
“Манас”  эпосунун  тексттерин окурмандарга улам-улам жеткирип, элдин аң-сезимине сиңирип, ар-намыстуулукка, гуманизмге, адамдык жакшы сапаттарга тарбиялоо негизги милдеттердин бири болуп саналат. Мына ушундай эпостун текстеринин бири – өткөн кылымдын 60-жылдарынын башында көп талкуулардан кийин Б.Юнусалиев, М.Ауэзов, А.Токомбаев, Т.Сыдыкбеков, К.Маликов, Б.Керимжанова, Ө.Жакишов, К.Асаналиев  тарабынан түзүлгөн бириктирилген варианттары. Кыргыздын алгачкы интеллигенция өкүлдөрү жана жалпы эле калайык-калк кызуу кабыл алган бул “Манас”, “Семетей”, “Сейтек” үчилтиги азыркы учурда өтө зарыл.

Ал кошмо варианттарда манасчылар С.Орозбаков, С.Каралаев, Тоголок Молдо, Ш.Рысмендеев, М.Мусулманкуловдордун тексттери пайдаланылган.

 

__________________________________________________________

16:30 19.12.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

Вышла в свет книга профессора К. Боконбаева, с изложением научной картины мира 


Вышла в свет монография члена-корреспондента Национальной академии наук КР, профессора К. Дж. Боконбаева «Естественно-научная картина мира (Концепция современного естествознания)». 
Книга выпущена в Бишкеке, по рекомендации научно-технического совета Кыргызско-Российского Славянского университета, с рецензиями кыргызстанских академиков, доктора биологических наук, профессора А.А. Алдашева и доктора физико-математических наук, профессора А.А. Борубаева.
Презентация монографии прошла 17 декабря в НАН КР. В обсуждении научного труда участвовали многие видные представители академии и вузов страны. Было отмечено, что книга представляет собой интересную авторскую концепцию современных научных представлений о мироздании, в которой исследователь обобщает собственные многолетние исследования ряда закономерностей, управляющих природными и социальными процессами. Показана также полная драматизма смена научных и, соответственно, мировоззренческих парадигм на пути познания реальности.
Автор, исходя из особенностей горной системы Тянь-Шаня, представляющей собой компактную модель северного полушария планеты, обосновывает возможность рассмотрения, на примере природно-климатической и социально-экономической ситуации в Кыргызстане, комплекса вероятных планетарных угроз человечеству. Монография представляет собой первый и пока единственный труд такой проблематики, написанный кыргызстанским ученым.
Как отмечали многие участники обсуждения, в книге принципы синергетики и современной экологии согласованы с основными законами физики, химии, биологии, предлагая, таким образом, цельную и непротиворечивую картину мира. Другим достоинством исследования можно назвать великолепный язык его изложения, вполне доступный широкому кругу читателей.    

............................................................................................................................

На кырг.

Дүйнөнү кабылдоонун концепциясына арналган китеп жарык көрдү

Кечээ, 2014-жылдын 18-декабрында КР Улуттук илимдер академиясында КР УИАнын мүчө-корреспонденти, профессор Кулубек Бөкөнбаевдин “Естественно-научная картина мира (Концепция современного естествознания)” деген, 34,25 басма табактан турган китеби жарык көрдү.
Эмгектин жарык көрүүсүнө КОСУнун илимий техникалык кеңеши жана рецензенттер – дүйнөлүк илимий коомчулукта белгилүү болгон аттуу-баштуу окумуштуулар: биология илиминин доктору, профессор, академик А.А.Алдашев, физико-математикалык илимдеринин доктору, профессор, академик А.А.Борубаевдер рекомендация беришкен.

Кулубек Бөкөнбаевдин бул илимий эмгегинин бет ачарына катышкан белгилүү окумуштуулар автордун бүгүнкү дүйнө жүзүнө болгон илимий көз караштарды бири-бирине кызыктуу жагынан айкалыштыргандыгын, өзүнүн жаратылыштагы жана социалдык чөйрөдөгү процесстерди көп жылдардан бери байкоосундагы мыйзамченемдүүлүктөрдү жалпылаштырганын баса белгилеп кетишти. Китепте миң сырдуу, миң кырдуу Жаратылышты  түшүнүүнүн татаал жолунда драматизмге толгон илимий жана ошого жараша көз караштык парадигмалардын бири-биринин алмашышына тыкыр көңүл коюлган.
Илимий эмгекте негизги көңүл интеграцияга бир топ жарай турган жана бүгүнкү дүйнөнүн табигый картинасын бере ала турган синергетикага жана экологиянын концепциясына коюлган. Мында синергетика жана экология физиканын биологиянын, химиянын негизги мыйзамдары менен байланышта каралат жана мындайча айтканда дүйнөнүн картинасын бүкүлү аңдоого мүмкүнчүлүк берет. Баса белгилеп кетчү нерсе – мындай эмгек Кыргызстандын окумуштуусу тарабынан алгачкы жолу жазылып жатат. Китеп табияттын татаал процесстери жана мыйзамдары жатык тил түшүнүктүү туюнтмалар менен жазылган жана окурмандардын кеңири катмарына түшүнүктүү.

 

__________________________________________________________

16:30 17.12.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

В НАН КР представлен и обсужден доклад по ее реформированию

 
Доклад Президента Национальной академии наук КР А. Эркебаева «По коренному реформированию структурных подразделений и управленческого аппарата Национальной академии наук Кыргызской Республики» представлен сегодня, 17 декабря, в НАН КР, на проходившей там сессии Общего собрания академии.  
Доклад сделан в свете поручения Президента Кыргызской Республики А. Атамбаева Правительству Кыргызской Республики по реформированию сферы науки и возрождению научной деятельности в Кыргызской Республике, в соответствии с задачами Национальной стратегии устойчивого развития КР, а также принимая во внимание рекомендации Общественного экспертного совета при Президенте КР, по вопросам развития образования в стране и конструктивные предложения по реформированию НАН КР, высказанные Премьер-министром республики, членом-корреспондентом НАН КР, на юбилейной сессии НАН КР, по сохранению и укреплению научного потенциала НАН.
В своем выступлении докладчик отметил, что сообщение подготовлено по итогам предпринятого научным сообществом страны, а также обсуждения проекта Концепции реформы системы организации науки в Кыргызской Республике.
По словам А. Эркебаева, минувшей осенью, в канун 60-летия Национальной академии наук КР, готовился проект Указа Президента Кыргызстана о ее ликвидации, с передачей функций ведущим кыргызстанским вузам. Докладчик, от имени коллектива и научного сообщества выразил признательность руководству страны в том, что не был предпринят этот шаг, чреватый в перспективе многими негативными для республики последствиями. Как отметил руководитель НАН КР, необходимость в реформировании системы организации науки назрела в стране давно, но осуществлять такую реформу должны люди, компетентные в реальных проблемах научного сообщества, имеющие позитивный опыт их решения.
«Одним из существенных моментов предложенной сотрудниками НАН КР Концепции реформирования стало принятое руководством академии начать реформу с себя – существенно сократить управленческий аппарат» - заметил докладчик. И добавил, что значительному сокращению предложено также подвергнуть все структурные подразделения академии. В частности, более 20 ее институтов намечено объединить в семь. Такая перестройка достаточно громоздкой, по нынешним временам, структуры организации, позволит существенно оптимизировать ее работу и направить высвободившиеся средства на развитие научного потенциала страны.     
По итогам обсуждения, на которое были приглашены журналисты ряда ведущих отечественных средств массовой информации, участники приняли Постановление сессии, которое намечено направить на рассмотрение руководству страны.
Как указано в тексте Постановления, проект Концепции реформы системы организации науки в КР одобрен, с учетом ряда изменений и дополнений, предложенных выступающими на сессии Общего собрания НАН КР. Предложено внести 22 поправки. Участники обсуждения убедительно просят Правительство Кыргызской Республики учесть их предложения и замечания, в ходе предстоящего рассмотрения проекта Концепции реформы системы организации науки в КР.

............................................................................................................................

На кырг.

КР УИАны реформалоо боюнча сунуш талкууланды

Бүгүн, 2014-жылдын 17-декабрында, КР УИАнын Жалпы жыйынынын сессиясы өттү. Сессияда “Кыргыз Республикасынын УИАнын структуралык бөлүмдөрүн жана жетектөөчү аппаратын түп-тамырынан реформалоо боюнча” КР УИАнын президенти, академик А.Эркебаев билдирүү жасады.
Доклад КР Президенти А.Атамбаевдин КР туруктуу өнүктүрүү Улуттук стратегиянын милдеттерине ылайык, КР илим тармагын реформалоо жана  илимий ишмердүүлүктү жандандыруу боюнча КР Өкмөтүнө берилген рекомендациясына жана КР премьер-министри, КР УИАнын корреспондент-мүчөсү Ж.Оторбаевдин КР УИАнын 60 жылдыгына арналган Юбилейлик сессиясындагы УИАнын илимий потенциалын сактап калуу жана бекемдөө боюнча билдирүүсүн эске алуунун негизинде жасалган.
КР УИАнын президенти өзүнүн билдирүүсүндө КР УИАны реформалоо боюнча берилген сунуштар илимдер академиясынын окумуштуулары тарабынан, Кыргыз Республикасынын илимин уюштуруу Концепциясынын долбоорун талкуулоонун жыйынтыгы экендигин баса белгилеп кетти.
Академик А. Эркебаевдин сөзү боюнча, УИАнын системасын реформалоо маселеси мурда эле окумуштуулар тарабынан коюлган жана илимий иштердин натыйжалуу болуусу үчүн кадамдар жасалып келе жаткан. Мындай маселени илимди уюштуруу иштери боюнча компетенттүү, илимий жамааттын түйшүгүн жакындан түшүнө билген адамдар чечүүсү керектигин, аны чечүүдө алгылыктуу тажрыйбасы барлар киришиши керек.
«КР УИАнын кызматкерлери тарабынан КР УИАны реформалоонун Концепциясынын негизгилери, ишти өзүнөн баштоо – башкаруучу аппаратты бир топ кыскартуу» - деди А.Эркебаев. Буга структуралык бөлүмдөрдү кыскартуу кирет. Тактап айтканда жыйырмадан ашык институттардан жетөөнү гана калтыруу, ирилештирүү каралат. Учурда мындай кайра курууну жүргүзүү оор, бул алардын ишин оптималдуу кылууга көмөк кылат, ал эми үнөмдөлгөн каражаттар илимий кызматкерлердин ишин илгерилетүүгө жана мамлекетте илимдин потенциалын жогорулатууга жумшалат.
Жалпы чогулуштун жыйынтыгы боюнча катышуучулар сессиянын токтомун кабыл алышты, жана аны мамлекеттин жетекчилигине кароого жөнөтмөй болушту.
Токтомдо КР илим системасын уюштуруу боюнча реформанын Концепциясынын долбоору катышуучулар тарабынан бир нече өзгөрүүлөр жана кошумчалар киргизилип, кабыл алынды. 
Өкмөт тарабынан сунушталган Концепциянын долбооруна жыйынтыгында баш-аягы 23 өзгөрүү жана кошумчалар киргизилген.

 

__________________________________________________________

14:30 12.12.14 | Отдел информационного обеспечения Президиума НАН КР

12-декабря 2014-года ушел из жизни академик Национальной академии наук Кыргызской  Республики, Заслуженный деятель науки  Кыргызской Республики, Лауреат  Государственной премии СССР в области науки и техники, член-корреспондент РАСХН, доктор сельскохозяйственных  наук, профессор Ботбаев Ильяс  Махмутович.
Академик И.М. Ботбаев на протяжении своей многолетней  научно-производственной деятельности пройдя тернистый путь науки – от младшего научного сотрудника до широко  известного  крупного ученого, академика НАН КР и члена-корреспондента РАСХН, обогатил науку и практику выдающимися научными трудами в области изучения и решения проблем развития животноводства. Под его личным руководством и участием выведены новые породы овец и коз,  послужившие  базой для создания и развития новых направлений в животноводстве  республики. Он имеет  около 200 научных работ, из них более  20 монографий, посвященных  разработке насущных вопросов в биологии и в животноводстве. Им было подготовлено шесть кандидатов и два доктора наук.
Ботбаев И.М. родился в 1931 году. После окончания в 1953г. зоофака КыргСХИ им. К.И. Скрябина работает научным сотрудником в Институте зоологии и паразитологии АН Киргизской ССР, в 1957-1959 гг. – заканчивает аспирантуру Института морфологии им. А.Н. Северцова АН СССР, в 1978г. – Высшую школу управления сельским хозяйством МСХ СССР. С 1964 г. работает старшим научным сотрудником, заведующим лабораторией  и отдела овцеводства, с 1976г. – одновременно руководит КыргНИИЖ и КыргНПОЖ. В 1981г. институт награждается  орденом Трудового Красного Знамени. В 1986г. был переведен начальником Управления науки и внедрения в Госагропром республики,  с 1995г. – вице-президент и президент ГАК «Асыл-Мал» Кыргызской аграрной академии.
Ботбаев И.М. с 1960 г. борется за подъем отсталых отраслей животноводства: курдючного овцеводства и козоводства, придавая им новые направления. Выведена алайская порода овец (1960-1981гг.) на основе которой в республике и в ряде районов СНГ развивается новое перспективное  и высокоэффективное мясо-сально-шерстное овцеводство. С его участием в Ферганской области Узбекистана выведен новый ферганский тип джайдаринских овец с ковровой шерстью. Несмотря на сложившиеся в последние годы экономические трудности в республике подведены итоги многолетней (1965-1995гг.) селекционно-племенной работы в животноводстве: апробирован иссыккульский меринос – новый тип кыргызской тонкорунной породы овец, а также новые породы коз: кыргызская пуховая и кыргызская шерстная. За выведение алайской породы овец, как за выдающееся селекционное достижение, ему присуждено почетное звание лауреата Государственной премии СССР в области науки и техники. Он автор еще трех изобретений, рацпредложений и десяти заводских линий тонкорунных овец.
В 1991 г. он избирается членом-корреспондентом ВАСХНИЛ (РАСХН), в 1993г. – членом-корреспондентом, а в 1997 году академиком НАН КР. В 1995г. присвоено звание «Заслуженный деятель науки КР».
Ботбаев И.М. являлся членом НТС по животноводству Министерства сельского и водного хозяйства Кыргызской Республики, редакционной коллегии журнала «Наука и новые технологии», членом Президиума ВАК и комиссии по присуждению Госпремии при правительстве Кыргызской Республики, членом бюро Отделения химико-технологических, медико-биологических и сельскохозяйственных  наук, членом общества генетиков и селекционеров им. Н.И. Вавилова при Национальной академии наук Кыргызской Республики.
Заслуги  И.М. Ботбаева в области развития науки и животноводства отмечены правительственными наградами: орденом «Знак Почёта», медалями «За трудовую доблесть», «За доблестный труд» в ознаменование 100-летия со дня рождения В.И. Ленина, двумя Почетными грамотами Верховного Совета Кыргызской ССР, Золотой и двумя Бронзовыми медалями ВДНХ СССР, занесен в Золотую книгу Всесоюзного общества «Знание» и в 1991г. ему присуждается премия имени выдающегося ученого – академика С.И. Вавилова.
    Светлая память о Ботбаеве Ильясе Махмутовиче, как о замечательном ученом,  интеллигентном, порядочном, доброжелательном человеке, навсегда сохранится в наших сердцах.

 




©  2013 - 2015 Арзиев Кутбек
........................................................................................................